Tình Ca kể chuyện · Những câu chuyện nhân văn

Bà Cụ 90 Tuổi Bán "May Mắn" Giữa Trưa Nắng Sài Gòn - Câu Nói Khiến Ai Nghe Cũng Lặng Người

"Vé số Bình Dương, Vĩnh Long... chiều xổ số bà con ơi."

Tiếng rao ấy cất lên giữa trưa nắng cháy da, trên đường Hưng Phú, Quận 8, Sài Gòn. Một tiếng rao nhỏ, hơi run, lẫn vào tiếng xe cộ ồn ào. Người rao là một cụ bà chín mươi tuổi, lưng đã còng, bước chân đã chậm. Trên tay cụ là một xấp vé số. Và trong lòng cụ, là một niềm tin mà tôi nghĩ, nghe xong, bạn sẽ nhớ rất lâu.

Trong câu chuyện này còn có bốn chữ cụ buột miệng nói ra, nghe thì giản dị, mà đủ làm mình phải nhìn lại chính mình.

Câu chuyện hôm nay của Tình Ca là về cụ Hứa Thị Bé, ngụ Quận 8, Thành phố Hồ Chí Minh. Chuyện xảy ra vào tháng mười năm 2021, khi thành phố vừa đi qua những tháng giãn cách dài nhất trong ký ức của nhiều người.

Cụ Bé đã bán vé số hơn bốn mươi năm. Bốn mươi năm, gần như con đường nào ở Quận 8 cũng có dấu chân cụ. Cụ đi từ sáng đến tối, rong ruổi qua từng ngóc ngách, như một thói quen đã ăn vào máu thịt. Cụ bảo, ở nhà buồn lắm. "Buồn thúi ruột" — cụ nói vậy, bằng cái giọng miền Nam thiệt thà.

Rồi dịch ập đến. Bốn tháng trời, cụ phải ngồi yên trong phòng trọ. Ngày được đi bán lại, cụ vừa mừng vừa lo. Cụ kể: "Nghỉ bốn tháng rồi con ơi, giờ đi làm lại kiếm tiền ăn với trả tiền phòng trọ, hai triệu đồng một tháng. Không đi làm thì lo đói, giờ đi làm thì lo dịch, lo không ai mua."

Chín mươi tuổi, cụ vẫn ở phòng trọ. Chín mươi tuổi, cụ vẫn tự đi làm nuôi mình. Có người hỏi sao cụ không nghỉ ngơi cho khỏe. Cụ trả lời gọn ơ: "Được đi làm lại mừng lắm, ở nhà đâu có tiền. Tuổi của tôi chỉ đi bán vé số thôi chứ có đi làm gì kiếm tiền được. Đi làm phụ con cái nữa, ăn bám sao đặng."

"Ăn bám sao đặng." Bốn chữ thôi, mà nghe xong, thấy thương và thấy nể vô cùng.

Buổi sáng hôm phóng viên gặp cụ, cụ lấy năm mươi tờ vé số ở đại lý. Tiền vé còn nợ, chưa trả. Cụ đi từ sáng, giữa cái nắng đổ lửa, bữa trưa chỉ là một chút bánh mì. Vậy mà điều cụ nói về xấp vé số trên tay, lại là câu nói khiến tôi muốn kể câu chuyện này cho bạn nghe bằng được.

Tay nâng niu những tờ vé số còn thơm mùi giấy, cụ nói: "Biết đâu trong này có tờ trúng giải đặc biệt thì mình mang may mắn đến cho người ta. Tôi chỉ cần kiếm một trăm nghìn đồng một ngày thôi."

Bạn nghe rõ rồi đó. Một bà cụ chín mươi tuổi, nghèo đến mức lấy vé còn phải nợ tiền đại lý. Vậy mà thứ cụ nghĩ đến khi cầm xấp vé trên tay, là may mắn của người khác. Giải đặc biệt, nếu có, là của người mua. Còn phần cụ, cụ chỉ xin một trăm nghìn đồng tiền lời mỗi ngày. Đủ tiền ăn. Đủ tiền trọ. Vậy là đủ.

Người ta hay nói, muốn cho đi thì trước hết phải có. Cụ Bé làm tôi nghĩ khác. Có những người gần như không có gì, mà vẫn tìm được cách cho đi. Cụ không có tiền để tặng ai. Nhưng cụ có một niềm tin, rằng mỗi tờ vé số mình bán ra là một cơ hội đổi đời mình trao tận tay người khác. Nghĩ như vậy, nên bốn mươi năm rong ruổi, đôi chân không thấy mỏi. Cụ bảo: "Bán hết vé không mệt đâu, có tiền sao mệt."

Hôm ấy, gần bốn giờ chiều. Chân đã mỏi, áo đẫm mồ hôi, mà xấp vé vẫn còn gần một nửa. Hai mươi tờ chưa bán được. Cụ lau mồ hôi, mắt như muốn khóc. Nhưng rồi cụ lại tự nhủ: "Buồn lắm, nhưng thôi. Có việc là vui rồi. Bán được là vui rồi." Nói xong, cụ tức tốc quay về trả vé cho đại lý, cho kịp giờ xổ.

Quanh cụ, những ngày sau dịch ấy, còn nhiều phận người như vậy. Bà Trịnh Hoàng Anh, bảy mươi tuổi, mừng đến mất ngủ cả đêm khi được đi bán lại. Bà Diệp Mai, sáu mươi bảy tuổi, ôm gần trăm tờ vé ế mà vẫn tự an ủi mình. Những con người ấy không than trời trách đất. Họ chỉ mong được làm việc, được tự nuôi thân, ngày qua ngày.

Câu chuyện này được hai phóng viên Xuân Hinh và Phương Nhi ghi lại trên báo Dân Trí, tháng mười năm 2021. Và Tình Ca kể lại với tất cả sự trân trọng dành cho cụ Bé, và cho những người bán vé số già trên khắp các nẻo đường đất nước mình.

Bạn biết không, điều làm tôi nghĩ mãi không phải là cái nghèo của cụ. Mà là cái cách cụ nhìn công việc của mình. Cũng là một xấp vé số ấy thôi. Người ta có thể nhìn nó như một gánh nặng mưu sinh. Còn cụ Bé nhìn nó như một xấp may mắn, mình đang mang đi gửi cho đời. Cùng một công việc, mà cách nghĩ khác nhau, làm cuộc đời nhẹ hay nặng khác nhau.

Tôi cũng học được từ cụ một điều về lòng tự trọng. Chín mươi tuổi, người ta vẫn có thể nói "ăn bám sao đặng". Vẫn muốn tự kiếm bữa cơm của mình, bằng đôi chân của mình. Cái nghèo có thể lấy đi của con người nhiều thứ. Nhưng rõ ràng, nó lấy không nổi sự đàng hoàng của một con người.

Lần tới, nếu bạn gặp một cụ già bán vé số bên đường, có thể bạn không có thói quen mua vé số, không sao cả. Nhưng đừng tiếc một nụ cười, một tiếng dạ thưa. Vì biết đâu, người đang đứng trước mặt bạn cũng giống cụ Bé. Một người đi bán may mắn cho đời, bằng tất cả những gì mình còn lại.