Tình Ca kể chuyện · Những câu chuyện nhân văn

Bình trà đá, tủ thuốc và cỗ quan tài cho người không thân thích ở con hẻm ông Tiên giữa Sài Gòn

Bốn giờ rưỡi sáng, ở một con hẻm quận Phú Nhuận, Thành phố Hồ Chí Minh, có một người đàn ông đã dậy nấu nước. Không phải một ấm, mà hơn bảy mươi lít. Nước sôi, ông pha trà, đổ vào bình giữ nhiệt, thêm đá, rồi đặt bên cột điện đầu hẻm. Cả ngày hôm đó, người bán vé số, người lượm ve chai, anh thợ sửa điện đi ngang sẽ ghé lại rót một ly. Không ai phải trả đồng nào.

Người đàn ông ấy là ông Đỗ Văn Út. Ông sửa xe, vá vỏ xe đạp, xe máy ở đầu hẻm chín mươi sáu đường Phan Đình Phùng, rảnh thì chạy xe ôm. Báo VnExpress năm hai nghìn không trăm mười bốn ghi ông sinh năm một nghìn chín trăm sáu mươi ba. Người trong hẻm gọi ông là cây từ thiện. Còn có người gọi vui là Việt từ thiện.

Con hẻm ấy cũng có tên riêng. Người ta gọi là hẻm Tiên, hay hẻm ông Tiên. Ở đó có trà đá miễn phí, có tủ thuốc miễn phí, có người lo đám tang miễn phí cho người nghèo. Mà phần nhiều những việc ấy bắt đầu từ cái góc sửa xe nhỏ của ông Út.

Bình trà đá là việc ông làm lâu nhất, theo báo VnExpress là đã mấy chục năm. Bà Định, người mua ve chai quê Nam Định, ngày nào cũng ghé hai ba lần. Bà nói với phóng viên: đang cơn trưa nắng mà có chai nước trà đá mát lạnh giải cơn khát thì còn gì quý bằng. Một ông buôn ve chai ở Bình Thạnh, ngày đi ngang bốn lần, tính nhẩm rằng nếu không có thùng nước, mỗi ngày tốn cả chục nghìn tiền nước, hết ký gạo chứ chẳng đùa.

Năm hai nghìn không trăm mười sáu, một anh thợ điện nước hai mươi sáu tuổi nói với báo VietNamNet: ngày nào tôi cũng đi ngang qua đây, giữa trưa nắng gắt mà được ly trà đá của chú Út thì thật đã. Báo Pháp Luật Việt Nam kể có ông khách xe ôm còn đùa, lần sau cho cái ca bự để đỡ mất công vặn vòi. Ông Út đáp: lần sau tui đóng chai sẵn.

Rồi tới cái tủ thuốc. Báo Pháp Luật Việt Nam kể rằng đoạn đường ấy từng xảy ra mấy vụ tai nạn, người bị thương nằm đó mà không có gì để sơ cứu. Thế là đầu hẻm có một tủ thuốc. Theo báo VnExpress, ý tưởng ban đầu là của ông Phúc, người chạy xe ôm trong hẻm hơn ba mươi năm, có ông Mười là y sĩ chỉ cho nên mua thuốc gì.

Lúc đầu có một người hảo tâm góp thuốc. Sau đó bà con trong hẻm góp thêm, có người chỉ vài chục nghìn. Nhà thuốc quanh đó cũng góp. Có lần một chi nhánh ngân hàng gần đó gửi hơn hai triệu đồng. Tủ có thuốc cảm, thuốc đau bụng, đồ băng bó. Chìa khóa giao cho ba người: ông Phúc, ông Út và một cô bán bánh cuốn. Ba người thay nhau trông, ngày cũng như đêm.

Ông Phúc nói với phóng viên: nhiều người già neo đơn không đủ tiền mua thuốc thường ghé xin thuốc cảm cúm, dạ dày, họ quý tủ thuốc lắm. Tới năm hai nghìn không trăm mười tám, đầu hẻm đã có hai tủ thuốc. Buổi sáng ông Phúc trông, buổi tối con gái ông Phúc thay cha.

Có một việc nghe thì nặng lòng, nhưng ông Út làm rất lặng lẽ. Thỉnh thoảng có người vô gia cư mất đột ngột, không có ai thân thích. Ông đi vận động người hảo tâm, đi gõ cửa từng cơ sở bán hòm. Nhiều nơi đồng ý cho quan tài không lấy tiền. Rồi ông đi theo người ta từ lúc mất, lo mọi việc, thay người nhà đưa đi hỏa táng.

Ông nói với báo VnExpress một câu mà mình đọc xong phải ngồi im một lúc: họ vất vả một kiếp người rồi, khi chết đi cũng cần tử tế, bình yên để về với đất mẹ. Gia đình nghèo nào không lo nổi hậu sự cũng tìm tới ông. Ông nói với báo Pháp Luật Việt Nam rằng ông chỉ lo được cỗ quan tài, còn đám tang thì tốn hơn nhiều, nên ông mong biết thêm nhiều nhóm thiện nguyện để giới thiệu cho người ta.

Ông Út sống thế nào? Hai vợ chồng ông không có con. Họ thuê một căn phòng trọ chỉ vài mét vuông gần đó. Vợ ông làm tạp vụ. Ông thì có mặt ở góc hẻm từ trước khi trời sáng tới lúc trời tối. Kinh tế nhà không dư dả, nhưng ông chưa bao giờ đóng bình trà.

Ông sinh ra trong một gia đình đã sống ở vùng đó nhiều đời. Ông từng đạp xích lô, từng buôn xe máy, thử đủ nghề, rồi lại quay về cái góc sửa xe đầu hẻm. Ông vá xe không lấy tiền cho người khuyết tật. Ông nói với báo Pháp Luật Việt Nam rằng ông khâm phục những người khuyết tật đi bán vé số, khâm phục ý chí vượt qua khiếm khuyết để sống của họ.

Nói chuyện với khách, ông hay nhắc một câu hai lần cho người già nghe rõ: nên thay cái vỏ mòn, đi cân lại cái chảng ba. Ba tháng một lần, ông theo một đoàn thiện nguyện đi tới những nơi có người nghèo. Ông cũng đã bỏ thuốc lá được ba năm.

Ông Phúc, người bạn chạy xe ôm, cũng có cái cách của mình. Ông chở người già, người khuyết tật không lấy tiền. Có người cứ nhét cho năm, mười nghìn, ông nhận để họ vui, nói là để chú bù tiền xăng. Ông nói: nhằm nhò gì, một cuốc xe có đáng bao nhiêu đâu mà mình tính, giúp được họ tui thấy vui.

Lòng tốt ở con hẻm ấy lan ra như vậy. Theo báo VnExpress, hẻm ngày xưa chỉ rộng chừng một mét. Bà con hai bên hiến thêm đất để hẻm rộng ba mét cho xe vào được. Mùng một và rằm hằng tháng, bà con góp tiền nấu cơm chay phát cho người lao động nghèo và người khuyết tật. Ai có quần áo cũ, đồ đạc cũ thì gom lại tặng người cần.

Báo Pháp Luật Việt Nam kể thêm, chị gái của một cô bán cơm trong hẻm ở tận Canada, đọc được chuyện con hẻm, đã hứa góp ba trăm phần cơm chay mỗi tháng hai lần. Hỏi cô bán cơm có góp gì không, cô cười: có chớ.

Ông Phúc nói với phóng viên một câu rất công bằng: những việc làm đầu tiên của ông Út đã khuyến khích mọi người, dần dần ai cũng góp một tay. Còn ông Út thì chẳng nhận gì về mình. Ông nói: công việc của tôi nhỏ lắm, chừng nào còn sức lực thì tôi còn làm. Có lần ông còn lẩm bẩm: chuyện này người Sài Gòn làm thiếu gì.

Mình nghĩ ông nói đúng. Sài Gòn có nhiều bình trà đá đầu hẻm lắm. Nhưng cái làm mình nhớ ông Út không phải bình trà, mà là cái cách ông nhìn người nghèo như người nhà. Sống thì cho họ ly nước mát, ốm thì cho họ viên thuốc, mất thì lo cho họ được ra đi tử tế.

Có những con hẻm được gọi là hẻm Tiên, không phải vì ở đó có ông tiên nào, mà vì ở đó có người thường biết thương người lạ. Nếu một ngày bạn đi ngang đường Phan Đình Phùng, thấy cái bình nước bên cột điện, ghé rót một ly. Rồi nhớ rằng đầu hẻm nhà mình cũng còn chỗ để đặt một bình như thế. Tình Ca. Ở đây có bình an.