Tình Ca kể chuyện · Những câu chuyện nhân văn

Ba giờ sáng trên quốc lộ một, chú xe ôm Bình Chánh lặng lẽ kéo tấm nam châm suốt mười mấy năm

Ba giờ sáng, quốc lộ một đoạn qua huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh, còn tối mịt. Xe tải chạy ầm ầm. Ven đường, một người đàn ông chạy chiếc xe máy thật chậm, phía sau kéo theo một khung sắt gắn tấm nam châm sát mặt đường. Thỉnh thoảng anh dừng lại, cúi xuống gỡ những cây đinh dính trên tấm sắt bỏ vào thùng. Tới sáu giờ, khi người ta bắt đầu đổ ra đường đi làm, anh về nhà.

Người đàn ông ấy tên Đinh Minh Cảnh, sống ở xã Tân Quý Tây, huyện Bình Chánh. Nghề kiếm sống của anh là chạy xe ôm. Nhà anh không khá giả gì. Vậy mà hơn mười lăm năm, gần như ngày nào anh cũng thức dậy lúc nửa đêm về sáng, ra đường gom những thứ mà người khác rải xuống để bẫy xe.

Chuyện bắt đầu từ lòng thương. Báo Sài Gòn Giải Phóng kể, anh thấy người đi đường bị đinh đâm thủng bánh, phải dắt bộ giữa đêm, thấy thương quá. Thế là anh cúi xuống nhặt. Không có dụng cụ gì, anh nhặt bằng tay không.

Nhặt tay trên mặt nhựa đường không dễ như mình tưởng. Anh kể với phóng viên báo Sài Gòn Giải Phóng: thời gian đầu tôi đi nhặt đinh bằng tay nên ngày nào da tay cũng bị chà xát với mặt đường. Da tay trầy, có hôm rướm máu. Mà nhặt kiểu đó thì sót nhiều, đinh nằm lẫn trong sỏi đá, nhìn không thấy.

Báo VietNamNet năm hai nghìn không trăm hai mươi kể rằng anh nhặt được năm, sáu năm thì những cây đinh vắng hẳn. Anh nghĩ: sự hiện diện của mình đã làm cho chúng không còn chỗ làm ăn nên đã đi sang nơi khác. Nhưng chừng ba năm sau, đinh lại xuất hiện. Anh lại ra đường, lại nhặt bằng tay thêm bảy, tám năm nữa.

Rồi anh tự mày mò chế một chiếc xe hút đinh. Lần đầu làm không thành, anh sửa đi sửa lại nhiều lần. Cái khó nhất là tấm nam châm. Anh kể: chỉ có nam châm, một doanh nhân thấy tôi làm việc nghĩa đã ủng hộ tôi có được dải nam châm dài một mét hai. Anh gắn dải nam châm ấy vào khung sắt, kéo theo sau xe máy.

Vì sao lại là ba giờ sáng? Vì đinh thường bị rải vào ban đêm. Anh muốn quét sạch trước khi dòng người đi làm buổi sáng tràn ra. Báo Sài Gòn Giải Phóng ghi, chỉ riêng đoạn qua Bình Chánh, có ngày anh gom được gần một ký đinh. Ngoài giờ đó, hễ có người gọi báo, anh lại đi.

Anh nói với báo VietNamNet: tôi làm không có giờ giấc. Khi nào phát hiện trên đường có đinh hoặc nhận được điện bà con báo là tôi đi ngay. Một người chạy xe ôm thì mỗi cuốc xe là một bữa cơm. Bỏ khách để đi gom đinh, nghĩa là anh bớt đi phần thu nhập của nhà mình.

Người lo nhất là vợ anh, chị Hết. Ban đầu chị phản đối. Việc ấy mệt, mất thời gian, lại nguy hiểm, vì gia đình có lúc còn bị những người rải đinh hăm dọa. Anh kể có lần anh nói với vợ: nghĩ về cộng đồng đi bà ơi, đừng cằn nhằn tôi nữa. Dần dần, chị hiểu chồng và ủng hộ hết lòng.

Chị Hết nói với phóng viên một câu vừa trách vừa thương: cả năm ổng cứ vậy, cứ tất bật ngoài đường, lo chuyện thiên hạ. Mình đọc câu đó mà bật cười. Nhà nào có một người chồng như vậy chắc cũng từng nói y chang.

Ngoài đường cũng không phải ai cũng hiểu anh. Báo VietNamNet kể thời gian đầu có người đi đường mắng anh, có người dọa đập xe vì tưởng anh cản đường. Có lần anh bị xe khác va trúng, may cái khung sắt đỡ nên anh không ngã hẳn. Về sau, người ta quen mặt, hiểu chuyện, nhìn anh bằng con mắt khác.

Hỏi anh có sợ không, anh trả lời gọn: nếu sợ thì tôi không làm được ngần ấy năm. Anh cũng nói với báo Sài Gòn Giải Phóng: tôi chưa bao giờ có ý định từ bỏ, vì tôi nghĩ đây là việc thiện nên làm để giữ an toàn cho người đi đường.

Những ngày cận Tết là lúc anh bận nhất. Đầu năm hai nghìn không trăm hai mươi, báo VnExpress kể một nhóm bạn trẻ tình nguyện ở Thành phố Hồ Chí Minh đi hút đinh xuyên Tết. Trong bài có nhắc anh Cảnh, người đã có mười sáu năm làm việc này, cũng ra đường suốt từ trước Tết tới mùng năm.

Nhóm bạn trẻ ấy phần đông là sinh viên, người lao động, nhân viên văn phòng. Họ chạy một vòng dài hơn bốn mươi cây số, mỗi chuyến thu ba, bốn ký đinh. Một người bán hàng gần ngã tư An Sương nói với phóng viên: có những phụ nữ chở theo nhiều hàng hóa dắt bộ mồ hôi nhễ nhại nhìn thương lắm. Mình nghĩ, cái thương ấy cũng chính là cái đã kéo anh Cảnh ra đường từ mười mấy năm trước. Trên quốc lộ ấy, giờ đã có thêm những người trẻ cùng làm.

Tết năm đó cho anh một niềm vui lớn. Anh kể với báo VietNamNet: những năm trước, mỗi lần Tết đến, anh phải giúp hơn hai mươi trường hợp người đi đường gặp nạn vì đinh. Tết năm ấy chỉ có một vụ. Anh nói: Tết năm nay là cái Tết an toàn đầu tiên sau mười sáu năm hút đinh mà tôi cảm nhận được.

Mười mấy năm, anh gom được ba thùng đinh, mỗi thùng chừng năm mươi ký. Nhiều người khuyên anh bán ve chai cho đỡ. Anh không chịu. Anh nói: nhiều người khuyên tôi nên bán theo dạng phế liệu nhưng tôi cương quyết không. Ba thùng đinh ấy, mình nghĩ, giống như một cuốn sổ ghi lại bao nhiêu chuyến xe đã được bình an.

Anh cũng không nhận tiền ai. Anh nói: tôi không mong ai giúp tiền bạc mà có giúp tôi cũng không nhận. Điều duy nhất anh mong, khi tấm nam châm cũ đã hỏng và khó thay, là có người giúp cho mấy tấm nam châm gắn vào xe. Anh xin cho cái máy làm việc thiện, chứ không xin cho mình.

Việc làm của anh được địa phương khen thưởng như một tấm gương thầm lặng. Nhưng anh vẫn là chú xe ôm ấy. Tới năm hai nghìn không trăm hai mươi hai, báo Tuổi Trẻ vẫn còn viết về ông xe ôm mười sáu năm gom hút đinh. Năm hai nghìn không trăm hai mươi tư, có bài kể chú tăng số lần hút đinh để góp sức cho mùa thi. Đầu năm hai nghìn không trăm hai mươi lăm, lại có bài nói chú thấy tín hiệu đáng mừng trên quốc lộ một.

Mình đọc mấy dòng tựa ấy mà thấy thương. Một người làm một việc nhỏ, đều đặn tới mức báo chí theo dõi anh qua cả chục năm. Ở tuổi ngoài năm mươi, anh vẫn dậy lúc ba giờ sáng, vẫn kéo tấm nam châm sát mặt đường, vẫn để ý từng mùa đi lại đông của người ta: mùa Tết, mùa thi.

Có lẽ cái đẹp của chuyện này nằm ở chỗ không ai thấy. Người đi làm sáng sớm chạy qua quốc lộ một, êm ru, về tới nơi, không biết rằng trước đó vài tiếng có một người đã cúi xuống nhặt giùm mình từng cây đinh. Không ai cảm ơn, vì không ai biết để cảm ơn.

Mình nghĩ, đời mình chắc cũng đã nhiều lần đi qua những con đường như vậy. Có ai đó đã dọn giùm mình mà mình không hay. Lần tới, nếu thấy một cây đinh, một mảnh kính vỡ giữa đường, mình cúi xuống nhặt giùm người phía sau, coi như trả lại cho đời chút xíu. Tình Ca. Ở đây có bình an.