Tình Ca kể chuyện · Những câu chuyện nhân văn

Chàng Trai Chạy Xe Khắp Hà Nội Cắt Tóc 0 Đồng Cho Người Vô Gia Cư - Và Câu Hỏi Lạ Lùng Trước Mỗi Đường Kéo

Giữa Hà Nội có một tiệm cắt tóc rất lạ. Tiệm không có địa chỉ. Không biển hiệu. Không bảng giá. Toàn bộ gia tài của tiệm chỉ là một chiếc ghế gấp, một chiếc tông đơ, một chiếc lược, một chiếc kéo và một chiếc gương. Tất cả nằm gọn sau yên xe máy của một chàng trai quê lúa Thái Bình. Hôm nay tiệm mở dưới gầm cầu. Mai mở ở góc công viên. Ngày kia, có khi lại dọn đến một khu trọ nghèo nào đó. Và suốt bao nhiêu lượt khách đã ngồi xuống chiếc ghế ấy, tiệm chưa từng thu của ai một đồng.

Người chủ tiệm còn có một thói quen mà có lẽ không thợ tóc nào khác trên đời này có. Trước khi đặt kéo, anh thường hỏi khách một câu. Nhiều người nghe xong thì ngẩn ra, có người lại bật cười. Câu hỏi ấy là gì, và anh làm điều gì sau đó, tôi xin để dành cho bạn ở phần sau câu chuyện.

Chàng trai ấy tên là Nguyễn Tiến Mạnh, mọi người quen gọi anh là Mạnh Nguyễn. Mạnh sinh ra trong một gia đình thuần nông ở Thái Bình. Rời quê đi mưu sinh, anh từng làm đủ thứ nghề để nuôi thân: chạy xe ôm, phục vụ bàn, bán quần áo, làm bảo vệ, có lúc nhận cả việc cọ rửa chuồng chó mỗi ngày. Với anh, miễn là công việc chân chính, kiếm được đồng tiền sạch, thì việc gì cũng làm.

Vừa làm, Mạnh vừa dành dụm học nghề cắt tóc. Có một quãng đời, cả cơ nghiệp của anh chỉ là một chiếc ghế và một bộ đồ nghề. Sáng mang ghế ra gốc cây ngồi đợi khách. Tối lại lặng lẽ vác ghế về phòng trọ. Cả tháng kiếm được vài trăm nghìn đồng, sống chật vật qua ngày.

Rồi nghề không phụ người. Năm 2017, anh mở được cửa hàng kinh doanh phụ kiện tóc. Chịu khó, nhạy bén, công việc làm ăn dần phát triển, anh trở thành chủ một công ty dụng cụ ngành tóc mang chính tên mình.

Và khi đã đứng vững, Mạnh quay trở lại với chiếc ghế gấp năm xưa. Chỉ khác một điều: lần này, anh mang ghế ra phố không phải để mưu sinh nữa.

Hằng ngày, bất kể sáng sớm hay đêm muộn, hễ rảnh là anh chạy xe dọc các con phố Hà Nội, vào cả những khu trọ nghèo, những gầm cầu. Thấy người lang thang, người vô gia cư, bác bảo vệ, bác xe ôm, anh dừng xe, lễ phép xin được cắt tóc giúp. Hôm thì khách của anh là hai em bé mang bệnh mà nhà không có tiền chạy chữa. Hôm thì là một cụ già đơn thân bán nước ở công viên, bị liệt đã mười sáu năm. Có hôm, là một người đàn ông vừa ra tù, đang lang thang tìm việc để làm lại cuộc đời. Mỗi ngày dăm ba người khách như thế. Cắt tóc xong, anh gửi thêm hộp bánh, hộp sữa. Gặp cảnh đau ốm ngặt nghèo, anh biếu thêm một vài triệu đồng, trích từ chính lợi nhuận cửa hàng của mình. Anh cắt nhiều đến mức chính anh cũng không nhớ nổi mình đã cắt cho bao nhiêu người.

Mạnh giải thích việc mình làm bằng những lời mộc mạc: "Mỗi khi mang đồ đi cắt tóc cho người nghèo như thế này, mình lại nhớ lại mình của nhiều năm trước, khi trong tay chẳng có gì ngoài chiếc ghế và bộ đồ nghề cắt tóc... Vì đã từng trải qua cuộc sống nghèo khó như vậy, nên mình luôn thấu hiểu những thiếu thốn mà họ phải đối mặt."

Bây giờ, tôi xin kể bạn nghe về câu hỏi lạ lùng ấy. Trước khi cắt, Mạnh thường hỏi khách của mình: anh có ước mơ gì không? Chú có ước mơ gì không? Rồi anh đề nghị một điều nghe như đùa: để anh "khắc" ước mơ ấy lên mái tóc, bằng chính đường tông đơ của mình. Một anh bán hàng rong ước có nhiều tiền, Mạnh tỉa lên tóc anh hình tờ năm trăm nghìn. Một anh lái xe ước trở thành siêu tài xế, Mạnh cũng chiều. Nhiều người ngại ngùng lắc đầu, chỉ xin một kiểu tóc gọn gàng bình thường. Nhưng bạn thử nghĩ mà xem: một người cả ngày còn lo chưa xong bữa cơm, bỗng dưng có một người trẻ ngồi xuống, nghiêm túc hỏi về ước mơ của họ. Câu hỏi ấy, có khi đã mấy chục năm rồi, không còn ai hỏi họ nữa.

Câu chuyện này được đăng trên báo VietNamNet vào tháng 12 năm 2022, qua bài viết của tác giả Lệ Thanh, và Tình Ca kể lại với tất cả sự trân trọng.

Bạn biết không, Mạnh có nói một câu khiến tôi dừng lại rất lâu: "Miếng ăn hằng ngày còn không có tiền mua, làm sao nghĩ đến việc cắt tóc cho đẹp, cho gọn gàng." Đúng vậy. Với một người sống ngoài đường, mái tóc thường là thứ bị bỏ quên sau cùng. Mà oái oăm thay, nó lại là thứ khiến người đời lùi xa họ trước nhất. Một mái đầu bù rối làm người ta ngại lại gần, ngại nhìn vào mắt, ngại nhận nhau là đồng loại.

Chúng ta hay nghĩ giúp người nghèo là cho cơm, cho áo, cho tiền. Những điều ấy đều quý. Nhưng một mái tóc được cắt tử tế là một món quà thuộc về loại khác. Nó không làm ai no thêm. Nó làm người ta được nhìn nhận như một con người. Khi Mạnh dừng xe, mở chiếc ghế, choàng tấm khăn lên vai một người vô gia cư, anh đang cư xử với họ y như với một vị khách bước vào salon sang trọng. Cũng nâng niu từng đường kéo. Cũng đưa gương cho khách ngắm. Và trong tấm gương nhỏ ấy, có người đã lâu lắm mới lại thấy mình tươm tất. Người soi gương thấy mình gọn gàng, tự khắc thẳng lưng lên một chút. Cái thẳng lưng ấy, tiền không mua được.

Tôi cũng nghĩ mãi về chuyện anh hỏi ước mơ. Có lẽ vì anh từng là chàng thợ tóc ngồi gốc cây, từng có những ngày chỉ dám mơ một bữa no, nên anh hiểu: người ta có thể thiếu cơm, thiếu áo, nhưng đáng sợ nhất là thiếu một lý do để ngẩng đầu. Một câu hỏi về ước mơ, một kiểu tóc mới, đôi khi chính là lý do ấy.