Tình Ca kể chuyện · Những câu chuyện nhân văn

Quán Cơm 2.000 Đồng Giữa Đất Vàng Sài Gòn - Bữa Cơm Tươm Tất Khiến Người Nghèo Được Làm Khách

Tờ hai nghìn đồng, bây giờ mua được gì? Một bịch trà đá ven đường, có khi còn chưa đủ. Vậy mà giữa Sài Gòn, ngay những con đường mà người ta vẫn gọi là đất vàng, tờ hai nghìn ấy đổi được trọn một bữa cơm nóng. Có cơm trắng, món mặn, món xào, món canh, thêm trái cây tráng miệng. Ăn trưa xong còn được tặng viên dầu cá. Ăn chiều xong có thêm ly sữa để bồi bổ.

Ở quán cơm này, lòng tốt có giờ giấc hẳn hoi, đúng từng phút, năm này qua năm khác. Nghe đến cuối, bạn sẽ hiểu vì sao tôi muốn gọi đó là một lời hứa.

Câu chuyện hôm nay của Tình Ca được kể lại từ một bài viết trên báo Thanh Niên, đầu năm 2023. Chuyện về những quán cơm mang tên Huynh Đệ, và về vị linh mục lặng lẽ đứng sau những quán cơm ấy.

Quán Huynh Đệ 3 nằm ngay mặt tiền số 77 đường Trần Huy Liệu, quận Phú Nhuận. Quán Huynh Đệ 4 ở số 124 đường Điện Biên Phủ, quận 1. Ai từng đi qua những con đường đó đều hiểu, một mặt bằng như vậy nếu đem cho thuê, mỗi tháng là một khoản tiền không nhỏ. Vậy mà ở đó, người ta dành nguyên một gian nhà cho quán cơm gần như cho không.

Mười một giờ kém, quán chưa mở cửa mà các bàn đã kín người ngồi. Bàn ghế xếp ngay ngắn. Muỗng, đũa, giấy ăn, nước chấm bày sẵn từng bàn, tươm tất chẳng khác gì một quán ăn đàng hoàng ngoài phố. Khách đến thì rửa mặt, rửa tay ở bồn nước trước quán, uống một ngụm nước lọc cho đỡ khát, rồi bỏ tờ hai nghìn vào chiếc thùng đặt giữa quán. Không ai đứng thu tiền. Không ai nhìn xem ai bỏ bao nhiêu.

Đúng mười một giờ mười lăm, mọi người tuần tự xếp hàng vào gian bếp sạch bóng để nhận phần ăn. Khách của quán là những người già neo đơn, người bán vé số, người khuyết tật, người bệnh không còn sức đi làm. Nhân viên quán bưng tô cơm to đi quanh các bàn, ai muốn ăn thêm thì tiếp thêm, không tính toán gì cả.

Bà Kim Liên, sáu mươi tư tuổi, là người hay đến sớm nhất. Bà không chồng con, bệnh nặng, không ai thuê làm nữa. Bà nói một câu mà tôi nhớ mãi: cơm hai nghìn một phần, mà ăn đầy đủ chất, ngon lắm, có cảm giác như ăn ở nhà hàng vậy. Từ ngày có quán, bà thấy nhẹ cả người, mỗi sáng thức dậy thôi không phải lo hôm nay ăn gì, tiền đâu mua đồ ăn.

Ở một bàn khác, bà Ngô Thị Thúy, sáu mươi sáu tuổi, ngồi gắp thức ăn từ dĩa của mình sang cho chồng. Ông cụ bảy mươi hai tuổi, bị khiếm thị. Ngày nào hai ông bà cũng bắt xe buýt từ quận 10 sang đây ăn, không sót ngày nào. Biết bà nhà xa, người trong quán còn gói sẵn phần ăn chiều để bà mang về hâm nóng, khỏi phải đi thêm một chuyến xe nữa. Bà bảo, điều làm bà xúc động nhất là mọi người trong quán cứ như anh em một nhà.

Người đứng sau những bữa cơm ấy là linh mục Gioan Baotixita Nguyễn Sang, hiện coi sóc một giáo xứ ở Tiền Giang. Từ tám năm trước, ông đã mở quán cơm Huynh Đệ đầu tiên ở Mỹ Tho. Trong đại dịch, ông cùng những người đồng hành mang nhu yếu phẩm đến các khu phong tỏa ở Sài Gòn. Dịch qua đi, ông nhận ra quanh mình vẫn còn nhiều người khó khăn, bệnh tật, sức khỏe kém. Thế là hai quán cơm nữa lần lượt mở ra giữa thành phố. Bốn quán Huynh Đệ, mỗi ngày khoảng tám trăm phần ăn.

Và đây là điều khiến tôi nghĩ nhiều nhất. Quán bán từ thứ hai đến thứ sáu, ngày hai buổi, trưa mười một giờ mười lăm, chiều năm giờ mười lăm. Đúng giờ, đều đặn, năm này qua năm khác. Lòng tốt ở đây có giờ giấc hẳn hoi, như một lời hứa. Người nghèo có thể tin vào lời hứa ấy mà sắp xếp cuộc sống của mình.

Tiền đâu để duy trì ngần ấy bữa cơm? Từ năm 2005, vị linh mục lập chương trình Tiếng hát vì người nghèo. Ông thu âm những bài hát vào đĩa, bán lấy tiền giúp người khó khăn, cộng thêm sự ủng hộ của các nhà hảo tâm tìm đến tận nơi. Quán không kêu gọi quyên góp trên mạng, vì sợ có kẻ giả danh, lạm dụng lòng tốt của người khác. Còn mặt bằng quán ở đường Điện Biên Phủ, chính chủ nhà cho dùng miễn phí. Giữa nơi tấc đất tấc vàng, có người dám đưa cả mặt tiền nhà mình ra để nấu cơm cho người nghèo.

Phụ trách quán là vợ chồng anh Bảo, chị Hiên. Hai người gác lại công việc kinh doanh riêng, phục vụ không nhận một đồng thù lao. Họ nói mình đã có cuộc sống ổn định, và đã biết đủ.

Vị linh mục giải thích về cái tên Huynh Đệ thế này: quán phục vụ không phân biệt tôn giáo, ai thực sự khó khăn cũng có thể đến, mọi người ở bất kỳ đâu, theo bất kỳ tôn giáo nào, bước vào đây thì cũng là anh em một nhà, và sẽ được phục vụ bằng cái tâm và cái tình.

Bạn biết không, tôi cứ nghĩ về tờ hai nghìn ấy. Sao không cho không luôn, mà lại lấy hai nghìn? Tôi nghĩ, có lẽ để người bước vào quán được làm một người khách. Họ trả tiền cho bữa cơm của mình, đàng hoàng, ngẩng đầu mà ăn. Và tôi nghĩ về sự tươm tất. Đủ bốn món, có trái cây, có viên dầu cá, có ly sữa, có người bưng cơm tiếp tận bàn. Thương một người, đâu phải cứ đưa cho họ thứ gì đó là xong. Thương, là lo cho người ta được ăn ngon, ăn no, khỏe lên từng chút. Sự tử tế thật, hóa ra nằm ở chất lượng của từng việc nhỏ, ở chỗ người nhận được tôn trọng như bất kỳ ai.

Giữa khu đất mà mỗi mét vuông đáng giá cả gia tài, thứ quý nhất có khi lại là một suất cơm hai nghìn được dọn ra tử tế.