Tình Ca kể chuyện · Những câu chuyện nhân văn

Ông Là Đôi Chân Của Bà, Bà Là Giọng Nói Của Ông - 30 Năm Hai Người Dưng Nương Tựa Nhau

Trên một con đường nhỏ ở Tam Kỳ, Quảng Nam, người ta đã quen với một hình ảnh suốt mấy chục năm qua. Một chiếc xe lăn cũ đi chầm chậm giữa phố. Trên xe là một người phụ nữ tóc bạc. Phía sau, một người đàn ông lưng đã khòm, lặng lẽ đẩy từng vòng bánh xe. Ông không nói được một lời nào. Bà thì không thể tự bước đi. Vậy mà nhìn cách họ đi bên nhau, ai cũng tưởng đó là một đôi vợ chồng già thương nhau lắm.

Ở giữa câu chuyện này có một bàn thờ nhỏ. Khi biết vì sao nó ở đó, tôi tin bạn sẽ hiểu thế nào là một tấm lòng.

Nhưng không phải. Họ chẳng phải vợ chồng. Cũng chẳng phải ruột rà máu mủ. Họ là hai người dưng. Hai người dưng đã đùm bọc nhau hơn ba mươi năm, trong một căn nhà nhỏ trên đường Trưng Nữ Vương, phường Tân Thạnh, thành phố Tam Kỳ.

Câu chuyện hôm nay của Tình Ca là câu chuyện của họ.

Bà tên là Trần Thị Nga, quê ở Đà Nẵng. Sau ngày hòa bình, cô gái mười tám tuổi ấy rời quê vào Quảng Nam, làm công nhân cầu đường ở huyện Tiên Phước. Một lần vào rừng mót củi về nấu cơm cho anh em công nhân, bà trúng phải quả mìn còn sót lại từ thời chiến tranh. Cuộc phẫu thuật sau đó không cứu được đôi chân của bà. Mười tám tuổi, cái tuổi đẹp nhất của đời người con gái, bà bắt đầu cuộc sống gắn với chiếc xe lăn, trong Trại xã hội Tam Kỳ.

Còn ông, người ta gọi là ông Câm. Ông bị câm điếc từ thuở lọt lòng. Rồi chiến tranh cũng không buông tha ông. Một lần trúng bom, ông bị thương nặng, được đưa vào bệnh viện ở Đà Nẵng cấp cứu. Ông nói không được. Người khác nói, ông không nghe. Giữa thời buổi bom rơi đạn lạc, chẳng ai tìm được quê quán hay người thân cho ông. Thế là đường về của ông cũng là trại xã hội. Ông không có cả một cái tên cho riêng mình. Mọi người thương, đặt cho ông cái tên Nguyễn Văn Câm. Và cái tên ấy theo ông suốt cuộc đời.

Hai con người ấy đã gặp nhau ở Trại xã hội Tam Kỳ. Một người không đi được. Một người không nghe, không nói được. Vậy mà ở bên nhau, họ bỗng thành lành lặn. Bà đi đâu, ông đều đẩy xe lăn đưa bà đi. Ông muốn nói gì với ai, bà nhìn là hiểu, nói giùm.

Khoảng năm 1994, trại xã hội giải tán. Bà Nga xin ở lại Tam Kỳ, mua một miếng đất nhỏ, cất căn nhà để ở. Còn ông Câm, không gia đình, không nơi nương tựa. Bà kể, hồi ở khu tập thể, bà thấy ông hiền hậu lắm. Nên bà xin cho ông về sống chung một nhà, coi nhau như anh em, sớm tối có nhau. Bà nói thật thà: "Thấy ổng tội, lại không có người thân họ hàng nên tui giữ ổng lại sống chung, tiện chăm sóc nhau."

Hồi ấy, còn một người đàn ông nữa cũng ở trại, cũng được bà rủ về ở cùng. Nhưng rồi người ấy mất vì bệnh, đến nay đã hai chục năm. Bà đặt bàn thờ, lo hương khói cho người ấy đến tận bây giờ. Nghe đến đây, có lẽ bạn cũng hiểu tấm lòng của người phụ nữ này rộng đến chừng nào.

Rồi cứ thế, hơn ba mươi năm trôi qua trong căn nhà nhỏ. Mỗi sáng, hai mái đầu bạc tất bật lựa từng mớ ve chai thu mua được, bán lại kiếm chút tiền lời. Cộng thêm khoản trợ cấp tai nạn lao động bà nhận mỗi tháng, hai người rau cháo nuôi nhau, đắp đổi qua ngày.

Ông nguyện làm đôi chân của bà. Đều đặn mấy chục năm, ông đẩy xe lăn đưa bà đi làm, đi chợ, đi khắp nơi bà cần đến. Còn bà làm giọng nói của ông. Ai muốn nói gì với ông, bà ra hiệu tay, mấp máy khẩu hình cho ông hiểu. Ông muốn nói gì, bà nói thay. Có người hỏi, ông có muốn tìm về quê quán, người thân của mình không. Bà trả lời thay ông, rằng điều đó mờ mịt lắm. Ông không nói được, không nghe được, lại không biết chữ. Quê quán với ông, có khi chỉ là một nỗi nhớ không thốt nên lời. Còn người thân của ông bây giờ, có lẽ chỉ duy nhất là bà.

Câu chuyện này được nhà báo Lê Trung viết trên báo Tuổi Trẻ, tháng 5 năm 2024, với cái tựa "Ông câm - bà cụt, nghĩa tình đẹp như phim". Và Tình Ca kể lại hôm nay, với tất cả sự trân trọng dành cho hai con người ấy.

Trong bài báo, có một câu nói của bà Nga mà tôi cứ nhớ mãi. Bà bảo: "Thôi kệ, cuộc đời mà, giờ nương tựa, chăm sóc nhau, tới đâu thì hay đến đó chứ biết sao chừ." Nghe nhẹ tênh vậy thôi. Mà đằng sau câu nói ấy là ba mươi năm. Ba mươi năm không một danh phận, không một ràng buộc nào ngoài hai chữ nghĩa tình.

Bạn biết không, chúng ta hay nghĩ rằng phải là vợ chồng, phải là ruột thịt, người ta mới ở bên nhau được lâu đến thế. Hai con người ở Tam Kỳ ấy không có gì cả. Không hôn thú, không máu mủ, không của cải. Họ chỉ có một điều thôi: hiểu và thương. Ông không nói được, nhưng bà hiểu ông. Bà không đi được, nhưng ông đưa bà đi khắp nơi. Mỗi người mang một khoảng trống, và họ lặng lẽ lấp đầy khoảng trống ấy cho nhau, ngày này qua ngày khác, mấy chục năm trời.

Và tôi cũng nghĩ, ông trời công bằng lắm. Chẳng để ai phải một mình chấp chới giữa dòng đời. Có khi người nâng đỡ mình lại chẳng phải người thân, mà là một người dưng gặp giữa đường đời éo le. Nên nếu hôm nay bạn đang tử tế với một ai đó không ruột rà với mình, xin cứ tiếp tục. Biết đâu, đó chính là người sẽ cùng mình đi đến cuối con đường.