Tình Ca kể chuyện · Những câu chuyện nhân văn
Mẹ 61 Tuổi Cõng Con Bại Liệt Đến Giảng Đường - Và Con Robot Chàng Trai Chế Tạo Để Báo Hiếu Mẹ
Có một đôi chân năm nay đã sáu mươi mốt tuổi. Đôi chân ấy mang trong mình nhiều thứ bệnh, bước đi đã chậm, đã mỏi. Vậy mà ngày nào nó cũng leo lên những bậc thang của một giảng đường đại học. Bởi vì đôi chân ấy không đi cho riêng mình. Nó đi thay cho một người khác. Người ấy là con trai của bà.
Nhưng tấm lưng của mẹ mới chỉ là một nửa câu chuyện. Nửa còn lại là một thứ cậu con trai đã lặng lẽ làm từ năm lớp chín, mà tôi tin sẽ khiến bạn mỉm cười.
Câu chuyện hôm nay của Tình Ca diễn ra ở Thành phố Hồ Chí Minh, tại Trường đại học Khoa học tự nhiên, Đại học Quốc gia. Ở đó, thầy cô và sinh viên đã quá quen với một hình ảnh: một bà mẹ dáng người nhỏ nhắn, khắc khổ, ngày ngày cõng cậu con trai trên lưng, đi qua sân trường, đi lên từng bậc cầu thang, đưa con vào tận chỗ ngồi trong lớp.
Bà tên là Phan Thị Quỳnh Mai, sáu mươi mốt tuổi, nhà ở quận 8. Cậu con trai trên lưng bà tên là Trần Phan Thanh Hải, con thứ hai của bà.
Hồi nhỏ, thấy Hải đi không vững, người lại nhỏ hơn bạn bè cùng tuổi, cả nhà cứ tưởng con bị suy dinh dưỡng. Cho đến năm Hải lên bốn tuổi. Đang đi, cậu bé tự dưng ngã xuống. Và không đứng lên được nữa. Từ ngày đó, Hải ngồi một chỗ.
Nhìn con, lòng bà Mai quặn thắt. Nhưng bà không cho phép mình bỏ cuộc. Bà bế con đi khắp các bệnh viện. Đi đâu cũng đi. Ai chỉ đâu cũng tìm tới. Kết quả vẫn là con số không. Đôi chân của Hải không trở lại được nữa.
Điều khiến bà vừa mừng vừa xót, là thằng bé ham học lắm. Mà con ham học bao nhiêu, đường đến trường lại gập ghềnh bấy nhiêu. Với một đứa trẻ không tự đi được, mỗi buổi học là cả một hành trình. Bà Mai nhìn con, rồi tự nhủ: con muốn đi học, thì mẹ sẽ làm đôi chân cho con.
Và bà làm thật. Ngày này qua ngày khác, năm này qua năm khác. Sáng nào bà cũng dậy sớm, lo cơm nước, rồi chở con đến trường trên chiếc xe cũ. Đến nơi, bà cõng con trên lưng, oằn người bước qua từng bậc cầu thang. Công đoạn cực nhất là đưa con lên xe. Với một người mẹ tuổi đã cao, sức đã yếu, lại mang trong mình nhiều thứ bệnh, mỗi lần như vậy gần như là quá sức. Những hôm Hải học cả ngày, bà ở lại trường với con buổi trưa, đợi con vào học buổi chiều rồi mới ra về. Chiều đến, bà lại tất bật quay lại đón. Có những hôm đuối quá, bà phải nhờ các bạn học của Hải đỡ một tay, đưa con vào phòng.
Cứ thế, người mẹ ấy cõng con đi hết những năm phổ thông, rồi cõng con lên tận giảng đường đại học.
Nhưng câu chuyện này đẹp ở chỗ, nó không dừng lại trên lưng mẹ.
Năm Hải học lớp 9, cậu nhận ra sức khỏe mình ngày càng yếu đi. Cậu sợ một ngày nào đó mình sẽ liệt toàn thân. Và bạn biết Hải sợ điều gì nhất không? Cậu không sợ cho mình. Cậu sợ mẹ sẽ vất vả hơn.
Thế là cậu học trò ngồi một chỗ ấy bắt tay vào sáng chế một con robot đa năng dành cho người bị bại liệt. Đôi chân của Hải không đi được, nhưng khối óc của cậu thì đi rất xa. Sáng chế ấy đoạt giải nhất cuộc thi khoa học kỹ thuật dành cho học sinh trung học cấp thành phố. Rồi đoạt tiếp giải ba cấp quốc gia.
Bạn nghĩ mà xem. Người mẹ dùng tấm lưng của mình làm đôi chân cho con. Còn người con dùng khối óc của mình để tạo ra đôi chân máy, cho những người cùng cảnh ngộ như cậu. Tình thương của một người mẹ ở quận 8, đi một vòng, đã trở thành món quà cho biết bao gia đình mà cậu chưa từng gặp mặt. Yêu thương, hóa ra, có thể lan ra như thế.
Nhờ giải thưởng khoa học kỹ thuật quốc gia ấy, Hải được tuyển thẳng vào ngành công nghệ thông tin, chương trình chất lượng cao, của Trường đại học Khoa học tự nhiên. Cậu học trò ngày nào giờ đã là sinh viên đại học. Và trên hành trình mới ấy, vẫn là dáng mẹ nhỏ nhắn cõng con qua từng bậc thang giảng đường.
Có người hỏi bà Mai sao không để chồng con đỡ đần. Bà bảo, ba và chị gái không quen việc cõng Hải, nên dường như mọi việc bà tự làm hết cho con. Rồi bà nghẹn ngào nói một câu mà tôi nghe xong cứ lặng đi: "Nhiều lúc cũng muốn bỏ cuộc vì mình sức cùng lực kiệt, nhưng nhìn con lại không đành lòng. Còn khỏe mạnh ngày nào, tôi vẫn sẽ đồng hành cùng con, không bao giờ bỏ cuộc."
Câu chuyện này được đăng trên báo Tuổi Trẻ, qua ống kính của phóng viên Duyên Phan, vào đúng ngày 20 tháng 10 năm 2019, ngày Phụ nữ Việt Nam. Và Tình Ca kể lại với tất cả sự trân trọng dành cho hai mẹ con.
Bạn biết không, điều làm tôi nghĩ mãi không phải là sự vất vả của bà Mai. Mà là cách hai mẹ con trả lời cuộc đời. Cuộc đời lấy đi đôi chân của Hải. Mẹ cậu trả lời bằng tấm lưng của mình. Rồi đến lượt Hải, cậu không ngồi đó oán trách số phận. Cậu trả lời bằng một con robot, để những người như cậu bớt khổ, để những bà mẹ như mẹ cậu bớt nhọc nhằn. Tình thương khi được trao đi tử tế, nó không nằm yên một chỗ. Nó sinh sôi.
Và tôi cũng nghĩ về chữ hiếu. Mình hay tưởng báo hiếu là phải đợi thành đạt, phải có tiền, có nhà. Nhưng Hải báo hiếu mẹ từ năm lớp 9, bằng chính nỗi lo "mẹ sẽ vất vả hơn". Thương cha thương mẹ, đôi khi bắt đầu giản dị vậy thôi: là cố gắng sống cho đàng hoàng, để cha mẹ nhìn vào mà thấy những giọt mồ hôi của mình không uổng.