Tình Ca kể chuyện · Những câu chuyện nhân văn

Mẹ Cầm Chổi Nuôi Con Vào Harvard - Học Bổng 7 Tỷ Và Nước Mắt Của Người Mẹ Lao Công Sài Gòn

Mùa hè năm 2016, giữa Sài Gòn, có một người mẹ mất ngủ vì một nỗi lo rất lạ. Bà không lo cơm áo, dù nhà bà chưa bao giờ dư dả. Bà lo một chuyện khác. Bà không biết phải mua gì cho con gái mang sang Mỹ. Vài tháng nữa thôi, con bà sẽ bước vào Đại học Harvard, ngôi trường danh giá bậc nhất thế giới. Còn bà, suốt bao năm qua, là một người lao công.

Trước khi cánh cửa Harvard mở ra, đã có hai cánh cửa khác đóng lại trước mặt cô gái ấy. Và thứ mở được cánh cửa cuối cùng, lạ thay, lại chẳng phải điểm số.

Câu chuyện hôm nay của Tình Ca là câu chuyện về hai mẹ con ấy. Về một khoảng cách tưởng như không thể vượt qua: từ căn nhà nhỏ mười bảy mét vuông ở Sài Gòn, đến giảng đường Harvard bên kia nửa vòng trái đất. Và về thứ đã nối liền khoảng cách đó. Những nhát chổi lặng lẽ của một người mẹ. Và những trang sách bền bỉ của một đứa con.

Cô gái tên là Trần Thị Diệu Liên, sinh năm 1997. Mùa hè năm 2016, báo VietnamNet rồi báo Thanh Niên lần lượt tìm đến căn nhà nhỏ của em, khi tin vui vừa bay về: Liên trúng tuyển Đại học Harvard, với suất học bổng hơn ba trăm ngàn đô la Mỹ cho bốn năm học. Tính ra tiền Việt, gần bảy tỷ đồng. Một con số mà căn nhà mười bảy mét vuông ấy có lẽ chưa ai từng dám nghĩ đến.

Ba của Liên làm nghề biển quảng cáo. Mẹ của Liên, cô Lộc, làm lao công cho một trường đại học trong thành phố. Ngày ngày, bà cầm chổi, quét tước, lau dọn. Một công việc thầm lặng, mà nhiều người đi ngang chẳng mấy khi nhìn lại. Nhưng chính từ những đồng tiền thấm mồ hôi ấy, hai cô con gái được đến trường, được học hành đàng hoàng. Bà từng nói, đại ý rằng: dù bản thân có cực khổ đến đâu cũng phải gắng gượng nuôi con, tuyệt đối không để con bỏ học giữa chừng.

Diệu Liên hiểu điều đó hơn ai hết. Em đỗ vào lớp chuyên Anh trường chuyên Lê Hồng Phong, một trong những ngôi trường danh tiếng nhất Sài Gòn. Nhà nghèo, em không đi học thêm. Em tự học. Trong nhà chỉ có một chiếc bàn học nhỏ, hai chị em chia nhau mỗi người một bên. Liên vừa học bài của mình, vừa làm cô giáo kèm cặp đứa em gái.

Nhưng con đường đến Harvard của Liên không hề bằng phẳng. Từ thời cấp hai, em đã mơ du học, đã thử sức với học bổng của Chính phủ Singapore. Em dừng lại ở vòng phỏng vấn. Năm lớp mười hai, em lại xin một học bổng đại học khác. Lại trượt. Hai lần gõ cửa, hai lần cánh cửa đóng lại. Cô gái ấy không oán trách hoàn cảnh. Em lặng lẽ học tiếp.

Liên mê khoa học. Không có tiền mua thiết bị, em đi mua đồ ve chai, đồ người ta bỏ đi, đem về mày mò chế tạo. Từ những món đồ cũ ấy, em cùng bạn làm ra một bảng hiển thị chữ nổi cho người khiếm thị, và giành giải Tư cuộc thi Khoa học Kỹ thuật Quốc tế Intel ISEF. Ngoài giờ học, em đi dạy chữ ở một mái ấm mồ côi. Em bảo, đó đơn giản là việc em thích. Vì chỉ cần thay đổi một chút cách học, một con người có thể chọn một con đường rất khác.

Rồi đến lượt Harvard ra đề bài luận: hãy chọn bất cứ điều gì bạn thích và viết về nó. Liên không viết về thành tích. Em viết về chuyến thăm làng Hòa Bình ở bệnh viện Từ Dũ, nơi nuôi dưỡng những em nhỏ khuyết tật, nạn nhân chất độc da cam. Em viết thật, nghĩ sao viết vậy. Và giữa muôn vàn bộ hồ sơ lấp lánh từ khắp thế giới, chính sự chân thật ấy đã chạm đến những người ngồi đọc.

Đầu tháng tư năm 2016, tin báo trúng tuyển từ Harvard bay về căn nhà nhỏ.

Bạn biết điều gì làm tôi nghĩ mãi không? Ba mẹ của Liên hoàn toàn không biết tiếng Anh. Người ba thậm chí không biết điểm SAT tối đa là bao nhiêu. Họ không thể dạy con làm hồ sơ, không thể sửa cho con một câu luận. Nhưng như Liên nói, ba mẹ luôn ở đó. Luôn hỗ trợ tinh thần, luôn ủng hộ mỗi khi em cần. Có những người cha người mẹ không đưa nổi con qua một bài kiểm tra, nhưng đưa được con qua cả một tuổi thơ thiếu thốn mà không để con thấy mình thua kém ai.

Còn người mẹ lao công, ngày phóng viên Thanh Niên tìm gặp, bà đã khóc. Bà nói trong tiếng nấc, rằng đến giờ bà vẫn chưa biết phải mua gì cho con đem sang Mỹ. Rằng thấy con giỏi vậy, bà cũng gắng lo, mà không biết có lo nổi không. Nghĩ mà thương con quá.

Người mẹ ấy không khoe con đậu Harvard. Bà chỉ lo con thiếu thốn nơi xứ người. Niềm hãnh diện của những người mẹ tảo tần thường như vậy đó. Không ồn ào. Không kể công. Nó nằm trong tiếng nấc nghẹn giữa câu, trong cái dáng lúi húi soạn đồ cho con, trong đôi bàn tay chai sần vẫn cầm chổi mỗi sáng, kể cả khi con mình đã thành sinh viên của ngôi trường lừng lẫy nhất thế giới.

Người ta hay đo khoảng cách từ Sài Gòn đến Harvard bằng cây số. Tôi thì nghĩ, khoảng cách ấy được đo bằng những nhát chổi. Mỗi sáng bà quét, là con gái gần giảng đường thêm một chút. Mỗi tối con thắp đèn ngồi học, là giấc mơ của mẹ sáng thêm một chút. Cây chổi của mẹ và trang sách của con đã cùng nhau bắc một nhịp cầu qua nửa vòng trái đất.

Diệu Liên từng nói một câu mà tôi rất thích. Em bảo, trường hợp của em là minh chứng rằng tiền bạc của gia đình không quyết định việc bạn đi xa đến đâu. Rồi sẽ có nhiều câu chuyện giống như em. Những câu chuyện nhỏ sẽ thành một làn sóng lớn. Và em chỉ muốn làm một điều nhỏ nhoi trong làn sóng đó.

Câu chuyện này được kể trên báo VietnamNet và báo Thanh Niên từ năm 2016, và Tình Ca kể lại hôm nay với tất cả sự trân trọng. Trân trọng cô gái bền bỉ ấy. Và trân trọng những người làm nghề lao công, những người quét sạch đường phố mỗi sáng để nuôi lớn những giấc mơ rất xa.