Tình Ca kể chuyện · Những câu chuyện nhân văn

Vào Đại Học Từ Gánh Ve Chai Của Mẹ - Ngày Giấc Mơ Thành Hình Ở Xứ Huế

Có một tấm giấy báo nhập học được đổi bằng những thứ người ta vứt đi. Từng vỏ chai nhựa. Từng lon bia móp méo. Từng túi nilông nhặt bên lề đường. Suốt nhiều năm, một người mẹ ở Huế đã cúi xuống gom nhặt những thứ ấy, để con gái mình được ngẩng đầu bước vào giảng đường đại học. Và mùa đông năm 2021, giấc mơ của hai mẹ con đã thành hình.

Nhưng gánh ve chai của mẹ chỉ đưa cô con gái đi được nửa đường. Nửa còn lại, được nối bởi những người chưa từng gặp hai mẹ con lấy một lần.

Câu chuyện hôm nay của Tình Ca đến từ thành phố Huế, vào những ngày cuối tháng mười hai, khi xứ Huế mưa dầm và rét cắt da. Trong cái rét ấy, bà Hoàng Thị Hà vẫn dắt chiếc xe đạp cà tàng rảo bước quanh các góc phố, lục tìm ve chai.

Nhà bà nằm sâu trong một con hẻm nhỏ trên đường Nguyễn Huế. Một căn nhà tình nghĩa chưa đầy hai mươi lăm mét vuông, là chỗ trú ngụ của bốn mẹ con. Chồng bà mất vì đột quỵ, cách đây đã hơn mười năm. Từ ngày ấy, một mình bà nuôi ba người con ăn học. Ai mướn gì bà làm nấy. Phụ hồ, bốc vữa. Lau dọn nhà cửa cho người ở phố. Phụ nấu ăn, rửa bát cho nhà hàng. Những ngày không ai gọi, bà lại dắt xe đi khắp phố lượm ve chai. Thấy cái bàn, cái ghế ai bỏ mà còn dùng được, bà đem về căn nhà nhỏ. Còn chai nhựa, túi nilông, bà gom lại, đổi lấy vài chục ngàn, mua lon gạo, mớ rau.

Bà nói mộc mạc thế này: "Tui ít chữ nên không có việc làm ổn định. Vì rứa nên tui không muốn con tui thất học như mình."

Người con gái đầu lòng của bà tên là Nguyễn Hoàng Hồng Anh. Nhà nghèo, không có tiền đi học thêm như chúng bạn, Hồng Anh tự học. Gặp bài khó, cô chong đèn đến khuya, giải xong mới chịu đi ngủ. Mười hai năm đến lớp là mười hai năm đạt danh hiệu học sinh giỏi. Bức tường cạnh cửa chính trong căn nhà nhỏ treo kín giấy khen của ba chị em. Có lẽ đó là góc nhà khiến bà Hà thấy mình giàu có nhất.

Rồi một nỗi lo nữa ập xuống. Trong một lần ngồi học, Hồng Anh bỗng thấy chóng mặt, người mệt mỏi, cổ hơi sưng. Vào bệnh viện, bác sĩ nói cô mắc bệnh viêm tuyến giáp Hashimoto, phải uống thuốc thường xuyên, không được làm việc quá sức. Bà Hà kể lại mà nước mắt lưng tròng: "Nghe bác sĩ nói mà tui rớt nước mắt. Tiền đâu mua thuốc cho con, khi bữa ăn hằng ngày cũng nhờ láng giềng người ta thương tình cho con cá, mớ rau. Thôi đành gắng đi lượm ve chai nhiều hơn thôi."

Còn Hồng Anh, chính từ ngày nhìn thấy mẹ bật khóc vì tiền thuốc của mình, cô đã chọn được ước mơ cho đời mình. Cô muốn học ngành dược. Cô nói: "Mình muốn sau này mẹ sẽ không phải đi nhặt ve chai nữa."

Kỳ thi năm ấy, Hồng Anh đạt hai mươi sáu điểm, đậu vào ngành dược, Trường Đại học Y dược thuộc Đại học Huế.

Nhưng bạn biết đấy, với một gia đình như thế, đậu đại học mới chỉ là một nửa con đường. Nửa còn lại là học phí, là tiền thuốc, là gạo cơm mỗi ngày. Vừa thi xong, Hồng Anh đã lên mạng tìm việc làm thêm. Cô xin được chân bưng bê ở một quán cà phê, lương mỗi tháng hơn một triệu đồng. Một triệu ấy, cộng với gánh ve chai của mẹ, vẫn chưa thể đưa cô qua hết mấy năm giảng đường.

Thầy Trần Công Nghĩa, giáo viên Trường trung học phổ thông Hai Bà Trưng, nơi Hồng Anh từng học, nói về cô học trò của mình: dù nhà nghèo, lại mồ côi cha, nhưng Hồng Anh chưa bao giờ tự ti về hoàn cảnh. Em vượt qua khó khăn, trở thành học sinh giỏi của lớp, rất đáng khâm phục.

Và rồi điều đẹp nhất của câu chuyện đã đến. Ngày hai mươi chín tháng mười hai năm 2021, chương trình học bổng Tiếp sức đến trường của báo Tuổi Trẻ, phối hợp cùng Tỉnh đoàn Thừa Thiên Huế, trao học bổng cho chín mươi tân sinh viên nghèo vượt khó của vùng đất này. Hồng Anh là một trong những gương mặt được tiếp sức năm ấy. Mỗi suất học bổng trị giá mười triệu đồng. Những bạn có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn nhận mười lăm triệu. Số tiền ấy đến từ Câu lạc bộ Tiếp sức đến trường Thừa Thiên Huế, từ Hội Khuyến học của tỉnh. Nghĩa là đến từ rất nhiều người dưng. Những người chưa từng gặp mặt cô học trò nghèo nào trong số chín mươi bạn ấy, nhưng vẫn lặng lẽ góp tiền, để không một giấc mơ nào phải dừng lại trước cổng trường chỉ vì nghèo.

Năm ấy dịch bệnh còn phức tạp, buổi lễ trao học bổng phải tổ chức trực tuyến. Màn hình có thể ngăn cách người trao và người nhận. Nhưng hơi ấm thì không gì ngăn được.

Câu chuyện này được đăng trên báo Tuổi Trẻ, cuối tháng mười hai năm 2021, qua bài viết của tác giả Nhật Linh. Và Tình Ca kể lại với tất cả sự trân trọng dành cho hai mẹ con.

Bạn biết không, tôi cứ nghĩ mãi về cái ngày Hồng Anh chính thức bước qua cổng Trường Y dược Huế. Cánh cổng ấy mở ra cho cô bằng rất nhiều bàn tay. Bàn tay của mẹ, chai sần vì phụ hồ, vì bới từng thùng rác giữa mưa rét. Bàn tay của chính cô, mười hai năm cầm bút dưới ngọn đèn khuya. Và bàn tay của những người dưng tử tế, góp vào một quỹ học bổng mà có khi cả đời họ chẳng cần ai biết tên.

Người ta hay nói cái nghèo là một cánh cửa đóng. Nhưng câu chuyện này cho tôi tin một điều khác: không ai nghèo đến mức không thể được giúp. Chỉ cần một người chìa tay ra, rồi nhiều người cùng chìa tay, thì gánh ve chai của một người mẹ cũng có thể gánh con mình đi tới tận giảng đường. Cái nghèo không đáng sợ bằng việc phải nghèo một mình.

Và tôi cũng thương cách bà Hà nuôi con. Bà không có tiền cho con học thêm, nhưng bà cho con một thứ quý hơn: hình ảnh một người mẹ chưa từng đầu hàng. Con cái nhìn cha mẹ sống mà lớn lên. Hồng Anh học giỏi suốt mười hai năm, có lẽ vì cô đã học từ người thầy đầu tiên ấy. Người thầy ít chữ, đạp xe đi nhặt ve chai trong mưa.