Tình Ca kể chuyện · Những câu chuyện nhân văn

"Nhi Vé Số" Đậu Đại Học 27 Điểm - Cô Bé Bán Vé Số Chợ Non Nước Và Giấc Mơ Bục Giảng

Có những cái tên do cha mẹ đặt. Và có những cái tên do cuộc đời đặt. Ở khu chợ Non Nước, Đà Nẵng, mấy cô mấy dì buôn bán quanh đó vẫn gọi một cô bé bằng cái tên "Nhi vé số". Vì từ năm sáu tuổi, cô bé ấy đã cầm xấp vé số, lẽo đẽo theo mẹ đi khắp các ngả chợ. Mười hai năm sau, cũng cái tên ấy lại được nhắc khắp chợ. Nhưng lần này là trong một tin vui. "Nhi vé số" đậu đại học rồi. Hai mươi bảy điểm.

Cả đời mẹ em bán may rủi cho người khác, vậy mà bà lại dặn con một điều đi ngược hẳn với nghề của mình. Lời dặn ấy, bạn sẽ gặp ở giữa câu chuyện.

Câu chuyện hôm nay của Tình Ca là về cô gái ấy. Phan Thị Hoài Nhi, mười tám tuổi, ở Đà Nẵng.

Muốn hiểu cái tên "Nhi vé số", phải quay về mười tám năm trước. Ngày đó, nhà Nhi nghèo đến mức có người khuyên mẹ em đừng sinh thêm con nữa. Nhưng bà Lê Thị Ngọc Hồng vẫn ôm bụng bầu quay về, gạt nước mắt, quyết giữ lại đứa con út. Rồi người chồng rời đi. Chuyện buồn ấy, xin chỉ nhắc một câu vậy thôi. Còn lại là hành trình của một người mẹ. Một mình nuôi bốn đứa con, gánh thêm người cha già và cô em gái đau yếu, bằng những xấp vé số bán quanh khu chợ Non Nước.

Nhi lớn lên trong căn nhà nhỏ dột nát nằm sâu trong con hẻm. Bàn học ọp ẹp kê cạnh gian thờ. Chỗ ngủ của hai mẹ con chỉ rộng vài bước chân, vừa đủ một tấm nệm. Từ nhỏ, Nhi một buổi đến trường, một buổi theo mẹ bán vé số. Có hôm em bán hàng rong ở quán nhậu, nhặt ve chai dọc đường. Lớn thêm chút nữa thì phụ bán cơm, bán nhang ở chùa, rửa chén cho đám tiệc. Việc gì lương thiện mà làm được, em làm hết.

Cái tên "Nhi vé số" ra đời từ những ngày như thế. Một biệt danh gắn liền với cảnh nghèo. Nghe qua, dễ chạnh lòng lắm chứ. Chính Nhi cũng từng kể, ngày trước nhìn bạn bè đủ đầy, em thấy mình bất hạnh lắm. Nhưng lạ một điều, bà con ở chợ gọi cái tên ấy bằng tất cả thương mến. Vì cô bé đen nhẻm trong bộ quần áo cũ ấy, gặp ai miệng cũng nhoẻn cười. Nhanh nhẹn, chịu khó, ai nhờ gì cũng làm. Người ta thương, nên gọi vậy cho gần.

Hơn mười năm cầm vé số đi bán, Nhi từng có một ước ao rất trẻ con. Em ước một lần trúng số, để xây lại căn nhà cho mẹ. Và người gỡ giấc mơ ấy ra khỏi đầu em, lại chính là người bán vé số. Mẹ em nói, vé số chỉ may mắn với người có duyên. Nhà mình không may mắn, thì con đừng trông chờ vào những tờ vé số. Chỉ có học, con mới tự mình thay đổi cuộc sống của mình.

Một người mẹ cả đời cầm trên tay những tờ giấy bán hy vọng cho người khác, lại dặn con đừng đặt đời mình vào may rủi. Tôi nghĩ đó là một trong những lời dặn thấm thía nhất mà tôi từng được nghe.

Nhi nghe lời mẹ theo cách riêng của em. Ba năm cấp ba, năm nào em cũng là học sinh giỏi. Riêng năm cuối cấp, em là học sinh xuất sắc nhất trường, học sinh xuất sắc toàn diện tiêu biểu cấp thành phố, học sinh giỏi văn cấp thành phố, lại thêm nhiều giải thưởng sáng tác văn học và thể thao. Bà Hồng kể, từ nhỏ đến lớn, bà chưa từng nghe con than vãn một câu. Chỉ có mỗi khi nghe ai đó nhắc chuyện hay là nghỉ học đi cho mẹ đỡ cực, là mắt con bé lại rơm rớm.

Thầy cô biết hoàn cảnh của Nhi, người dạy thêm miễn phí, người kêu gọi nhà hảo tâm giúp đỡ. Có người tặng em một chiếc xe máy cũ. Và Nhi dùng chiếc xe ấy theo cách khiến tôi lặng đi một lúc. Ban ngày, em nhận dạy kèm, xin phục vụ nhà hàng, đám tiệc để kiếm tiền. Còn buổi tối, mỗi tuần hai buổi, em chạy xe đến trung tâm bảo trợ Hoa Mai, dạy kèm miễn phí cho các em nhỏ mồ côi. Một cô bé còn chưa thoát khỏi cảnh nghèo, đã bắt đầu cho đi.

Rồi tin vui đến. Nhi đậu Đại học Sư phạm Đà Nẵng với hai mươi bảy điểm, ngành sư phạm lịch sử - địa lý. Ngày báo tin, mẹ em reo lên vì sung sướng, nước mắt cứ thế tràn ra. Cả khu chợ Non Nước mừng lây.

Nhiều người hỏi, điểm cao vậy sao không chọn ngành khác. Nhi nói thật lòng, học sư phạm đỡ nỗi lo học phí. Nhưng còn một lý do lớn hơn. Em muốn trở thành cô giáo, để sau này giúp những học trò khó khăn giống như mình ngày trước. Em đã nhận quá nhiều bài học miễn phí, quá nhiều tấm lòng của thầy cô. Giờ em muốn đứng ở phía bên kia của tấm bảng, để trao lại.

Có người khuyên em thuê trọ gần trường cho đỡ vất vả. Nhi từ chối. Mỗi ngày em chạy xe hai mươi cây số đi về, để được ở gần mẹ. Vì mẹ em đau ốm triền miên sau một vụ tai nạn, người mang đủ thứ bệnh vì làm lụng quá sức. Đã có lần, em nhận cuộc gọi từ số lạ, báo tin mẹ ngất xỉu dọc đường bán vé số. Nên em không đành đi xa.

Câu chuyện này được đăng trên báo Tuổi Trẻ, tháng chín năm hai nghìn lẻ hai mươi ba, trong chương trình Tiếp sức đến trường. Và Tình Ca kể lại với tất cả sự trân trọng dành cho hai mẹ con.

Bạn biết không, điều làm tôi nghĩ mãi là cái biệt danh ấy. "Nhi vé số". Một cái tên sinh ra từ cảnh nghèo, đáng lẽ có thể là một vết hằn, cuối cùng lại thành niềm tự hào của cả một khu chợ. Hóa ra, biệt danh không định nghĩa một con người. Cách mình sống mới định nghĩa cái tên. Nhi nói, ngày trước em thấy mình bất hạnh, còn bây giờ, em chỉ thấy mình kém may mắn hơn người khác một chút thôi. Một chút thôi. Người nói được câu ấy, là người đã thắng cái nghèo từ bên trong rồi.

Và tôi cứ hình dung, một ngày không xa, ở một lớp học nào đó, có một cô giáo trẻ đứng trên bục giảng, tay cầm viên phấn trắng. Dưới lớp có đứa học trò áo cũ, dép mòn. Cô giáo ấy sẽ chẳng cần ai kể, nhìn là hiểu. Vì cô từng là đứa trẻ đó. Có lẽ đó là cách lòng tử tế đi xa nhất. Nó được trao tay, từ người mẹ, qua thầy cô, đến Nhi, rồi đến những học trò mà em còn chưa kịp gặp.