Tình Ca kể chuyện · Những câu chuyện nhân văn

Mẹ Bán Vé Số 15 Năm Và Hai Tấm Giấy Báo Đại Học - Từng Đồng Lẻ Đổi Lấy Từng Trang Sách

Có hai tờ giấy mỏng như nhau. Một tờ là vé số. Nếu chiều nay không ai mua, sáng mai nó chỉ còn là tờ giấy vụn. Một tờ là giấy báo trúng tuyển đại học, được người mẹ cất kỹ như cất vàng. Trong một căn nhà trọ nhỏ ở quận Phú Nhuận, Sài Gòn, hai tờ giấy ấy đã gặp nhau. Và phải mất mười lăm năm, hàng vạn tờ giấy thứ nhất mới đổi được hai tờ giấy thứ hai.

Ở khoảng giữa câu chuyện, người mẹ ấy sẽ nói với đứa con đúng một câu. Không la, không đánh, mà xoay chuyển cả một cuộc đời.

Hôm nay, Tình Ca muốn bắt đầu một chặng kể chuyện mới, về tình cha mẹ. Và tôi nghĩ mãi, không tìm được câu chuyện nào mở đầu xứng đáng hơn chuyện của một người mẹ bán vé số, được nhà báo Ngọc Hiển ghi lại trên báo Tuổi Trẻ, vào mùa tựu trường năm 2015.

Chị tên là Lê Thị Kim Phượng, năm ấy bốn mươi hai tuổi, quê ở Quảng Ngãi. Năm 1993, chị lấy chồng ở xã Nghĩa Mỹ, huyện Tư Nghĩa. Quê nghèo, hai vợ chồng dắt nhau lên Tây Nguyên trồng cà phê, mong đổi đời. Họ vun xới được mấy mùa. Đến năm 2000, khi những lứa cà phê vừa lên xanh tốt, thì anh bị tai biến, qua đời. Chị thành góa phụ sau bảy năm làm vợ. Một mình giữa rẫy cà phê với hai đứa con nhỏ, chị biết mình không trụ nổi. Chị để lại cơ ngơi dang dở cho người anh trai, ôm hai con về quê.

Rồi chị làm cái việc mà có lẽ là quyết định khó nhất đời một người mẹ. Đứa lớn năm tuổi, chị gửi bên nội. Đứa nhỏ ba tuổi, chị gửi bên ngoại. Còn chị, một mình vào Sài Gòn, bán vé số.

Từ đó, ngày nào cũng như ngày nào. Sáu giờ sáng chị đã ra đường. Chín, mười giờ đêm chị mới về. Mười lăm năm, chị rong ruổi khắp các con hẻm quận Phú Nhuận, từ bác xe ôm đến bà bán cà phê, ai cũng thành mối quen của chị. Mỗi tờ vé số bán được, chị lời vài đồng bạc lẻ. Những đồng bạc lẻ ấy, chị không dám tiêu. Chị gói lại, dành dụm, gửi về quê cho hai đứa nhỏ ăn học. Từng đồng lẻ, đổi lấy từng trang sách. Từng bước chân trong hẻm, đổi lấy từng buổi con đến trường.

Đứa con đầu, Trương Công Thuần, không phụ những bước chân ấy. Em thi đậu vào Trường Đại học Kiến trúc Thành phố Hồ Chí Minh.

Nhưng đứa em, Trương Công Chương, thì khác. Mồ côi cha, lại xa mẹ từ năm ba tuổi, Chương lớn lên thiếu một bàn tay kèm cặp. Em mê game, rồi trượt kỳ thi vào lớp mười ở trường huyện. Nghe tin, chị Phượng nhảy xe đò về quê, đem con vào Sài Gòn, xin cho học ở một trường tư thục. Học phí trường tư, với một người bán vé số, là cả một gánh nặng. Nhưng chị nói, chị sợ con sau này cũng cực khổ như mình.

Vào Sài Gòn rồi, có hôm chủ nhật, Chương đóng cửa nhà trọ đi chơi cả ngày. Chị tìm quanh không thấy, đoán chắc con lại ngồi quán game. Đêm đó, chị không la, không đánh. Chị chỉ nói thẳng với con một câu. "Con học hay nghỉ thì nói cho má một tiếng, chứ má đi bán vé số đóng tiền cho con học trường tư thục, con có hiểu không?"

Cậu học trò ngồi trước người mẹ một đời lam lũ, tần ngần thật lâu, rồi nói: "dạ có".

Hai chữ ấy, hóa ra là một lời hứa. Từ hôm đó, Chương bỏ game. Bỏ điện thoại. Bỏ cả mạng xã hội. Từ học sinh yếu kém, em vươn lên học sinh tiên tiến. Thầy chủ nhiệm Trần Công Bình kể, ba năm liền, ngày nào em cũng đi bộ ba cây số từ nhà trọ đến trường, mưa cũng như nắng, chưa vắng một buổi học nào. Trước kỳ thi mười lăm ngày, em phải mổ ruột thừa. Người ta mổ xong nghỉ cả tuần. Chương nghỉ đúng ba ngày rồi đi học lại. Em nói, những ngày đó, mẹ vừa chạy đôn chạy đáo lo cho em trong bệnh viện, vừa tranh thủ mang vé số đi bỏ cho các mối quen, vì nghỉ một ngày là mất khách. Biết mẹ cực, nên em nỗ lực hết sức để đậu đại học.

Và em đậu thật. Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh.

Ngày cầm tờ giấy báo của con trên tay, chị Phượng vừa mừng vừa lo. Mừng vì đứa con út, có lúc tưởng chừng để đời trôi tuột trong game, nay đã chạm được cánh cửa giảng đường. Lo vì học phí đầu năm cho hai đứa lên đến cả chục triệu, trong khi chị vẫn ở nhà thuê, vé số thì khi may khi ế. Rồi chị nói một câu mà tôi nghe cứ thấy nghèn nghẹn. "May mà cả chục năm nay tui sống tằn tiện dành dụm từng đồng, nên giờ mới có để lo cho con."

Cả chục năm tằn tiện. Nghĩa là cả chục năm chị không dám mua cho mình một tấm áo mới. Cả chục năm những bữa cơm qua loa bên vệ đường. Người ta cầm tờ vé số mà mơ trúng độc đắc. Còn chị cầm cả xấp vé số, chỉ mơ một điều: con được đi học. Và hai đứa con hiểu điều đó. Cậu anh học kiến trúc, tranh thủ đi vẽ tranh cho các quán cà phê, phát tờ rơi, chuyển hàng thuê. Cậu em vừa nhập học đã bàn với anh phân công nhau đi làm thêm, để đỡ đần mẹ. Tờ giấy báo đại học của hai anh em, có lẽ là tấm vé số đặc biệt nhất đời chị Phượng. Tấm vé không trúng bạc triệu, mà trúng thứ quý hơn: hai đứa con biết thương mẹ.

Bạn biết không, kể xong câu chuyện này, tôi cứ nghĩ về những đồng tiền lẻ. Chúng ta hay coi nhẹ chúng. Vài nghìn bạc, đánh rơi cũng chẳng buồn cúi nhặt. Vậy mà có một người mẹ đã nhặt nhạnh từng đồng như thế, suốt mười lăm năm, để xếp thành con đường cho hai đứa con bước vào giảng đường. Tình thương của cha mẹ, nhiều khi không nằm ở những điều to tát. Nó nằm trong từng đồng lẻ được gói kỹ, từng bữa ăn nhịn bớt, từng bước chân lặng lẽ trong hẻm nhỏ, lúc chúng ta còn đang say ngủ.