Tình Ca kể chuyện · Những câu chuyện nhân văn

Cụ Ông 82 Tuổi Chống Gậy Đi Thi Tốt Nghiệp Cấp 3 - Và Giấc Mơ Trường Y Chờ Suốt 60 Năm

Mùa thi năm 2022, ở một điểm thi tại quận Thanh Xuân, Hà Nội, giữa dòng sĩ tử mười tám tuổi áo trắng tinh tươm, có một thí sinh bước vào phòng thi chậm hơn tất cả. Tay chống gậy. Lưng đã còng. Mái tóc bạc trắng như cước. Người ta cứ tưởng ông là phụ huynh đi đưa cháu. Nhưng không. Ông cầm trên tay giấy báo dự thi của chính mình. Năm ấy, ông tròn 82 tuổi.

Mà kỳ thi ấy mới chỉ là chặng đầu thôi. Điều cụ làm ngay sau khi có tấm bằng, mới là phần tôi muốn bạn nghe cho trọn.

Câu chuyện hôm nay của Tình Ca là câu chuyện về cụ ông Nguyễn Huy Kỳ, sinh năm 1940, thí sinh lớn tuổi nhất kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2022 của cả nước.

Để hiểu vì sao một cụ ông ngoài tám mươi lại ngồi vào bàn thi cùng đám trẻ, phải quay về hơn sáu mươi năm trước. Gia đình cụ Kỳ ba đời theo nghề thuốc đông y. Thuở trẻ, cụ cũng từng mơ nối nghiệp cha ông, mơ làm một người thầy thuốc. Nhưng rồi con đường học vấn dang dở, vì cụ lên đường đi bộ đội khi chưa kịp tốt nghiệp cấp ba. Sau này, cụ thuộc diện được Nhà nước đặc cách tốt nghiệp, nhưng cụ lại không hề biết về chế độ ấy. Đến khi biết thì thầy cô năm xưa đã về hưu cả, chẳng còn ai chứng nhận cho. Tấm bằng cấp ba, vì thế, cứ treo lơ lửng suốt một đời người.

Bao nhiêu lần cụ muốn đi học lại, muốn theo con đường y sĩ, là bấy nhiêu lần hoàn cảnh không cho phép. Cơm áo, gia đình, năm tháng. Giấc mơ cứ phải gói lại, cất đi. Nhưng cất đi, chứ không vứt bỏ.

Rồi đến những năm gần đây, khi tuổi đã cao, cụ Kỳ quyết định làm cái việc mà cụ tự nhận là "ở tuổi tôi chẳng còn ai đi học cả". Cụ đăng ký ôn thi tốt nghiệp tại Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên quận Thanh Xuân.

Hai tháng cuối trước kỳ thi, lịch của cụ chỉ có một chữ: học. Sáng học năm tiết. Trưa ăn tạm ổ bánh mì chấm sữa ngay ở lớp. Chiều lại học tiếp ba, bốn tiết nữa. Mắt đã kém, tay đã chậm. Có hôm cô giáo bấm máy tính trên bảng ra một kết quả, cụ bấm theo lại ra kết quả khác. Cô giáo phải ngồi xuống bên cạnh, cầm tay chỉ từng phím một: "Bác phải bấm như thế này thì nó mới ra được kết quả như trên". Một người thầy tóc xanh, một người trò tóc bạc. Cảnh ấy, nghĩ lại vẫn thấy thương và quý vô cùng.

Cũng có lúc cụ nản. Tiếp thu chậm hơn bạn học, làm sao không nản cho được. Nhưng cụ tự nhủ: sự nghiệp còn đang dở dang, nên phải tiếp tục.

Và rồi ngày báo điểm đến. Toán 3,6. Ngữ văn 4,75. Lịch sử 7,5. Địa lý 6,5. Đỗ tốt nghiệp. Ở tuổi 82, cụ Nguyễn Huy Kỳ chính thức cầm trên tay tấm bằng mà cụ đã chờ hơn sáu mươi năm.

Năm ấy, nhà cụ có đến hai sĩ tử. Người cháu của cụ cũng thi tốt nghiệp cùng kỳ. Hôm đi thi về, cụ hỏi cháu: "Cháu có làm được bài không?", cháu hỏi lại: "Ông có làm được bài không?". Đến ngày có kết quả, hai ông cháu bảo nhau một câu mà nghe xong chỉ muốn mỉm cười: "Chúng ta đỗ rồi!". Giờ người cháu đang học ngành công nghệ thông tin ở một trường đại học tại Hà Nội. Còn ông thì sao?

Ông không dừng lại. Có tấm bằng cấp ba rồi, cụ Kỳ ghi danh vào Trường Trung cấp Y dược Lê Hữu Trác, để học cái nghề mà ba đời nhà cụ đã theo: nghề thuốc đông y. Mỗi ngày, sáng cụ đến trường học, chiều lại sang Bệnh viện Y học Cổ truyền Bộ Công an để thực tập. Chân yếu, đi lại khó khăn, nhưng cụ chưa bỏ lỡ một tiết học nào.

Học y, cụ còn phải học thêm tiếng Trung để đọc tài liệu đông y. Mặt chữ khó, phát âm càng khó. Các bạn trẻ trong lớp nghe cô dạy một lần là nhớ, còn cụ thì ngập ngừng, lúng túng. Nhưng cụ bảo: vẫn phải cố mà học. May mà có các bạn cùng lớp giúp đỡ, ai biết thì chỉ cho người chưa biết, cứ thế bảo ban nhau. Trong lớp học ấy, cụ già 82 tuổi là người học chậm nhất, mà có lẽ cũng là người được thương nhất.

Có người hỏi cụ, ngoài tám mươi rồi, học để làm gì nữa. Cụ trả lời mộc mạc thôi: không học thì không biết, không biết thì không làm được. Còn nếu hiểu tường tận thì giúp được cho mình, và giúp được cho đời. Cụ còn ấp ủ, nếu sức khỏe cho phép, sẽ học tiếp lên đại học, tìm những phương pháp đông y để giúp đỡ người dân.

Và có một câu của cụ mà tôi muốn đọc chậm lại, để bạn nghe cho rõ: "Nếu còn sức khỏe thì phải học, cứ học. Nếu sau này không đủ khả năng nữa thì lúc đó tôi mới ngừng học. Vì được học là một điều may mắn mà bản thân tôi được hưởng."

Câu chuyện này được đăng trên báo Dân Trí, tháng 11 năm 2022, qua bài viết của phóng viên Tú Như, và Tình Ca kể lại với tất cả sự trân trọng dành cho cụ.

Bạn biết không, điều làm tôi nghĩ mãi không phải là mấy con điểm, cũng không phải tấm bằng. Mà là cái cách cụ gọi việc được học là một điều may mắn. Chúng ta, những người được đến trường từ bé, đôi khi coi việc học là gánh nặng, học cho xong, học để lấy bằng. Còn một ông cụ phải chờ hơn sáu mươi năm mới được ngồi lại ghế nhà trường, thì nâng niu từng buổi học như nâng niu một món quà. Hóa ra, thứ quý nhất không phải là tấm bằng, mà là cái lòng còn muốn học.

Và còn một điều nữa. Nhiều người trong chúng ta hay tự nhủ: thôi, muộn rồi. Muộn để học một nghề mới, muộn để bắt đầu lại, muộn để theo đuổi điều mình từng mơ. Cụ Kỳ 82 tuổi vẫn ôm cặp sách đến lớp mỗi sáng, vẫn tập phát âm từng chữ tiếng Trung mỗi tối. Giấc mơ không có hạn sử dụng. Chỉ có mình tự đóng cửa với nó mà thôi. Chừng nào còn muốn bắt đầu, chừng đó vẫn chưa muộn.