Tình Ca kể chuyện · Những câu chuyện nhân văn

Những võ sư già ở Cần Thơ học ngôn ngữ ký hiệu để dạy võ miễn phí cho trẻ khuyết tật

Trời vừa nhá nhem tối. Trên sân một ngôi trường ở Cần Thơ, những đứa trẻ mặc võ phục trắng đứng xếp hàng, chờ hiệu lệnh. Không có tiếng hô vang như những lớp võ khác. Người thầy đứng trước hàng giơ tay ra dấu, chia các em thành từng nhóm. Nhiều đứa trẻ ở đây không nghe được. Còn người thầy đứng đó, tóc đã bạc, tuổi đã ngoài bảy mươi.

Đó là lớp võ trên sân Trường dạy trẻ khuyết tật thành phố Cần Thơ, mỗi tối thứ ba và thứ năm hằng tuần. Học trò là những em khiếm thính, những em chậm phát triển trí tuệ, có em còn khó khăn cả trong vận động. Người dạy là mấy võ sư lớn tuổi. Lớp không thu của ai một đồng học phí nào.

Người khởi xướng lớp là võ sư Phan Quang Thuận. Báo Nhân Dân tháng chín năm hai nghìn không trăm hai mươi lăm ghi ông gần bảy mươi tuổi, nhưng vẫn khỏe mạnh. Ông theo môn Taekwondo cả đời, lập ra câu lạc bộ Thái Cực đạo, đạt tới cấp thất đẳng huyền đai, tức đai đen bậc bảy. Trong làng võ Cần Thơ và cả miền Tây, tên ông được nhiều người biết.

Cùng đứng lớp với ông có võ sư Lê Kháng và võ sư Đào Minh Tâm. Võ sư Lê Kháng sống ở phường Ninh Kiều. Theo báo Thanh Niên, mùa xuân năm hai nghìn không trăm hai mươi sáu, ông đã bảy mươi chín tuổi mà vẫn đều đặn tới dạy hai buổi mỗi tuần.

Lớp võ bắt đầu từ một điều các thầy nhìn thấy. Nhiều em học sinh trong trường rụt rè, thiếu tự tin, và dễ bị bắt nạt. Võ sư Thuận nói với báo Nhân Dân: những đứa trẻ mang khiếm khuyết vốn đã rất thiệt thòi. Theo ông, với các em, việc tự bảo vệ bản thân hết sức quan trọng. Ông muốn võ giúp các em xóa đi mặc cảm thua kém người khác.

Võ sư Kháng nói với báo Thanh Niên gần như cùng một ý: các em rất dễ bị tổn thương, nên chúng tôi muốn giúp các em có sức khỏe, có kỷ luật và sự tự tin. Ông còn mong các em không bị bắt nạt, thậm chí có thể giúp đỡ người khác. Mình thích vế sau ấy. Các thầy không chỉ muốn các em được che chở, mà mong một ngày các em che chở được cho người khác.

Lúc đầu, nhiều người không tin. Trẻ khuyết tật mà học võ được sao? Báo Nhân Dân kể rằng võ sư Thuận đã chứng minh được điều ấy: chỉ cần điều chỉnh phương pháp và động tác cho hợp với các em. Nhưng điều chỉnh thế nào, khi người thầy hô mà học trò không nghe thấy?

Võ sư Kháng kể với báo Nhân Dân: nhiều em không nghe được, chúng tôi phải nhờ các thầy ở trường phiên dịch dùm. Những ngày đầu, mỗi lần các võ sư dạy, phải có thầy cô của trường đứng cạnh, ra dấu lại cho học trò hiểu. Mấy tháng sau, võ sư Thuận cũng kể lại chuyện ấy với báo Nhân Dân, gần như y hệt.

Rồi các võ sư già tự đi học. Họ học ngôn ngữ ký hiệu, thứ ngôn ngữ mà cả đời luyện võ họ chưa từng cần tới. Báo Thanh Niên kể thầy trò còn tự nghĩ ra những ký hiệu, cử chỉ riêng. Mỗi động tác được làm mẫu, lặp đi lặp lại nhiều lần cho tới khi các em nhớ. Võ sư Kháng nói: ban đầu rất vất vả, phải ra ký hiệu để các em hiểu. Sau một thời gian, các em quen dần, thầy trò cũng hiểu nhau hơn.

Bạn thử hình dung một ông cụ gần tám mươi, cả đời quen tiếng hô dõng dạc nơi võ đường, nay đứng giữa sân trường, kiên nhẫn đưa tay ra dấu từng thế đá, từng thế đỡ. Mình thấy trong đó có một sự khiêm nhường rất đẹp. Người thầy chịu học lại từ đầu, để học trò khỏi phải đứng ngoài.

Mỗi em một khác. Báo Nhân Dân kể có em mất cả tháng mới quen được chỗ tập. Có em không đứng yên nổi quá vài phút. Các thầy không ép. Họ trò chuyện, chơi cùng các em trước, để các em thấy an toàn rồi mới bắt đầu bài học. Trong lúc tập, các thầy hay khen: giỏi lắm con, con làm được.

Tiền ở đâu ra? Lớp hoàn toàn miễn phí. Hàng trăm bộ võ phục trắng các em mặc, một phần do các võ sư tự bỏ tiền túi, phần còn lại các thầy đi vận động người hảo tâm. Thầy Nguyễn Văn Điệp, hiệu trưởng nhà trường, ủng hộ lớp võ, vì thấy học trò của mình mạnh dạn hơn hẳn trong giao tiếp và sinh hoạt hằng ngày.

Trong lớp có một cô gái tên Phan Kim Phụng, mười tám tuổi, câm điếc bẩm sinh. Phụng đã ra trường, nhưng vẫn đều đặn quay lại mỗi buổi tập, tập cho tới khi thành thạo những động tác khó. Em nói với báo Nhân Dân: bị khuyết tật từ nhỏ cho nên nhiều lúc em thấy mình yếu đuối hơn người khác. Giờ em thấy mình mạnh mẽ, tự tin hơn trước rất nhiều.

Phụng còn gửi một lời cảm ơn: em xin cảm ơn các thầy đã cho em niềm tin, động lực và niềm vui để tiếp tục cố gắng. Mình đọc câu ấy và nghĩ tới những tối thứ ba, thứ năm, khi một cô gái không nghe được tiếng ai vẫn tìm đường về sân trường cũ, chỉ để được đứng vào hàng cùng các bạn.

Rồi tới những kết quả mà lúc đầu chẳng ai dám nghĩ. Nhiều em đã lên đai nâu, đang tiến gần tới kỳ thi đai đen. Cuối tháng sáu năm hai nghìn không trăm hai mươi lăm, một nhóm võ sinh khuyết tật của lớp sang Phnôm Pênh, Campuchia, dự giải vô địch Taekwondo Đông Nam Á, và mang về năm tấm huy chương.

Sĩ số lớp thì mỗi bài báo ghi một khác. Báo Thanh Niên kể lúc mới mở có khoảng sáu mươi em, nay còn hơn mười em theo đều. Báo Nhân Dân năm hai nghìn không trăm hai mươi sáu thì kể ban đầu chỉ vài em, có lúc lên tới hai mươi. Mình nghĩ con số không quan trọng bằng điều võ sư Kháng nói với báo Thanh Niên.

Ông nói: chỉ cần một em chịu học, tôi vẫn sẵn sàng dạy, quan trọng là các em có ý chí, biết cố gắng rồi truyền lại cho nhau. Còn khi nhìn học trò mình trưởng thành, ông nói với báo Nhân Dân: tôi thấy hạnh phúc vô cùng.

Cô Lê Hoàng Ngọc Khánh, giáo viên của trường, nói với báo Thanh Niên rằng cô rất trân trọng và cảm kích tấm lòng của thầy Kháng cùng các võ sư. Theo cô, lớp võ không chỉ giúp các em rèn sức khỏe, mà còn tiếp thêm tự tin, cho các em động lực học tốt hơn. Báo Nhân Dân kể nhiều em từng khép kín, sợ người lạ, giờ đã chủ động chào hỏi, bắt tay bạn bè, dám đứng trước đám đông.

Cuối tháng năm năm hai nghìn không trăm hai mươi sáu, theo bài báo mới nhất mình tìm được, lớp võ vẫn tập đều mỗi tối thứ ba, thứ năm. Các võ sư vẫn tới. Các em vẫn mặc võ phục trắng, xếp hàng chờ hiệu lệnh bằng tay.

Mình nghĩ, người ta hay nói học võ là để mạnh hơn người khác. Nhưng ở sân trường này, võ là để các em không còn thấy mình yếu hơn ai. Những ông thầy tóc bạc đã học thêm một thứ tiếng khi đã ngoài bảy mươi, chỉ để nói với các em một câu: con làm được. Tình Ca. Ở đây có bình an.