Tình Ca kể chuyện · Những câu chuyện nhân văn

Ông ngoại bảy mươi sáu tuổi ở Hà Nội mỗi sớm đạp xe chia quà sáng cho bốn nhà con cháu

Một phần xôi, một cái bánh bao, mấy quả quýt, vài quả khế, một khúc mía, thêm gói bim bim. Túi quà ấy có khi treo ngoài cửa một căn hộ ở Hà Nội từ sáng sớm. Ở ba nhà khác cũng có một túi y hệt, không hơn không kém. Đi kèm đôi khi là mấy dòng chữ viết tay. Người mang tới là một ông cụ bảy mươi sáu tuổi, đi bằng xe đạp.

Ông tên là Đỗ Ích. Tháng Giêng năm hai nghìn không trăm mười tám, báo Pháp Luật Việt Nam, báo Đại Đoàn Kết và một số trang tin kể chuyện của ông, sau khi cô cháu gái viết về ông trên mạng. Ông từng là kỹ sư vận tải ở Hải Dương. Hồi còn đi làm, ông hay phải đi công tác xa. Về già, ông bà sống trong một khu tập thể cũ ở quận Cầu Giấy, Hà Nội.

Ông bà có bốn cô con gái và tám đứa cháu. Các con đều ra ở riêng, nhà cửa cũng gần. Gần thì gần, nhưng mỗi nhà một nếp, mỗi người một việc. Người lớn đi làm, trẻ con đi học, tối mới về.

Ông thì không đợi ai rảnh. Cô cháu gái Phạm Hương Giang, năm ấy hai mươi ba tuổi, kể: ông tôi sáng sớm sẽ đạp xe ra chợ, mua đồ ăn, rồi đi từng nhà các con cháu chia quà ăn sáng. Hoặc cuối buổi chiều, lúc con cháu đi làm, đi học về.

Điều đặc biệt là các túi quà bao giờ cũng giống nhau. Nhà nào cũng một phần xôi, một phần bánh, mấy thứ quả y như nhà kia. Báo Pháp Luật Việt Nam thuật lại lời Hương Giang: nhà nào cũng phải công bằng với túi quà giống nhau, ông sợ con cháu ghen tị. Bốn phần bằng nhau, sáng nào cũng vậy. Mình đọc tới đó mà thấy thương cái cẩn thận của một người ông.

Có hôm ông tới mà không gặp ai. Con đi làm, cháu đi học. Một trang tin điện tử kể, những lúc ấy ông viết mấy dòng thư, gửi đồ lại cho lễ tân tòa nhà. Có hôm ông treo túi quà ngoài cửa rồi đạp xe đi tiếp, sang nhà khác.

Những dòng chữ ấy không phải chuyện mới. Hương Giang kể từ khi các cháu còn nhỏ, ông đã viết thư, gửi quà, làm thơ tặng. Sinh nhật nào ông cũng vẽ một bức tranh tặng cháu, không năm nào thiếu. Có lần ông tự tay viết chữ lên bó hoa tặng cháu gái. Có lần ông tự trang trí sinh nhật cho cháu trai.

Hương Giang viết: thường lúc nhận được tôi chỉ thấy vui thôi, rồi thi thoảng chụp ảnh lại. Nhưng hôm trước nhìn lại những ảnh đã chụp, ăn từng thứ ông gửi mà cảm thấy nghèn nghẹn cổ. Cô viết tiếp: tôi yêu những dòng chữ này của ông lắm.

Cô còn viết một câu rất thật của tuổi hai mươi ba: cũng có những lúc nhận được thiệp của mấy anh chàng mình thích, nhưng không bao giờ làm tôi cảm động như đọc những câu ngắn gọn chân thành của ông.

Người trong nhà thương ông, nên can. Hương Giang kể: người lớn trong nhà can ngăn đủ kiểu, bảo lạnh lẽo ông đi lại ít thôi, có gì muốn chia cho con cháu thì gọi điện bảo chúng nó sang lấy. Trời lạnh, ông đã ngoài bảy mươi, con cháu lo cũng phải.

Nhưng ông không nghe. Theo lời cô cháu kể lại, ông bảo đi cho khỏe người. Rồi ông nói một câu mà mình nghĩ ai cũng nên chép lại: của cho không bằng cách cho. Ông còn có lý lẽ riêng: các con tối mới về, ngại không sang lấy, lại phí hoài ra.

Ông không chỉ đi chia quà. Hễ đứa cháu nào ốm, ông có mặt ngay, mang theo cháo, hoa quả, sữa. Hương Giang kể ông sang còn nhanh hơn gọi cấp cứu một trăm mười lăm.

Vì ông lo nhanh như vậy, nên cả nhà có một luật ngầm. Hương Giang kể: bố tôi toàn bảo không được nói với ông, không ông lo. Có lần em gái cô bị ngã xe đạp điện, cả nhà giấu không cho ông biết. Mãi sau ông phát hiện ra. Cô kể ông còn la bố mẹ cô luôn.

Còn khi con cháu sang nhà ông bà thì sao? Hương Giang kể: mỗi lần sang nhà, ông bà lại bày nguyên cái tủ lạnh với đồ ăn trong nhà bắt tôi ăn, lúc nào cũng ăn no không đứng dậy nổi. Đọc câu ấy, chắc nhiều người cũng thấy ông bà mình trong đó.

Hương Giang đăng mấy tấm ảnh chụp những túi quà, những dòng chữ của ông lên một trang cộng đồng trên mạng. Dưới ảnh, cô viết: có lẽ đây là những thứ vô giá với chị em chúng tôi, những dòng thư và quà của ông ngoại. Rồi cô viết: nếu có cuộc thi bình chọn ông ngoại của năm thì tôi sẽ đề cử ông ngay. Chỉ trong mấy tiếng, bài viết có gần năm nghìn lượt thích và hàng trăm lời bình.

Điều làm mình nhớ nhất lại là những lời bình bên dưới. Người ta không khen nhiều. Người ta kể về ông bà của mình. Một người viết: ông bà ngoại tôi không viết cái gì cả, chỉ cần có cái kẹo hay bất cứ cái gì là lại lóc cóc đạp xe mang lên nhà cho chị em tôi. Một người khác viết: ông mình thì từ ngày có cháu ông cứ như không hết việc.

Có người nhớ tuổi thơ lớn lên trên gác-ba-ga chiếc xe mi-ni màu đỏ, giỏ rách, tụt yên của ông. Người ấy viết: có gì ông cũng để dành để phần cho con cháu. Rồi viết thêm một dòng: thế mà ông bỏ đi khi tôi mới vừa tròn mười tám tuổi.

Lại có người nhớ bà nội. Người ấy kể bà sống với người chú, cách nhà mình hai mươi cây số đường núi. Rồi viết một câu mình đọc đi đọc lại: bà ơi, nếu đánh đổi được mười năm tuổi thọ của con để đổi lấy một năm của bà, con xin nguyện đổi. Một câu chuyện về ông ngoại của một nhà, mà gợi ra cả trăm câu chuyện về ông bà của trăm nhà khác.

Hương Giang cũng viết một đoạn như tự nói với mình: nhiều khi tôi cứ thấy mình cô đơn, người yêu thờ ơ một chút là thấy bầu trời như sụp đổ. Nhưng rồi tôi nhận ra, đến một ngày nào đó khi không còn nhận được sự quan tâm này mới thực sự buồn thế nào. Cô dặn mọi người: ai ít thăm ông bà nhớ năng sang thăm nhé.

Năm ấy ông bảy mươi sáu tuổi. Mình đã tìm, nhưng chưa thấy tin nào mới hơn về ông. Mình không biết bây giờ ông còn đạp xe đi chợ mỗi sáng không. Mình chỉ mong ông vẫn khỏe, và những túi quà ấy vẫn còn treo đâu đó trước cửa nhà con cháu.

Mình nghĩ nhiều về câu của cho không bằng cách cho. Ông có thể gọi điện bảo các con sang lấy. Ông có thể gom lại, đợi cuối tuần. Nhưng ông chọn tự đạp xe tới từng cửa, chia từng phần bằng nhau, viết thêm mấy chữ. Cái ông cho đi không nằm hết trong túi xôi. Nó nằm ở chỗ ông tự mang tới, và ở chỗ không đứa cháu nào bị thiếu phần.

Mình cũng nghĩ về bốn túi quà giống hệt nhau. Người lớn tuổi thường hay lo những chuyện người trẻ không để ý. Một gói xôi to hơn, một quả quýt ít hơn, có khi chẳng ai nói gì, nhưng ông vẫn lo. Ông muốn đứa cháu nào mở túi ra cũng thấy mình được thương đúng bằng các anh chị em. Sự công bằng ấy nhỏ thôi, mà là cả một cách thương.

Rồi một ngày nào đó, ai cũng sẽ nhớ tiếng xe đạp của ông bà mình. Nếu hôm nay ông bà bạn vẫn còn đó, mình nghĩ bạn biết phải làm gì rồi. Tình Ca. Ở đây có bình an.