Tình Ca kể chuyện · Những câu chuyện nhân văn

Người đàn bà mồ côi mẹ ở Phú Ninh đón cụ bà mù lòa hàng xóm về nhà, chăm như mẹ ruột

Một tô cơm đặt cạnh giường. Người đàn bà ngồi xuống, lọc từng cái xương cá, rồi dỗ dành, đút từng muỗng cho bà cụ trước mặt. Bà cụ không nhìn thấy gì. Có lúc cụ cười một mình, có lúc cụ lẩm bẩm, có lúc cụ cáu lên mắng chính người đang đút cơm cho mình. Người đàn bà vẫn kiên nhẫn ngồi đó. Hai người không phải mẹ con. Cũng chẳng họ hàng gì với nhau.

Người đút cơm là bà Lê Thị Mộng Thu, ở thôn Tân Quý, xã Tam Vinh, huyện Phú Ninh, tỉnh Quảng Nam. Năm hai nghìn không trăm mười chín, khi các phóng viên tìm về, bà năm mươi hai tuổi. Bà cụ là cụ Nguyễn Thị Mịch, tám mươi tuổi, người hàng xóm trong xóm nhỏ. Chuyện của hai người được báo Tuổi Trẻ, báo VietNamNet và báo Văn Hóa kể lại trong mùa thu năm ấy.

Đời cụ Mịch thiệt thòi từ thuở nhỏ. Báo VietNamNet ghi cụ mù hai mắt từ năm lên ba. Báo Văn Hóa thì kể cụ mất ánh sáng từ khi mới lọt lòng, vì một vết thương ở mắt. Cha mẹ cụ mất sớm. Người anh trai thương em, quyết ở vậy, không lấy vợ, một mình làm lụng nuôi cô em gái mù. Báo VietNamNet ghi tên ông là Nguyễn Khoái.

Hai anh em cứ thế nương nhau mà sống, qua mấy chục năm, cho tới khi cả hai đều già. Chừng bảy năm trước khi các báo tìm về, ông anh đổ bệnh, phải vào viện. Bà con lối xóm thay nhau qua lại giúp đỡ. Trong những người hay qua nhất, có gia đình bà Thu. Cuối năm hai nghìn không trăm mười bốn, ông anh mất. Cụ Mịch còn lại một mình trong căn nhà cũ.

Ngày ấy cụ đã ngoài bảy mươi lăm. Bà Thu kể với báo VietNamNet: cụ phải đi lang thang kiếm ăn, thấy mà thương. Người cụ xanh xao, suy kiệt dần theo ngày tháng. Bà Thu cùng mấy người trong xóm thay phiên lo cơm nước, giặt giũ, vệ sinh cho cụ. Nhưng nhà ai cũng có việc. Những mùa cấy, mùa gặt, có bữa bà bận ngoài đồng, không mang cơm sang kịp.

Rồi căn nhà nhỏ của cụ cũng xuống cấp. Báo Văn Hóa kể mối đã ăn hư mấy cây đòn gỗ. Một bà cụ mù ở một mình dưới mái nhà như thế, ai nghĩ tới cũng lo. Bà Thu nói với phóng viên Tuổi Trẻ: nếu để cụ ở vậy, không ai chăm sóc chắc cụ chết mất.

Bà nghĩ tới chuyện đưa cụ về nhà mình. Nghĩ thì dễ, nói ra mới khó. Nhà bà cũng nghèo. Chồng bà, ông Nguyễn Công Dũng, đi làm thuê ở một trang trại chăn nuôi để lo cho các con ăn học. Căn nhà cấp bốn vốn đã chật. Bà kể với báo VietNamNet: lúc bàn với chồng, tôi chỉ sợ chồng không đồng ý.

Ông Dũng gật đầu, và gật đầu vui vẻ. Ông nói với phóng viên Tuổi Trẻ một câu rất mộc: thôi kệ, đưa cụ về nhà nuôi, coi như làm phước cho con mình sau này. Rồi ông nói thêm: thôi kệ, đưa cụ về, có chi ăn nấy. Thế là từ cuối năm hai nghìn không trăm mười bốn sang đầu năm sau, cụ Mịch về ở hẳn nhà bà Thu. Nhà chật, vợ chồng bà vẫn dành riêng cho cụ một căn phòng, một chiếc giường.

Vì sao một người đàn bà nghèo lại nhận thêm một người già không máu mủ về nuôi? Câu trả lời nằm trong tuổi thơ của chính bà. Bà Thu mồ côi mẹ khi mới lên sáu. Bà nói với báo Tuổi Trẻ: mình mồ côi mẹ từ nhỏ, thèm lắm tình thương của mẹ.

Báo Văn Hóa kể thêm: cha bà đi bước nữa, bà về sống cùng mẹ kế. Người mẹ kế ấy thương yêu, nuôi dạy bà. Bà Thu tin chính tình thương nhận được hồi nhỏ đã dạy bà biết san sẻ cho người khác. Với báo VietNamNet, bà nói: tôi coi cụ như mẹ, bởi tuổi thơ không may mắn, mẹ mất khi lên sáu tuổi.

Từ đó, ngày nào của bà cũng có thêm một người để lo. Xong việc đồng áng, bà tất bật chợ búa, cơm nước cho cả nhà. Rồi bà bưng tô cơm tới tận giường, đút cho cụ từng miếng. Bà kể với báo Tuổi Trẻ: ăn cơm phải lọc từng cái xương cá, thịt, rồi đưa đi vệ sinh, tắm giặt. Ăn xong, bà lau người cho cụ, dọn lại chỗ nằm, rồi mới tới lượt mình ăn.

Chuyện tưởng chỉ có thương, vậy mà cũng lắm lời ra tiếng vào. Người quen bảo bà khùng, không dưng rước thêm cực vào thân. Bà kể với báo VietNamNet: nhiều người bảo tôi bị điên mới ôm cái khổ vào bản thân, nhưng tôi kệ. Có người còn đồn cụ Mịch có của, bà chăm cụ là để lấy gia tài, lấy đất đai.

Bà không cãi lại ai. Bà chỉ nói: tôi mặc kệ, vì tôi nghĩ mình đã có nợ kiếp trước với cụ, xem như kiếp này phải trả. Còn khi phóng viên báo Văn Hóa hỏi vì sao, bà trả lời gọn trong hai chữ: vì thương.

Năm tháng trôi, cụ Mịch già thêm. Chừng một năm trước khi các báo tìm về, cụ bắt đầu lẫn, tính khí đổi khác. Có lúc cụ quấy, có lúc cụ chửi mắng chính người đang chăm mình. Bà Thu nói với báo VietNamNet: nhiều lúc cụ quấy, chửi mắng, tôi vẫn thương cụ vì bệnh tuổi già.

Rồi bà kể một chuyện nghe vừa thương vừa buồn cười. Có những lúc bà phải năn nỉ. Năn nỉ không được, bà kể với báo Tuổi Trẻ: thiệt giận, dọa là sẽ trả cụ về, không chăm sóc nữa. Với báo VietNamNet, bà nói dọa vậy thì cụ mới ngoan. Lời dọa ấy, theo báo Tuổi Trẻ, bà chưa bao giờ làm thật.

Bà cũng không phải gánh một mình. Báo Văn Hóa kể những lúc bà bận, chồng và các con vui vẻ đỡ một tay, chăm cụ như người nhà. Trong làng, người ta bắt đầu nói với nhau rằng chuyện nhà bà Thu như chuyện cổ tích giữa thời bây giờ. Bà Nguyễn Thị Huyền, trưởng thôn Tân Quý, nói với báo Tuổi Trẻ: phải có tấm lòng cao cả lắm bà Thu mới làm được điều đó.

Bà Thu được địa phương khen thưởng, nhiều năm liền được hội phụ nữ huyện ghi nhận là phụ nữ xuất sắc. Nhưng nghe cách bà nói, mình đoán những tờ giấy khen ấy không phải điều bà nghĩ tới nhiều. Bà nói với báo VietNamNet: cụ không phải là người thân của tôi hay máu mủ gì với tôi, nhưng tôi xem cụ như mẹ ruột của mình từ lâu rồi.

Tới mùa thu năm hai nghìn không trăm mười chín, cụ Mịch đã sống trong nhà bà Thu gần năm năm. Điều bà mong cũng giản dị. Bà nói với báo Tuổi Trẻ: tui mong trời cho mình sức khỏe để chăm sóc cụ Mịch đến cuối cuộc đời. Mình đã tìm thêm, nhưng chưa thấy báo nào kể tiếp chuyện của hai người sau năm ấy. Nên mình chỉ dám kể tới đó.

Mình cứ nghĩ tới hai đứa trẻ mồ côi ở hai đầu một xóm nhỏ. Một cô bé mất mẹ năm sáu tuổi, lớn lên thèm tình thương của mẹ. Một cô bé mù từ nhỏ, mất cha mẹ, sống nhờ tình thương của anh. Mấy chục năm sau, cô bé thứ nhất thành người đút cơm cho cô bé thứ hai. Người thiếu mẹ thì đi làm con. Người mất anh thì có thêm một đứa con.

Bà Thu nói với báo Văn Hóa một câu mình nhớ mãi: tôi đã có thêm một người mẹ để chăm sóc, phụng dưỡng. Hóa ra có những người mẹ không sinh ra mình. Có những đứa con không cùng máu mủ. Chỉ cần một tô cơm lọc sạch xương, một căn phòng nhỏ, và một người chịu ngồi bên cạnh mỗi bữa. Tình Ca. Ở đây có bình an.