Tình Ca kể chuyện · Những câu chuyện nhân văn

Ông Bố Có Nhiều Con Nhất Ký Túc Xá - 20 Năm Mở Cổng Đêm Và Tấm Bằng Tốt Nghiệp Xuất Sắc Do Đàn Con Trao

Giữa Sài Gòn, có một người đàn ông được sinh viên gọi là "ông bố quốc dân". Người ta bảo, ông là ông bố có nhiều con nhất ký túc xá Đại học Quốc gia TP.HCM. Mà lạ lắm. Ông không giàu. Không chức tước. Ông chỉ là một người bảo vệ già, ngồi ở cổng ký túc xá suốt hai mươi năm. Và những đứa con của ông, chẳng đứa nào mang dòng máu của ông cả.

Nửa đêm, ngoài cổng có tiếng gọi khẽ: "Bố ơi, mở cổng cho con". Trong chòi bảo vệ, ngọn đèn vàng bật sáng. Một dáng người lụi cụi bước ra, tay cầm chùm chìa khóa, miệng hỏi một câu quen thuộc: đi làm về trễ vậy con, ăn gì chưa. Cảnh ấy, lặp đi lặp lại, ròng rã hai mươi năm.

Và còn một chi tiết lạ lùng hơn cả. Năm 2020, người bảo vệ ấy nhận một tấm bằng tốt nghiệp loại xuất sắc, dù ông chưa từng ngồi giảng đường một ngày nào. Tấm bằng ấy từ đâu mà có, tôi xin để dành, kể ở cuối câu chuyện.

Câu chuyện hôm nay của Tình Ca được sưu tầm từ bài viết của tác giả Mỹ Hạnh, kể về chú Trần Thúc Bảo, người làm công việc mà chính những người trong nghề vẫn gọi là "thức cho sinh viên ngủ", tại ký túc xá Đại học Quốc gia TP.HCM.

Hai mươi năm đứng ở cái cổng ấy, chú Bảo trở thành nhân chứng cho biết bao buồn vui của nhiều thế hệ sinh viên. Đứa nào mới vào còn lạ nước lạ cái, gọi chú bằng chú. Nhưng cứ ở lâu, cứ thân thêm một chút, là tự nhiên đổi cách gọi lúc nào không hay. Hai tiếng "bố Bảo" cứ thế truyền từ khóa này sang khóa khác, như một thứ gia tài của ký túc xá. Mà không phải mình chú. Cùng làm việc ở đó còn có chú Trần Thúc Huệ, cũng được sinh viên gọi bằng tiếng "bố" thân thương như vậy. Một cái cổng ký túc xá, mà có tới hai ông bố.

Bố Bảo làm gì cho "các con"? Toàn những việc nhỏ thôi. Nhỏ đến mức kể ra nghe chẳng có gì. Sinh viên đi làm thêm về khuya, bố thức dậy mở cổng, hỏi han mấy câu, động viên mấy lời. Trời chuyển mưa, bố nhắc đứa này mang dù, đứa kia đem áo mưa. Bố nhắc ăn uống đầy đủ, đi học đúng giờ, như thể trong đầu ông lúc nào cũng có một danh sách dài những đứa con phải để mắt tới.

Rồi tới đợt đóng tiền phòng. Sinh viên xa nhà, có bạn ba mẹ chưa kịp gửi tiền lên, ngồi thấp thỏm. Bố Bảo biết, bố cho mượn. Hoặc bố đứng ra "bảo lãnh" với ban quản lý, xin cho các con thư thả thêm vài ngày. Một người bảo vệ, lương có là bao. Vậy mà cái túi của ông lại mở ra dễ dàng đến thế, cho những đứa trẻ không phải con mình.

Nhà có món gì ngon, bố gói ghém mang lên, chia cho mỗi đứa một ít. Có lần, người ta hỏi sao chú thương sinh viên dữ vậy, chú trả lời bằng một câu mà tôi xin đọc nguyên văn, vì không chữ nào của tôi thay thế được: "Mình có cái gì quý đâu, mình có ổ bánh mì, gói xôi, củ khoai thì mình cho mấy đứa thôi. Mình thương con mình sao thì mình cũng thương con người ta như vậy, mình chân thành với mấy đứa, thì mấy đứa sẽ chân thành với mình. Ra trường rồi, nhưng mấy đứa vẫn quý mình, vẫn hỏi han mình suốt… làm mình cũng nhớ mấy đứa quá!".

Ổ bánh mì. Gói xôi. Củ khoai. Gia tài của một ông bố hai mươi năm chỉ có vậy. Mà đủ nuôi lớn lòng biết ơn của bao nhiêu thế hệ.

Và rồi đến cái năm 2020 ấy, điều tôi hứa kể với bạn lúc đầu. Năm đó, tròn hai mươi năm bố Bảo gắn bó với ký túc xá. Những sinh viên, những "đứa con" của bố, đã làm một điều chưa từng có: tổ chức cho bố một lễ tốt nghiệp. Một lễ tốt nghiệp ngược. Bao nhiêu năm bố đứng ở cổng tiễn từng đứa con ra trường, thì lần này, đàn con đứng lại, trao bằng cho bố. Tấm bằng ghi loại xuất sắc. Xuất sắc, cho hai mươi năm thức trắng những đêm dài. Xuất sắc, cho môn học không trường nào dạy: môn làm bố của những đứa con không máu mủ. Tôi nghĩ, chưa tấm bằng nào trong ký túc xá ấy được trao đúng người đến thế.

Bố Bảo còn từng được mời dự lễ tốt nghiệp của sinh viên Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn TP.HCM, từng xuất hiện trong chương trình "Khoảnh khắc cuộc đời". Nhưng tôi đồ rằng, với ông, những điều ấy không quý bằng tiếng "bố ơi" vang lên ngoài cổng mỗi đêm.

Bạn biết không, đời sinh viên xa nhà, ai cũng có những đêm về muộn. Mệt rã rời, bụng đói, trong túi còn vài nghìn lẻ. Những lúc ấy, một cánh cổng mở ra, một câu hỏi han, một dáng người đứng đợi, đáng giá hơn mọi lời hay ý đẹp trên đời. Có những người không sinh ra ta, nhưng đứng đợi ta mỗi đêm ta về muộn. Người ta gọi ký túc xá là chỗ ở. Nhưng nhờ những người như bố Bảo, bố Huệ, chỗ ở ấy thành một mái nhà. Vì một mái nhà, suy cho cùng, đâu phải là bốn bức tường. Một mái nhà là nơi có người chờ mình về.

Tôi cũng nghĩ về hai mươi năm ấy. Tử tế một ngày thì dễ. Tử tế một lần càng dễ. Nhưng tử tế bền bỉ suốt hai mươi năm, trong một công việc thầm lặng, lương thấp, đêm thức ngày ngủ, không ai vỗ tay, thì đó không còn là một việc tốt nữa. Đó là một cách sống. Bố Bảo không làm điều gì vĩ đại. Ông chỉ lặp lại những điều nhỏ bé, mỗi ngày, không bỏ sót ngày nào. Và hóa ra, thứ khiến người ta được gọi bằng tiếng "bố", chính là sự lặp lại ấy.