Tình Ca kể chuyện · Nghĩ Ít Đi, Thương Nhiều Hơn

Ngày Nói Không Tới Mười Câu – Khi Vợ Chồng Im Lặng Mà Tưởng Là Hòa Bình

Một ngày, hai vợ chồng nói với nhau không tới mười câu. Không cãi nhau. Không ai phản bội ai. Mà cũng không ai vui.

Anh chị có đang ở trong một ngôi nhà như vậy không? Vương hỏi nhỏ thôi, không cần trả lời liền.

Báo VnExpress năm hai ngàn không trăm hai mươi hai có một bài tên là "Tổ ấm nguội". Chị Minh Hoa, bốn mươi tuổi, ở Mỹ Đình, Hà Nội, có hai con. Chị kể, nhà chị không có mâu thuẫn gì. Mà mỗi ngày hai vợ chồng nói với nhau chừng chưa tới mười câu. Hồi chưa cưới, hai người nói chuyện tới khuya. Có một hôm, chị đang kể chuyện, kể một hồi, thì chồng ngẩng lên khỏi màn hình trò chơi, hỏi: "Em vừa nói gì thế?" Lúc đó chị mới biết, nãy giờ không ai nghe.

Chị Hồng Vân, bốn mươi lăm tuổi, ở Cẩm Phả, Quảng Ninh, thì kể chồng chị ra ngoài với bạn bè vui vẻ lắm. Chủ nhật ở nhà, anh gọi điện mấy chục cuộc. Mà với vợ thì ít nói. Chị gọi hai vợ chồng là "hàng xóm cùng phòng". Không cãi, không dối, mà không hạnh phúc.

Nhà văn Hoàng Anh Tú trong bài báo đó gọi kiểu này là "hòa bình có điều kiện". Nghĩa là im để khỏi cãi. Mà im lâu, thì cái im nó thành bức tường.

Ông bà John và Julie Gottman, hai nhà nghiên cứu hôn nhân ở Mỹ mà Vương nhắc ở tập hai, gọi tên bốn thứ làm hư hôn nhân: chỉ trích, khinh thường, chống chế, và im lặng như bức tường. Cái thứ tư đó, là khi một người đóng cửa lòng lại, không đáp, không nhìn, ngồi đó mà như không ở đó.

Mà người im lặng, nhiều khi không phải vì hết thương. Người hay nghĩ nhiều, hay nóng, lúc cãi nhau, trong người nó dâng lên như nước lũ. Tim đập nhanh, đầu nóng, không nghe ra chữ gì nữa. Ông bà Gottman gọi đó là bị ngập. Bà Julie Gottman nói một cách đo rất dễ: nếu tim mình đập trên một trăm nhịp một phút, thì mình đang bị ngập rồi. Lúc đó có cố nói tiếp, cũng chỉ nói ra những câu làm đau nhau. Cho nên nhiều người chọn im. Im để khỏi nổ. Mà im hoài, không quay lại, thì người kia nghĩ mình bị bỏ rơi.

Vậy gỡ sao? Vương gợi bốn việc.

Việc thứ nhất: xin nghỉ, và hẹn giờ quay lại. Khi thấy mình bắt đầu ngập, tim đập mạnh, giọng lên cao, thì nói: "Anh đang nóng quá, anh xin hai mươi phút, rồi mình nói tiếp." Bà Julie Gottman khuyên nghỉ chừng hai mươi tới ba mươi phút, lâu nhất là một ngày, và phải nói rõ lúc nào mình quay lại, để người kia không thấy mình bị bỏ. Trong hai mươi phút đó, đừng ngồi nghĩ câu cãi lại. Đi bộ, tưới cây, thở chậm. Rồi quay lại, đúng giờ đã hẹn. Nghỉ có hẹn, là nghỉ để giữ nhau. Im không hẹn, mới là bức tường.

Việc thứ hai: mười lăm phút mỗi tối, không điện thoại. Cũng trong bài báo đó, có anh Tuấn Hưng, năm mươi tuổi, ở Cầu Giấy, cưới vợ hai mươi năm. Anh giữ một thói quen: trước khi ngủ, hai vợ chồng nói chuyện với nhau. Chuyện nhỏ thôi, chuyện trong ngày. Anh nói, hôn nhân tốt là chia với nhau những chuyện thường ngày, bình thản. Anh chị thử, mười lăm phút, úp điện thoại xuống, tắt ti vi. Không bàn chuyện tiền, không bàn chuyện con học. Chỉ hỏi nhau hôm nay ra sao.

Việc thứ ba: hỏi một câu thật. "Hôm nay ăn gì" là câu hỏi cho có. Thử hỏi một câu mà phải nghĩ mới trả lời được: "Hôm nay chuyện gì làm em mệt nhất?", "Tuần này có gì làm anh vui không?" Rồi nghe cho hết, đừng sửa, đừng khuyên liền. Người hay nghĩ nhiều thường đoán người kia đang nghĩ gì, đoán sai rồi giận. Hỏi thật thì khỏi đoán.

Việc thứ tư: nhớ một câu của nhà văn Hoàng Anh Tú: đàn ông cần được ghi nhận, phụ nữ cần được lắng nghe. Vương nghĩ câu này đúng cho cả hai chiều. Ai cũng cần được ghi nhận, ai cũng cần được lắng nghe. Chồng sửa được cái vòi nước, thì khen một câu. Vợ kể chuyện ở chợ, thì ngẩng lên khỏi màn hình mà nghe. Nhà ấm lên từ mấy cái nhỏ đó.

Bài báo có nói, VnExpress hỏi khoảng một ngàn cặp vợ chồng, một ngày chỉ nói vài câu với nhau có được không. Chừng ba mươi phần trăm nói được, vì nhà họ cũng vậy. Vương thì không dám nói ai đúng ai sai. Mỗi nhà một kiểu. Có những cặp vợ chồng ít nói mà vẫn thương. Nhưng nếu anh chị đang thấy lạnh, thấy cô đơn ngay trong nhà mình, thì cái lạnh đó là thật, và nó sửa được. Nhà tâm lý Trịnh Trung Hòa nói trong bài báo, chuyện này sửa được, nếu cả hai cùng muốn sửa.

Tối nay, nếu được, anh chị thử hỏi người nằm bên cạnh một câu thôi. Rồi nghe.

Mời anh chị nghe một bài hát Tình Ca viết cho mười lăm phút trước khi ngủ.

Chuyện chị Minh Hoa, chị Hồng Vân, anh Tuấn Hưng và lời của nhà văn Hoàng Anh Tú, nhà tâm lý Trịnh Trung Hòa, Vương lấy từ bài "Tổ ấm nguội" của báo VnExpress; lời khuyên của ông bà Gottman, Vương đọc trong bài phỏng vấn trên tạp chí Greater Good của Đại học Berkeley.