Tình Ca kể chuyện · Nghĩ Ít Đi, Thương Nhiều Hơn

Con Đại Bàng Trong Chuồng Gà – Người Ở Nhà Nghĩ Mình Vô Dụng, Và Bốn Việc Nhỏ Để Thấy Lại Mình

Có một người mẹ viết thư cho báo, tự ví mình như một con đại bàng bị nhốt trong chuồng gà. Chị không biết mình còn chịu được bao lâu nữa.

Hôm nay Vương xin nói chuyện với những người đang ở nhà. Người vợ ở nhà nuôi con, người chồng ở nhà vì mất việc, người đang sống nhờ đồng lương của người kia. Những người mỗi tối nằm nghĩ: mình có đáng gì không.

Chuyện này Vương phỏng theo một lá thư tâm sự trên báo VnExpress, năm hai ngàn không trăm hai mươi hai, tên người viết Vương đổi là chị Hạnh. Chị sống ở thành phố, có con nhỏ, không có ông bà ở gần đỡ đần. Trước chị đi làm, giờ chị ở nhà, một mình lo hết việc nhà, lo con.

Chị muốn đi làm lại, mà ai đưa đón con, con ốm thì ai trông. Muốn làm ăn nhỏ thì không có vốn. Tiền chợ, tiền sữa, chị phải xin chồng. Xin nhiều lần thì bị cằn nhằn. Chị viết, chồng chị vô cảm, có lúc còn chửi. Hai bên gia đình thì không ai hỏi han. Ba má chị còn nói, ngày xưa nuôi con dễ mà sao giờ khó quá.

Chị mệt, chị cô đơn, chị tủi thân. Chị cáu gắt với con, rồi quay lại tự trách mình. Có lúc chị nghĩ quẩn, nghĩ tới chuyện bỏ đi, mà thương con nên thôi. Chị viết rằng sức khỏe và tinh thần của chị đều đi xuống.

Anh chị ơi, Vương đọc lá thư đó nhiều lần. Vương thấy cái vòng mà chị Hạnh đang bị kẹt. Ở nhà, không ai ghi nhận, nên thấy mình vô dụng. Thấy mình vô dụng, nên bực. Bực, nên cáu với con. Cáu với con xong, lại thấy mình là người mẹ tệ. Thấy mình tệ, lại càng thấy mình vô dụng. Cứ vậy mà xoáy xuống. Người hay nghĩ nhiều, mắc vô cái vòng này rồi thì khó ra lắm.

Trước khi nói chuyện gỡ, Vương muốn nói một sự thật. Việc nhà là việc thật. Báo VnExpress năm hai ngàn không trăm hai mươi ba có dẫn một báo cáo của Tổ chức Lao động Quốc tế: ở mình, phụ nữ làm việc nhà khoảng hai mươi giờ một tuần, nam giới khoảng mười giờ, và gần hai mươi phần trăm đàn ông không làm chút việc nhà nào. Hai mươi giờ một tuần đó, không ai trả lương, không ai ghi vô sổ. Mà thiếu nó, thì không ai đi làm được hết.

Vậy người ở nhà làm sao để thấy lại mình? Vương gợi bốn việc nhỏ.

Việc thứ nhất: viết ra những việc mình làm trong ngày. Tối nay, trước khi ngủ, lấy một tờ giấy, ghi hết. Nấu mấy bữa, giặt mấy mớ đồ, đưa con đi đâu, dỗ con mấy lần, đi chợ, trả tiền điện. Ghi hết, kể cả những việc nhỏ. Người hay nghĩ nhiều thường chỉ nhớ những gì mình làm hỏng. Tờ giấy nhắc mình những gì mình đã giữ được. Ghi vài tuần, đọc lại, anh chị sẽ thấy mình không ngồi không.

Việc thứ hai: nói ra một nhu cầu cụ thể, với một giờ cụ thể. Mình hay nói chung chung: "Anh chẳng bao giờ giúp em." Câu đó nghe như kết tội, người kia chỉ muốn cãi. Thử nói cụ thể: "Chiều thứ Bảy, từ hai giờ tới năm giờ, anh trông con giùm em, để em đi cà phê với bạn." Một việc, một giờ, rõ ràng. Người ta dễ gật đầu hơn nhiều. Chuyện tiền cũng vậy. Ngồi lại một lần, thống nhất mỗi tháng một khoản chi tiêu cho nhà, và một khoản nhỏ cho riêng mình, để khỏi phải xin từng lần.

Việc thứ ba: giữ một sợi dây với bên ngoài, và một việc nhỏ của riêng mình. Một người bạn cũ để nhắn tin mỗi tuần. Một nhóm các mẹ trong xóm. Một lớp học buổi tối, một việc làm thêm nhỏ ở nhà, một chậu cây, một quyển sách. Cái gì cũng được, miễn đó là chỗ mình được là mình, chứ không chỉ là má của ai, vợ của ai. Con đại bàng mà còn được nhìn trời mỗi ngày, thì nó chưa quên cách bay.

Việc thứ tư, Vương nói chậm một chút. Nếu anh chị buồn, mệt, mất ngủ kéo dài nhiều tuần, nếu có lúc nghĩ quẩn như chị Hạnh, thì xin anh chị đừng ôm một mình. Đó không phải là yếu đuối, cũng không phải là làm quá. Anh chị có thể gọi đường dây Ngày Mai, một đường dây miễn phí, có người lắng nghe không phán xét, dành cho người đang buồn, đang lo âu. Số là không chín sáu, ba không sáu, mười bốn mười bốn. Vương đọc lại: không chín sáu, ba không sáu, mười bốn mười bốn. Đường dây này nghe máy từ một giờ trưa tới tám giờ rưỡi tối, thứ Tư tới Chủ nhật. Còn nếu đang nguy hiểm, thì gọi một một năm. Và đi gặp bác sĩ, như mình đi khám khi đau bao tử vậy thôi.

Vương cũng xin nói một lời với những người chồng, những người đang đi làm nuôi nhà. Người ở nhà không cần anh chị trả lương. Họ cần một câu: "Hôm nay em vất vả rồi." Họ cần không phải ngửa tay. Họ cần được hỏi ý kiến khi nhà có chuyện lớn. Mấy cái đó, không tốn đồng nào.

Còn chị Hạnh, Vương không biết bây giờ chị ra sao. Vương mong chị đọc được những dòng này ở đâu đó. Chị không phải con gà. Chị là con đại bàng đang ấp trứng. Ấp trứng thì phải ngồi yên một chỗ một thời gian. Mà ngồi yên, không có nghĩa là quên bay.

Mời anh chị nghe một bài hát Tình Ca viết cho những người đang ở nhà.

Chuyện chị Hạnh, Vương phỏng theo bài tâm sự "Nghề nội trợ thật chua chát" trên báo VnExpress, tên người viết đã đổi; số giờ làm việc nhà là số liệu của Tổ chức Lao động Quốc tế do VnExpress dẫn trong bài "Gánh nặng kép của phụ nữ"; thông tin đường dây Ngày Mai lấy từ trang Find A Helpline.