Tình Ca kể chuyện · Mỗi Tuổi Một Mùa

Hai Triệu Trước Mặt, Tám Triệu Sau Lưng – Vợ Chồng Tuổi Ba Mươi Cãi Nhau Vì Tiền

Hai vợ chồng đã bàn xong: sinh nhật ba hoặc má bên nào, cũng mừng hai triệu. Tới sinh nhật mẹ chồng, người chồng lấy hai triệu ra trước mặt vợ. Còn sau lưng vợ, anh gửi về tám triệu.

Đây là tập thứ mười một của bộ Mỗi Tuổi Một Mùa. Hôm nay Vương nói với bạn chuyện tiền, chuyện nhà nào cũng có mà ít ai muốn nói.

Chuyện này Vương phỏng theo một lá thư tâm sự đăng trên báo VnExpress năm hai ngàn không trăm hai mươi, tên đã đổi. Chị Thảo theo chồng sang Nhật sống. Anh Phong, chồng chị, mỗi tháng còn khoảng ba mươi triệu sau khi trừ các khoản. Anh đưa vợ hai mươi triệu lo ăn uống, sinh hoạt. Phần còn lại anh giữ.

Anh muốn mỗi tháng trích bốn triệu gửi về cho ba má ở quê. Chị Thảo không chịu, vì tiền chợ vốn đã eo hẹp. Chị đề nghị hai tháng gửi một lần. Cuối cùng hai người chốt: sinh nhật ba hoặc má mỗi bên, mừng hai triệu.

Rồi chị tình cờ đọc tin nhắn giữa anh và chị gái anh. Chị gái khuyên em trai ưu tiên bên nội, còn bên ngoại thì lâu lâu có thì cho. Tới sinh nhật mẹ chồng, anh gửi về tám triệu, mà trước mặt vợ vẫn làm như chỉ lấy hai triệu.

Chị Thảo biết. Chị giận, nói nặng, đòi ly dị. Anh kể lại với chị gái. Chị gái nói em dâu bất hiếu, từ nay em trai giữ hết tiền, không đưa vợ đồng nào. Giờ anh muốn giữ luôn cả hai mươi triệu tiền chợ. Còn chị Thảo, ở xứ người, không bà con, viết lên báo một câu: tôi phải làm thế nào đây?

Mà bạn đừng vội nghĩ chỉ đàn ông mới giấu tiền. Cũng trên VnExpress, năm hai ngàn không trăm hai mươi bốn, có lá thư của một người chồng ở Sài Gòn, Vương tạm gọi là anh Khoa. Cưới nhau chín năm, hai con, tiền trong nhà do vợ giữ. Mẹ vợ đang chạy thận. Anh phát hiện vợ gửi cho ba má ruột mỗi tháng hai triệu, qua một tài khoản khác. Hơn một năm, các lần chuyển cộng lại gần một trăm triệu. Anh viết rằng anh mất niềm tin. Anh muốn nói chuyện, mà sợ vợ chối, sợ vợ giấu kỹ hơn.

Hai nhà, một bên lén gửi nội, một bên lén gửi ngoại, mà chung một vết thương. Gửi tiền cho ba má không có gì sai. Má đang chạy thận thì con gửi tiền về, đó là thương. Cái làm đau, là giấu.

Năm hai ngàn không trăm mười hai, ba nhà nghiên cứu người Mỹ là Jeffrey Dew, Sonya Britt và Sandra Huston công bố trên tạp chí Family Relations một nghiên cứu theo dõi bốn ngàn năm trăm bảy mươi bốn cặp vợ chồng. Họ so các chuyện vợ chồng hay cãi: con cái, chuyện chăn gối, chuyện bên nội bên ngoại. Và cãi nhau vì tiền là thứ báo trước ly hôn mạnh nhất, cho cả vợ lẫn chồng. Giàu nghèo gì cũng vậy. Bà Britt ở Đại học Bang Kansas nói cãi nhau vì tiền thường nặng lời hơn, và lâu nguôi hơn.

Còn chuyện giấu? Năm hai ngàn không trăm hai mươi mốt, Quỹ Giáo dục Tài chính Quốc gia của Mỹ hỏi hơn hai ngàn người. Trong những người từng gộp tiền với vợ hoặc chồng, bốn mươi ba phần trăm thừa nhận từng giấu hoặc nói dối nửa kia về tiền: một món đồ mua, một tài khoản, một khoản nợ. Tám mươi lăm phần trăm nói chuyện đó có ảnh hưởng, hay gặp nhất là cãi nhau và mất lòng tin.

Vậy làm sao? Vương không phải chuyên gia tài chính. Đây là bốn cách nói chuyện tiền với nhau, không phải lời khuyên đầu tư.

Cách thứ nhất: họp tiền mỗi tháng một lần. Ban Mở rộng của Đại học Wisconsin bên Mỹ, trong một tài liệu về tiền bạc và tình cảm, khuyên các cặp đôi mỗi tháng ngồi lại một lần, coi lại các hóa đơn, coi tháng này tiêu nhiều hơn ở chỗ nào, tháng sau bớt chỗ nào. Họ dặn họp xong thì thưởng nhau một món gì đó cho vui. Bạn thử chọn tối Chủ nhật đầu tháng, pha bình trà, mở cuốn sổ, nửa tiếng thôi. Cái hay là chuyện tiền có chỗ để nói, thay vì đợi tới lúc giận mới tuôn ra.

Cách thứ hai: có quỹ chung, và một khoản riêng mà cả hai cùng biết. Năm hai ngàn không trăm hai mươi ba, nhóm của nhà nghiên cứu Jenny Olson ở Đại học Indiana theo dõi hai trăm ba mươi cặp sắp cưới hoặc mới cưới trong hai năm. Nhóm được hướng dẫn gộp tiền vào một tài khoản chung thì tình cảm giữ được, còn hai nhóm kia giảm dần. Mà tài liệu của Đại học Wisconsin cũng nói không có cách nào hợp với mọi nhà. Lương chênh nhau nhiều, thì góp theo phần trăm, như mỗi người bỏ vô bảy mươi tới tám mươi phần trăm lương. Báo Tuổi Trẻ có bài kể một chị giữ hết lương chồng, phát tiền tiêu vặt mỗi tuần, rồi mệt vì tính từng đồng. Vương nghĩ, phần lớn để chung, ghi chép rõ ràng, mỗi người chừa một khoản nhỏ tiêu không cần hỏi. Có một khoản riêng mà cả hai cùng biết, thì người ta đỡ phải lén lút.

Cách thứ ba: thống nhất mức biếu hai bên, rồi ghi ra. Chuyện nội ngoại, đừng để mỗi người tự quyết sau lưng nhau. Nói thật hoàn cảnh hai bên: bên nào đang bệnh, bên nào có lương hưu. Công bằng không có nghĩa là bằng nhau từng đồng. Má đang chạy thận thì cần nhiều hơn, miễn cả hai cùng biết, cùng gật đầu. Bà Britt có một câu: nếu tiền trong nhà không được đối xử công bằng, thì vợ chồng sẽ kém hài lòng với nhau. Khi cần gửi thêm, thì nói trước. Câu "tháng này má yếu, em muốn gửi thêm một triệu, anh thấy sao" khó nói, mà dễ hơn nhiều so với bị phát hiện. Và chuyện tiền của hai vợ chồng, để hai vợ chồng quyết, đừng để anh chị em hai bên đặt luật giùm.

Cách thứ tư: không giấu nợ. Bà Britt khuyên các cặp mới cưới nên cho nhau coi hồ sơ vay nợ của mình. Thẻ tín dụng, trả góp, tiền mượn bạn bè, nói hết. Nợ nói ra thì hai người cùng tính. Nợ giấu đi, tới ngày lộ, nó không còn là chuyện tiền nữa, mà thành chuyện lòng tin.

Tiền mất thì kiếm lại được. Lòng tin mất rồi, kiếm lại lâu lắm. Tháng này, bạn thử mở một cuốn sổ chung, ghi cả tiền chợ lẫn tiền gửi về hai bên, rồi cùng nhau đọc.

Còn nhà bạn, ai giữ tiền? Gửi về nội ngoại bao nhiêu, đã bàn với nhau chưa? Kể cho Vương nghe ở phần bình luận nhé, biết đâu giúp được một nhà khác. Giờ mời bạn ở lại nghe một bài hát Tình Ca viết riêng cho những cặp vợ chồng trẻ.

Chuyện chị Thảo và anh Khoa, Vương phỏng theo hai lá thư tâm sự trên báo VnExpress, tên đã đổi; nghiên cứu của Jeffrey Dew và đồng nghiệp trên tạp chí Family Relations; khảo sát của Quỹ Giáo dục Tài chính Quốc gia Mỹ; nghiên cứu tài khoản chung của Jenny Olson; tài liệu của Đại học Wisconsin; và một bài của báo Tuổi Trẻ.