Tình Ca kể chuyện · Mỗi Tuổi Một Mùa

Chia Tay Mối Tình Đầu, Đêm Nào Cũng Mở Trang Người Ta – Khi Nỗi Đau Trong Ngực Là Thật, Và Bốn Cách Để Bạn Đặt Nó Xuống

"Tim tôi thắt lại, bắt đầu khó thở, tai ù đi, chân tay lạnh ngắt." Đó là lời một cô gái vừa ra trường viết gửi báo VnExpress. Cô tả lúc mình nghe người yêu đầu tiên nói một câu. Câu đó là: tất cả là do anh thương hại em.

Chào bạn. Đây là tập thứ chín của bộ Mỗi Tuổi Một Mùa. Hôm nay Vương nói chuyện với những bạn hai mươi mấy tuổi vừa chia tay mối tình đầu. Đêm không ngủ được, mở điện thoại lại vô trang người ta, rồi nghĩ: chắc tại mình.

Chuyện này Vương phỏng theo một bài tâm sự đăng trên VnExpress hồi tháng Tám năm hai ngàn không trăm hai mươi lăm, tên đã đổi. Vương gọi cô là Hạ. Hạ và anh học cùng lớp, cùng ngành. Anh là mối tình đầu của Hạ. Hai người yêu nhau suốt bốn năm đại học, cũng có lúc chia tay rồi lại quay về.

Ra trường, Hạ chọn về gần quê, đi làm ở Đà Nẵng. Ở đó Hạ có quen một người khác, mà rồi cũng không thành. Hai tháng sau, Hạ trở lại Sài Gòn. Gặp lại anh, lúc đầu ngượng, rồi thân lại như xưa.

Khoảng nửa năm sau thì mọi thứ đổi khác. Anh ít trả lời tin nhắn, không nghe máy. Hai tuần liền, hai người im lặng. Hạ hẹn gặp để nói cho rõ. Và anh nói, tất cả là do anh thương hại em. Anh nói anh đã có tình cảm với người khác, một cô đồng nghiệp.

Sau buổi đó, suốt hai tháng Hạ gầy rộc đi. Có đêm Hạ thức trắng. Hạ kể có lúc vẫn thấy nhói ở ngực trái. Hạ lên mạng tìm trang của cô gái kia, thấy anh tổ chức sinh nhật cho người ta, điều anh chưa từng làm cho Hạ. Và câu làm Vương đọc mà thương nhất, là Hạ viết: Hạ không muốn trách anh, Hạ luôn tin đó là lỗi của mình.

Bạn nghe có thấy quen không? Nhói ngực, mất ngủ, lén coi trang người ta, rồi tự trách mình. Vương muốn nói trước một câu: bạn không yếu đuối, cũng không làm quá đâu.

Năm hai ngàn không trăm mười một, nhà tâm lý Ethan Kross ở Đại học Michigan cùng các đồng nghiệp công bố một thí nghiệm trên tạp chí của Viện Hàn lâm Khoa học Hoa Kỳ. Họ mời bốn mươi người vừa bị chia tay ngoài ý muốn, trong vòng sáu tháng. Trong máy chụp não, họ coi hình người yêu cũ và nhớ lại lúc chia tay. Rồi họ chịu một cái nóng rát trên cánh tay, cỡ như cầm một ly cà phê quá nóng. Kết quả, nhớ người cũ làm sáng lên những vùng não cũng sáng lên khi thân thể bị đau. Ông Kross nói, kết quả này cho chữ "đau" khi bị từ chối một nghĩa mới. Cái nhói của Hạ, không phải tưởng tượng.

Vậy gỡ ra sao? Vương gợi bốn cách nhỏ.

Cách thứ nhất: chăm mình như chăm một người đang đau. Đã là đau thật, thì đối xử như đau thật. Ăn đủ bữa, dù ăn ít. Đi ngủ giờ cố định. Mỗi ngày đi bộ một vòng. Nhờ một người bạn ở gần mấy tuần đầu. Mà Vương dặn kỹ: nếu bạn tức ngực, khó thở, sụt cân như Hạ, thì đi khám, đừng tự cho là tại buồn. Còn nếu mất ngủ nhiều tuần, buồn không dứt, thấy đời không còn nghĩa lý gì, thì xin bạn tìm bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý. Hoặc gọi đường dây Ngày Mai, miễn phí, số không chín sáu, ba không sáu, mười bốn mười bốn. Vương đọc lại: không chín sáu, ba không sáu, mười bốn mười bốn. Còn nếu đang nguy hiểm, thì gọi một một năm.

Cách thứ hai: bớt lén vô trang người cũ. Năm hai ngàn không trăm mười hai, nhà tâm lý Tara Marshall, lúc đó ở Đại học Brunel bên Anh, khảo sát bốn trăm sáu mươi bốn người. Ai hay vô coi trang Facebook của người cũ thì buồn khổ hơn, nhớ nhung nhiều hơn, còn giận hờn nhiều hơn, và ít lớn lên hơn sau chia tay. Trên VnExpress, nhà trị liệu Anna Jackson nói, tò mò coi người cũ dạo này ra sao là chuyện bình thường, mà lén theo dõi hoài thì thành thói quen, kéo dài nỗi vương vấn. Cho nên lỡ coi rồi, đừng mắng mình. Chỉ cần làm khó nó một chút: ẩn bài của người ta, sạc điện thoại ngoài phòng ngủ. Nhà trị liệu Wendy Brown khuyên, bấm bỏ theo dõi là bước đầu để lấy lại quyền điều khiển chính mình. Lúc tay muốn mở trang đó, đợi mười phút, nhắn cho một người bạn thay vì vô coi.

Cách thứ ba: kể lại câu chuyện, để thấy mình là ai. Năm hai ngàn không trăm mười lăm, Grace Larson ở Đại học Northwestern và David Sbarra ở Đại học Arizona nghiên cứu những người mới chia tay trong sáu tháng. Một nhóm quay lại bốn lần trong chín tuần, trả lời câu hỏi và tự nói một mình về chuyện chia tay vào máy ghi âm. Nhóm này hồi phục tốt hơn. Bà Larson nói, những lần ngồi nghĩ lại đó giúp họ dựng lại cảm giác mình là ai khi đang một mình. Bạn thử nha, mỗi tuần mười lăm phút, viết ba điều. Chuyện gì đã xảy ra. Mình học được gì. Và mình là ai bây giờ, thích gì, muốn làm gì, mà không cần người kia. Bốn năm quen nói "tụi mình", giờ tập nói lại chữ "mình".

Cách thứ tư: chia phần cho đúng, đừng ôm hết lỗi. Hạ luôn tin lỗi là ở mình. Mà một mối tình có hai người. Bạn lấy tờ giấy, chia ba cột: phần của mình, phần của người kia, và phần không ai điều khiển được, như lòng người đổi thay. Phần của mình thì nhận, học, rồi thôi. Hai cột kia, đặt xuống. Thạc sĩ Vương Nguyễn Toàn Thiện, trung tâm tham vấn tâm lý LUMOS, nói trên báo Tuổi Trẻ: hãy cho phép mình buồn, mà đừng biến nỗi buồn thành chuyện ai thắng ai thua. Ông cũng khuyên, viết cảm xúc ra thì được, nhưng khoan đăng lên mạng. Hỏi mình trước: mình đăng để được giúp, hay để người kia đau như mình đang đau?

Cuối bài viết, Hạ tự khép lại: câu chuyện tình của cô kết thúc từ hôm nay, thôi chờ đợi và hy vọng. Cô nói sẽ chúc phúc cho hai người. Vương nghĩ, mối tình đầu không có lỗi vì nó đã hết. Nó dạy mình cách thương. Lần sau mình thương, mình sẽ thương khéo hơn, và thương cả mình nữa.

Bạn đã đi qua mối tình đầu ra sao? Điều gì giúp bạn ngủ lại được? Kể cho Vương nghe ở phần bình luận nhé. Biết đâu có người đang thức lúc hai giờ sáng, đọc được mà thấy mình không một mình. Giờ mời bạn ở lại nghe một bài hát Tình Ca viết riêng cho chuyện này.

Chuyện của Hạ, Vương phỏng theo một bài tâm sự trên báo VnExpress, tên đã đổi; nghiên cứu nỗi đau chia tay của Ethan Kross, Đại học Michigan; nghiên cứu theo dõi người cũ của Tara Marshall, Đại học Brunel; lời hai nhà trị liệu Anna Jackson, Wendy Brown từ báo VnExpress; nghiên cứu kể lại chuyện chia tay của Đại học Northwestern và Đại học Arizona; lời Thạc sĩ Vương Nguyễn Toàn Thiện từ báo Tuổi Trẻ; đường dây Ngày Mai từ trang Find A Helpline.