Tình Ca kể chuyện · Những Người Làm Nên Cuộc Đời

Bà Bán Xôi

Bốn giờ sáng, phố còn mơ

Bà nhen bếp lửa đợi chờ nồi xôi

Gánh ra đầu ngõ bà ngồi

Nắm xôi lá chuối nóng hôi hổi tình

—

Công nhân ghé vội bình minh

Bà cười, đưa gói xôi xinh thật đầy

Tiền lời ít ỏi mỗi ngày

Mà bà vẫn giữ đôi tay ấm nồng

—

Bao năm bên gánh ngõ đông

Nuôi con khôn lớn, nuôi lòng người quen

Mai này phố có thêm đèn

Vẫn mong gánh nhỏ ai khen thơm hoài

Bạn thử hình dung bốn giờ sáng, khi cả xóm còn ngủ. Trong một căn bếp nhỏ, có người đã nhóm lửa, đặt nồi xôi lên bếp, ngồi chờ hơi nước bốc lên thơm mùi nếp mới.

Năm giờ, bà gánh xôi ra đầu ngõ. Hai chiếc thúng, một chiếc ghế nhựa, một xấp lá chuối, một nồi xôi còn nóng hổi. Người ghé đầu tiên thường là mấy anh công nhân đi ca sớm, rồi tới học trò, rồi tới người đi chợ.

Xôi là món ăn sáng rất lâu đời của người Việt. Theo báo Nhân Dân, Hà Nội xưa có xôi xéo, xôi vò, xôi lúa, gói trong lá sen hay lá chuối, bán mỗi sáng ở các góc phố cổ. Vào Nam thì có xôi mặn, xôi gấc, xôi đậu phộng, xôi lá cẩm. Mỗi miền một kiểu, mà ở đâu cũng có những gánh xôi đầu ngõ như thế.

Một gói xôi chỉ vài chục ngàn, tiền lời chẳng được bao nhiêu. Vậy mà có những người bán cả đời, nuôi con khôn lớn từ những gói xôi nhỏ. Khách quen tới, bà nhớ người này thích thêm hành phi, người kia ăn ít mỡ. Đứa nhỏ nào đói, bà cho thêm một vá.

Tôi thương những gánh hàng như vậy. Họ không có cửa tiệm, không có bảng hiệu, mà là một phần ký ức của cả một con hẻm. Nhiều năm sau, người ta đi xa, vẫn nhớ mùi xôi ở đầu ngõ nhà mình.

Bài thơ mở đầu, tôi viết tặng bà, tặng những gánh xôi buổi sớm.

Sáng mai, nếu đi ngang một gánh xôi, bạn thử ghé mua một gói, chúc bà một câu buôn bán đắt hàng. Bữa sáng của mình ngon hơn, và buổi sáng của bà cũng vui hơn.

Mai này phố có thêm nhiều quán xá, mong những gánh xôi nhỏ vẫn còn đó, thơm như ngày xưa.