Tình Ca kể chuyện · Lời Khuyên Tuổi Xế Chiều

Thương Con Cháu Mà Đừng Ôm Hết – Chuyện Cụ Bà 91 Tuổi Nói Trước Với Con Từ Khi Chúng Còn Chưa Lập Gia Đình

Cô chú, anh chị ơi, có một bà cụ ở Thái Nguyên. Hồi sáu người con của bà còn chưa ai lập gia đình, bà đã nói trước với tụi nhỏ, đại ý: sau này má không ở chung, và má không trực tiếp giữ cháu thay tụi con. Nghe vậy, chắc có người nói bà sao mà khó. Mà cô chú biết sao không? Tới năm bà chín mươi mốt tuổi, cuối tuần nào con cháu cũng thay phiên nhau về thăm. Hôm nay Vương kể chuyện bà, rồi mình nói chuyện thương con cháu sao cho vừa.

Bà tên là Đào Thị Cốc. Báo VnExpress kể chuyện bà hồi tháng chín năm hai ngàn không trăm hai mươi bốn, trong bài "Những ông bà không chăm cháu thay con".

Bà nói rõ lý do: sức khỏe của bà không cho phép thức khuya, cũng không bế ẵm con nít nhỏ được lâu. Thay vào đó, bà đi chợ kiếm thêm chút thu nhập, trồng rau, nấu cơm cho ông, đi sinh hoạt với hội người cao tuổi. Bà không bỏ con. Khi con mới sanh, bà sẵn sàng cho một khoản tiền để con thuê người phụ giai đoạn đầu. Rồi tùy lúc, ông bà tới ở chơi bảy tới mười ngày, cho mỗi đứa cháu một ít tiền mừng.

Bà nói một câu mà Vương thấy thật thà vô cùng: "Không cùng con chăm cháu là không có bất đồng quan điểm, không mâu thuẫn."

Còn ông, chồng bà, là ông Vũ Hữu Giao, cũng nói một câu nghe thấm: "Không thể lấy gia đình này áp đặt vào gia đình khác."

Nghĩa là, con mình lập gia đình rồi, là con mình có một cái nhà mới. Nhà đó có luật riêng, có cách nuôi con riêng. Mình thương thì thương, mà đừng mang luật nhà mình qua áp lên nhà con.

Cũng trong bài báo đó, có bà Bích Hường, sáu mươi tám tuổi, ở Hà Nội. Bà có mười một đứa cháu, mà không trực tiếp giữ đứa nào. Về hưu, bà đi học đàn, đi du lịch. Nhưng bà nói rõ: khi các con gặp khó khăn không tự lo được, bà sẵn sàng nâng đỡ.

Vương kể hai bà, không phải để nói cô chú đừng giữ cháu, đừng ở chung với con. Nhà mình mỗi nhà mỗi cảnh. Có nhà ở chung ba thế hệ mà vui lắm. Có nhà ông bà giữ cháu vì thương, vì muốn, mà thấy khỏe ra. Cũng trong bài đó, phó giáo sư Nguyễn Huy Nga, Viện trưởng Viện nghiên cứu Sức khỏe người cao tuổi và Y tế cộng đồng, có nói một ý mà Vương thấy cũng quan trọng không kém. Ông nói, người già gặp con cháu thường xuyên là tốt, giúp mình thấy mình có giá trị, bớt cô đơn. Còn nếu sống tách biệt quá, lúc sức khỏe yếu đi, người già dễ cô đơn, dễ suy sụp.

Vậy thì cái chỗ vừa, nó nằm ở đâu? Vương xin nói năm điều.

Điều thứ nhất: nói rõ từ đầu, mình giúp được gì, không giúp được gì. Như bà Cốc vậy đó. Mình giữ cháu được buổi sáng, mà buổi chiều mình phải đi tập dưỡng sinh. Mình đưa rước cháu được, mà nấu cơm cả nhà mỗi ngày thì mình không kham nổi. Nói rõ từ đầu thì đỡ buồn về sau. Còn ráng ôm hết, rồi mệt, rồi tủi, rồi trách, là lúc đó mới khó nói.

Điều thứ hai: dạy cháu là việc của ba má nó. Ông bà thương cháu, cho cháu ăn, kể chuyện cho cháu nghe, là quý lắm rồi. Còn chuyện cháu ăn gì, học gì, phạt hay không phạt, để ba má nó quyết. Ông bà mà giành dạy, thì đứa cháu bị kẹt ở giữa, còn dâu rể thì khó xử.

Điều thứ ba: nói chuyện với dâu rể cho khéo. Có chuyện gì muốn góp ý, thì nói riêng, đừng nói trước mặt người khác, càng đừng nói trước mặt cháu. Khen trước, góp sau. Và nói thẳng với người đó, nhẹ nhàng, đừng nói qua con trai, con gái mình để nó về nói lại. Lời qua trung gian thì hay bị méo, câu thương nghe thành câu trách. Con dâu, con rể cũng là con của người ta, người ta gửi qua nhà mình, mình thương được thì nhà êm. Mà cũng đừng ngại nghe dâu rể góp ý lại cho mình. Tụi nhỏ lớn lên ở thời khác, biết những cái mới mà mình chưa biết. Nghe được một câu của con dâu, có khi mình học được một điều hay.

Điều thứ tư: giữ một góc riêng, một giờ riêng, một việc riêng. Một cái phòng nhỏ, hay một góc hiên có cái ghế của mình. Một buổi trong tuần là giờ của mình, đi gặp bạn, đi sinh hoạt câu lạc bộ, đi chợ một mình. Một việc mình thích, trồng cây, đọc báo, nghe nhạc. Ở chung một nhà mà ai cũng có chút riêng, thì nhà rộng ra. Còn ai cũng dính vô chuyện của ai, thì nhà lớn cỡ nào cũng chật.

Điều thứ năm: riêng mà đừng xa. Ở riêng thì gọi điện, gọi video cho đều. Cuối tuần nấu một nồi canh, kêu con cháu về ăn. Như nhà bà Cốc đó, cuối tuần nào cũng có người về. Ở chung thì mỗi ngày dành một bữa cơm cả nhà ngồi lại, nói chuyện, đừng ai cầm điện thoại. Riêng là để thương lâu, chứ không phải để xa nhau.

Còn với những người làm con như Vương, Vương cũng xin dặn một câu. Ba má mình nói không giữ cháu được, hay chỉ giữ được buổi sáng, thì mình đừng giận, đừng so với nhà người ta. Ba má đã nuôi mình lớn rồi. Phần đời còn lại, ba má có quyền giữ cho mình một chút sức, một chút vui. Mình mà hiểu cho ba má, thì ba má mới dám nói thật với mình, chứ không phải ráng chịu một mình rồi buồn thầm.

Vương đứng dưới tán cây này, mà nghĩ tới cái cây lớn trong vườn. Cây lớn che bóng mát cho mấy cây nhỏ mọc dưới gốc. Mà nếu cây lớn che kín hết, không chừa một kẽ hở nào, thì mấy cây nhỏ thiếu nắng, mọc ốm nhom, vươn không lên. Thương con cháu cũng vậy đó cô chú. Che bóng vừa đủ thôi. Chừa chút nắng cho con cháu tự lớn. Mà cây lớn cũng phải giữ sức cho mình, rễ còn khỏe thì bóng mới còn lâu.

Cô chú, anh chị đang ở chung với con, hay ở riêng? Ở chung thì có điều gì vui, điều gì khó? Ở riêng thì có nhớ không? Kể cho Vương với mọi người nghe dưới phần bình luận nghen. Nhà nào cũng có một kinh nghiệm quý. Cái cách nhà cô chú sống với nhau cho êm, biết đâu là câu trả lời mà một nhà khác đang tìm. Rồi ở lại nghe với Vương một bài hát Tình Ca viết cho chuyện thương con cháu.

Chuyện bà Đào Thị Cốc, bà Bích Hường và lời của phó giáo sư Nguyễn Huy Nga là theo bài "Những ông bà không chăm cháu thay con" của báo VnExpress.