Tình Ca kể chuyện · Lời Khuyên Tuổi Xế Chiều

Mỗi Tuần 150 Phút Đi Bộ – Lời Khuyên Của WHO Và Bộ Y Tế Mà Cô Chú Bắt Đầu Được Ngay Sáng Mai

Cô chú, anh chị ơi, có một món thuốc bổ mà không ai bán, không cần toa bác sĩ, không tốn một đồng nào. Mỗi ngày uống chừng ba mươi phút, một tuần năm ngày. Món thuốc đó là đôi chân của mình. Hôm nay Vương xin nói chuyện về đôi chân, về giấc ngủ, và về một lần đi khám mỗi năm. Nói chuyện nhỏ thôi, mà Vương mong cô chú làm được ngay từ sáng mai.

Vương không phải bác sĩ. Nên hôm nay, Vương không nói theo ý mình, mà nói theo những gì Tổ chức Y tế Thế giới, tức là WHO, và Bộ Y tế nước mình đã khuyên.

Tháng mười một năm hai ngàn không trăm hai mươi, WHO đưa ra hướng dẫn mới về vận động cho mọi lứa tuổi. Cái tên của lời kêu gọi đó, dịch ra tiếng mình, là: mọi vận động đều có giá trị. Ông Tedros, người đứng đầu WHO, nói một câu Vương thích lắm. Ông nói, vận động giúp thêm năm tháng cho cuộc đời, và thêm sức sống cho những năm tháng đó.

Thêm năm tháng cho cuộc đời, và thêm sức sống cho những năm tháng đó. Sống lâu thôi chưa đủ. Mình muốn sống lâu mà còn tự đi chợ được, còn bồng cháu được, còn ra vườn tưới cây được.

Rồi mới đây, cuối tháng bảy năm nay, Báo Pháp luật Việt Nam có đăng tin: Cục Phòng bệnh của Bộ Y tế ra cuốn cẩm nang hướng dẫn hoạt động thể lực cho cộng đồng. Trong đó, người từ sáu mươi tuổi trở lên được khuyên giữ mức vận động giống như người trưởng thành: mỗi tuần từ một trăm năm mươi tới ba trăm phút vận động vừa sức. Đi bộ, đạp xe, tập thể dục, làm việc nhà, đều tính hết. Mục đích là giữ được khả năng đi lại, và phòng té ngã. Mà cẩm nang cũng nói rõ: vận động trong khả năng của mình, và phù hợp với thể trạng của mình.

Một trăm năm mươi phút nghe thì nhiều. Mà chia ra, là mỗi ngày ba mươi phút, năm ngày một tuần. Ba mươi phút, bằng một tập phim bộ buổi tối thôi.

Còn cô chú nào chân yếu, đi không được xa, cũng đừng buồn. Cẩm nang nói rõ rồi: vận động trong khả năng của mình. Ngồi trên ghế mà đưa tay lên xuống, co duỗi chân, tưới mấy chậu cây, quét cái sân, xếp mấy bộ đồ, cũng là vận động. Lời kêu gọi của WHO cũng vậy: mọi vận động đều có giá trị. Ít còn hơn không, mà có còn hơn ít.

Vậy thì làm sao cho dễ? Vương xin nói năm điều.

Điều thứ nhất: đi bộ, và đừng ngại chia nhỏ. Không cần đi một lèo ba mươi phút. Sáng đi mười phút quanh xóm. Trưa đi mười phút trong nhà. Chiều đi mười phút ra đầu hẻm. Cộng lại vẫn đủ. Đi vừa sức, đi tới mức hơi nóng người, thở nhanh hơn một chút mà vẫn nói chuyện được, là vừa. Rủ thêm một người đi cùng thì càng tốt, vừa đi vừa nói chuyện, đi hoài không chán. Mà nhớ chọn giờ mát, sáng sớm hay chiều tối, tránh lúc nắng gắt. Đi chỗ đường bằng, đủ sáng, mang đôi dép hay đôi giày vừa chân, có quai hậu càng tốt. Mang theo chai nước nhỏ, với cái điện thoại để lỡ có gì thì gọi con cháu.

Điều thứ hai: tập giữ thăng bằng, để phòng té. WHO khuyên người lớn tuổi nên tập thêm những động tác giữ thăng bằng, chừng ba ngày một tuần. Đơn giản nhất là vầy: đứng sau lưng một cái ghế chắc chắn, hai tay vịn ghế, rồi nhấc một chân lên vài nhịp, đổi chân. Vịn cho chắc nghen cô chú, đừng ráng. Té một lần ở tuổi này, có khi nằm cả mấy tháng. Tập thăng bằng là mua bảo hiểm cho đôi chân.

Điều thứ ba: bớt ngồi một chỗ lâu. Coi tivi, coi điện thoại, ngồi riết hai ba tiếng không nhúc nhích. Cứ mỗi tập phim, mỗi lúc quảng cáo, đứng dậy đi một vòng, rót ly nước, ra hiên nhìn trời. WHO cũng nói, thay bớt thời gian ngồi bằng vận động, dù nhẹ thôi, cũng có lợi cho sức khỏe.

Điều thứ tư: ngủ cho đều. Đi ngủ và thức dậy vô một giờ gần giống nhau mỗi ngày. Buổi trưa nghỉ ngắn thôi, đừng ngủ một giấc dài quá, tối khó ngủ. Còn nếu cô chú mất ngủ kéo dài cả tuần, cả tháng, thì đi khám, nói với bác sĩ. Đừng tự ra tiệm mua thuốc ngủ uống, cũng đừng uống thuốc của người khác cho. Giấc ngủ của mỗi người mỗi khác, để bác sĩ coi cho mình. Còn mấy chuyện nhỏ mình tự làm được: buổi tối bớt coi điện thoại, bớt coi tin tức làm mình lo. Phòng ngủ tối một chút, mát một chút. Ban ngày chịu khó ra nắng sớm, đi bộ một vòng. Người ta nói ban ngày chân có đi, thì ban đêm mắt mới chịu nhắm.

Điều thứ năm: mỗi năm đi khám sức khỏe ít nhất một lần, kể cả khi thấy mình khỏe. Tháng sáu năm nay, báo VOV đưa tin: Thủ tướng đã ký Quyết định số một ngàn một trăm mười sáu, theo đó người cao tuổi được khám sức khỏe định kỳ, hoặc khám sàng lọc miễn phí, ít nhất mỗi năm một lần, và được lập hồ sơ theo dõi sức khỏe. Cô chú hỏi trạm y tế phường, xã chỗ mình coi bên mình làm tới đâu rồi. Còn khi đi khám, có một mẹo nhỏ: tối hôm trước, lấy tờ giấy ghi ra mấy điều mình thắc mắc. Đau chỗ nào, mấy giờ hay đau, đang uống thuốc gì. Vô gặp bác sĩ, lấy tờ giấy ra hỏi, khỏi sợ quên.

Có một điều Vương phải nói thêm cho đàng hoàng. Cô chú nào đang có bệnh tim, huyết áp, xương khớp, hay mới mổ, mới ốm dậy, thì hỏi bác sĩ trước, coi mình nên tập cỡ nào. Vận động là thuốc bổ, mà thuốc bổ cũng phải đúng liều. Đang đi mà thấy tức ngực, chóng mặt, khó thở bất thường, thì dừng lại, ngồi nghỉ, gọi người nhà, rồi đi khám. Đừng ráng.

Vương cầm cành hoa này, mà nghĩ tới đôi dép để trước hiên nhà mình. Đôi dép mà nằm im hoài, thì bụi bám. Đôi dép mà mỗi sáng có người xỏ vô, đi một vòng, thì mòn đế, mà người đi thì khỏe chân. Vương mong đôi dép trước hiên nhà cô chú mòn đế thiệt nhanh.

Cô chú, anh chị viết xuống phần bình luận giùm Vương: mỗi ngày mình đi bộ được bao lâu? Mười phút, hai mươi phút, hay một tiếng? Ai đi được nhiều thì kể cách đi, để người mới bắt đầu học theo. Rồi ở lại nghe với Vương bài hát Tình Ca viết cho những buổi sáng đi bộ.

Lời khuyên vận động là của Tổ chức Y tế Thế giới và cẩm nang của Bộ Y tế, báo Pháp luật Việt Nam đăng; tin về khám sức khỏe miễn phí là theo báo VOV.