Tình Ca kể chuyện · Lời Khuyên Tuổi Xế Chiều

Nghiên Cứu Hơn 80 Năm Của Harvard: Thứ Giữ Người Ta Khỏe Tới Tuổi 80 Không Nằm Trong Tủ Thuốc

Cô chú, anh chị thử đoán coi. Nếu theo dõi một người từ lúc mười tám, đôi mươi, cho tới lúc tám mươi tuổi, thì cái gì quyết định người đó khỏe hay yếu lúc về già? Tiền? Thuốc bổ? Hay nhà có mấy đứa con thành đạt? Có một nhóm nhà khoa học đã bỏ ra hơn tám mươi năm để trả lời câu đó. Và câu trả lời của họ, Vương nghe xong, phải đứng im một hồi.

Đó là nghiên cứu phát triển người trưởng thành của Đại học Harvard, bên Mỹ. Nó bắt đầu từ năm một ngàn chín trăm ba mươi tám, hồi ông bà mình còn nhỏ xíu. Ban đầu là hai trăm sáu mươi tám cậu sinh viên năm hai của trường Harvard. Sau đó, họ nhập thêm một nhóm hơn bốn trăm người ở những khu nghèo của thành phố Boston. Cộng lại, theo báo VnExpress, là bảy trăm hai mươi bốn người đàn ông. Có người giàu, có người nghèo. Có người làm tới chức lớn, có người cả đời lao động tay chân.

Cứ mấy năm, nhóm nghiên cứu lại tới hỏi thăm từng người. Hỏi về công việc, về gia đình, về sức khỏe. Lấy máu, đo đạc, nói chuyện với vợ con họ. Kéo dài như vậy suốt mấy chục năm, tới khi những cậu sinh viên năm xưa thành những ông cụ chín mươi.

Người đang dẫn dắt nghiên cứu đó là ông Robert Waldinger, một bác sĩ tâm thần, dạy ở trường Y của Harvard. Ông nói một câu, mà tờ báo của Đại học Harvard có ghi lại. Vương đọc chậm nghen:

"Những người hài lòng nhất với các mối quan hệ của mình ở tuổi năm mươi, là những người khỏe mạnh nhất ở tuổi tám mươi."

Không phải người giàu nhất. Không phải người có chức có quyền. Mà là người sống có tình có nghĩa với những người xung quanh. Có vợ có chồng để nói chuyện. Có bạn bè để kêu nhau. Có hàng xóm để hỏi thăm.

Ông Waldinger còn nói thêm một câu ngắn mà nặng lắm: "Cô đơn giết người." Những người sống cô lập, theo nghiên cứu đó, thường kém vui hơn, sức khỏe đi xuống sớm hơn, và sống không lâu bằng.

Mà có một điều Vương thấy quý. Báo VnExpress tóm lại kết quả nghiên cứu: cái quan trọng không phải là có bao nhiêu bạn, mà là những mối quan hệ đó có tốt hay không. Một người bạn mình tin được, quý hơn cả chục người quen xã giao. Và những người có mối quan hệ gắn bó, trí nhớ lúc về già cũng tốt hơn.

Nghe tới đây, chắc có cô chú nói: "Ủa, mấy chuyện này ông bà mình biết từ lâu rồi. Bán anh em xa, mua láng giềng gần mà." Dạ, đúng vậy đó. Ông bà mình nói đúng. Có điều, nói thì dễ, mà về già rồi, mình lại hay thu mình lại. Bạn cũ người mất, người đi xa. Con cái bận rộn. Mình ngại làm phiền ai. Rồi ngày qua ngày, cái vòng người quanh mình cứ nhỏ dần, nhỏ dần.

Có cô chú sẽ nói: "Tui có con có cháu rồi, cần chi bạn." Dạ, con cháu quý lắm. Mà con cháu có đời sống của tụi nhỏ, có giờ đi làm, giờ đi học. Có những chuyện mình muốn nói với một người cùng tuổi, cùng thời, người nghe một câu là hiểu, không cần giải thích. Chuyện xóm cũ, chuyện bài hát hồi xưa, chuyện cái đầu gối mỗi lần trở trời. Mấy chuyện đó, nói với bạn già thì vui, nói với con cháu thì tụi nhỏ nghe cho có. Không phải tụi nhỏ không thương, mà tại mỗi tuổi có một thứ để chia nhau.

Cho nên hôm nay, Vương xin nói năm điều nhỏ, để giữ cái vòng người đó cho ấm.

Điều thứ nhất: mỗi tuần gọi cho một người bạn cũ. Một cuộc thôi. Bạn học hồi xưa, bạn cùng chỗ làm, người cùng quê. Không cần có chuyện gì. Chỉ cần nói: "Lâu quá không nghe giọng ông, gọi hỏi thăm chút." Cô chú sẽ ngạc nhiên, người bên kia mừng cỡ nào.

Điều thứ hai: chào hàng xóm, rồi rủ người ta uống trà. Sáng ra mở cửa, thấy ai đi ngang thì chào một tiếng. Lâu lâu pha bình trà, kêu ông bà bên cạnh qua ngồi. Hàng xóm là người gần mình nhất lúc có chuyện. Lỡ nửa đêm trở trời, con cái ở xa, thì người chạy qua đầu tiên là hàng xóm.

Điều thứ ba: vô một câu lạc bộ, một nhóm sinh hoạt. Ở nhiều phường, xã có câu lạc bộ người cao tuổi, có nhóm tập dưỡng sinh buổi sáng, có nhóm hát với nhau. Đi một hai bữa đầu thì ngại. Mà đi riết rồi, có chỗ để mong, có người để đợi. Sáng nào thiếu mình, người ta hỏi: "Bữa nay bà Sáu đâu rồi?" Được người khác nhớ tới, là thấy mình còn quan trọng.

Điều thứ tư: giữ một hai người mà mình nói được chuyện thật lòng. Không cần nhiều. Một người bạn, một đứa con, một người em. Người mà mình buồn thì kể, mình lo thì nói, không sợ bị cười. Nghiên cứu Harvard nói rõ: chất lượng quan trọng hơn số lượng. Một hai người như vậy, là của để dành quý nhất của tuổi già.

Điều thứ năm, khó nhất: gọi lại cho một người lâu rồi mình không nói chuyện. Trong bài nói chuyện nổi tiếng của ông Waldinger năm hai ngàn không trăm mười lăm, ông cũng gợi ý điều này: tìm lại một người trong nhà mà đã nhiều năm mình không nói chuyện. Có khi là anh em giận nhau chuyện đất. Có khi là một người bạn vì một câu nói mà xa nhau. Tuổi này rồi, giữ cái giận làm chi cho nặng. Một cuộc điện thoại, có khi gỡ được cả chục năm. Ông Waldinger cũng gợi ý một việc nhỏ hơn: bớt chút thời gian nhìn màn hình, để dành thời gian ngồi với người thật. Cái điện thoại tiện lắm, mà nó không ngồi uống trà với mình được.

Vương cầm cành hoa này, nghĩ tới mấy chậu kiểng ngoài hiên nhà ai cũng có. Cây trồng một mình trong chậu thì phải tưới hoài. Còn cây mọc chung trong vườn, rễ đan vô nhau, mưa nắng gì cũng đứng vững hơn. Người già cũng vậy đó, cô chú. Có người quanh mình, là có rễ. Mà rễ thì không mọc trong một ngày. Phải tưới từ từ, mỗi tuần một chút, một cuộc gọi, một bình trà, một lời chào buổi sáng.

Bây giờ Vương nhờ cô chú, anh chị một chuyện. Dưới phần bình luận, cô chú viết tên một người bạn già mà mình thương. Rồi nếu được, gọi cho người đó ngay hôm nay. Biết đâu người đó cũng đang ngồi một mình, đang nhớ tới mình. Còn bây giờ, mời cô chú ở lại nghe một bài hát Tình Ca viết cho những người bạn già.

Câu nói của ông Waldinger, Vương lấy từ báo The Harvard Gazette của Đại học Harvard; phần tóm lại kết quả nghiên cứu là theo báo VnExpress.