Tình Ca kể chuyện · Lời Khuyên Tuổi Xế Chiều

Về Già, Giữ Lại Cho Mình Một Khoản Tiền – Và Nhớ Kỹ Một Câu Khi Có Người Lạ Gọi Điện Đòi Chuyển Tiền

Cô chú, anh chị ơi, Vương hỏi một câu thôi. Nếu bây giờ điện thoại reo, đầu dây bên kia nói: "Tôi là công an, bác đang dính vô một vụ án, bác phải chuyển tiền gấp để chứng minh trong sạch", thì cô chú làm sao? Hôm nay Vương xin mười phút, để nói chuyện này cho kỹ. Vì có một bà cụ ở Hà Nội, chỉ vì một cuộc điện thoại như vậy, mà suýt mất gần bảy trăm triệu đồng.

Chuyện này báo VOH đăng hồi đầu tháng mười năm hai ngàn không trăm hai mươi lăm. Bà cụ sinh năm một ngàn chín trăm bốn mươi bốn, tức là hơn tám mươi tuổi rồi, ở phường Ba Đình, Hà Nội. Có người gọi điện cho bà, xưng là công an, nói giọng đe dọa, rồi biểu bà ra ngân hàng rút tiền, chuyển theo hướng dẫn của họ.

Bà đi thiệt. Bà ra ngân hàng, ngồi chờ làm giấy tờ. Mà cô nhân viên ở đó thấy bà lạ lắm. Bà lo lắng, sốt ruột, cứ cúi xuống nhìn cái điện thoại hoài. Cô nhân viên linh tính có chuyện, mới báo cho công an phường. Công an tới tận ngân hàng, ngồi giải thích cho bà nghe. Bà hiểu ra, dừng lại, không chuyển nữa.

Nghe tới đó, Vương thở phào. Mà rồi Vương nghĩ hoài. Nếu bữa đó cô nhân viên bận, không để ý thì sao? Nếu bà chuyển tiền qua điện thoại ở nhà, không cần ra ngân hàng, thì sao? Gần bảy trăm triệu, có khi là tiền dành dụm cả đời của một người.

Mấy cuộc gọi kiểu này, cô chú để ý, thường giống nhau ở ba chỗ. Một là làm mình sợ: nói mình dính vô vụ án, vụ rửa tiền, con mình bị bắt, cháu mình bị tai nạn. Hai là bắt mình gấp: phải chuyển ngay trong hôm nay, trong một tiếng nữa, không thì bị bắt. Ba là dặn mình giữ bí mật: không được nói cho ai, kể cả con cháu, vì "đang điều tra". Hễ cuộc gọi nào có đủ ba cái đó, sợ, gấp, và giấu, là cô chú biết liền, đó là lừa.

Công an phường dặn một câu, Vương muốn cô chú, anh chị nhớ nằm lòng: tuyệt đối không có chuyện cơ quan công an gọi điện thoại yêu cầu người dân rút tiền hay chuyển tiền.

Vương nói lại lần nữa nghen. Công an không bao giờ gọi điện bắt mình chuyển tiền. Ngân hàng cũng không bao giờ gọi điện xin mình đọc mã số. Ai gọi mà đòi tiền, đòi mã, thì người đó là kẻ gian, dù họ nói giọng nghiêm cỡ nào, dù họ biết tên mình, biết địa chỉ nhà mình.

Mà tại sao kẻ gian hay nhắm vô người lớn tuổi? Một phần vì cô chú sống thật thà, ai nói gì cũng nghĩ người ta nói thật. Một phần vì họ biết, nhiều cô chú có một khoản tiền dành dụm, để phòng thân lúc ốm đau. Và cái khoản đó quý lắm.

Quý là vì, cô chú biết không, chưa tới một nửa người cao tuổi ở mình có lương hưu hay trợ cấp hằng tháng. Đó là con số Viện Khoa học Lao động và Xã hội đưa ra hồi năm hai ngàn không trăm hai mươi mốt, báo VnEconomy có đăng: chỉ khoảng bốn mươi lăm phần trăm. Nghĩa là hơn một nửa cô chú, về già, sống nhờ tiền mình để dành, hoặc nhờ con cháu.

Cho nên, Vương xin nói năm điều. Năm điều nhỏ thôi, mà giữ được thì yên tâm lắm.

Điều thứ nhất: giữ lại một khoản tiền đứng tên mình. Thương con thì thương, giúp con thì giúp. Nhưng đừng giao hết. Giữ một khoản, nhiều ít tùy sức, để lỡ mai mốt đau ốm, mình có tiền đi khám, có tiền mua thuốc, mà không phải mở miệng xin ai. Không phải vì không tin con. Mà vì con cũng có lúc khó, có lúc kẹt. Ba má có chút tiền riêng, là con cũng nhẹ gánh. Khoản đó cô chú để chỗ an toàn, đứng tên mình, và mình biết rõ nó nằm ở đâu. Đừng để một cục tiền mặt lớn trong nhà, cũng đừng đưa cho người ngoài giữ giùm, dù là người quen lâu năm.

Điều thứ hai: chưa hiểu thì chưa ký. Giấy tờ gì cũng vậy. Giấy vay, giấy bảo lãnh, giấy mua bán, giấy ủy quyền. Ai đưa tới, dù là người quen, cô chú cứ nói: "Để tui đọc kỹ đã." Rồi đưa cho người mình tin đọc giùm, hoặc ra phòng công chứng hỏi. Ký rồi thì khó gỡ lắm. Còn chưa ký, thì chưa mất gì.

Điều thứ ba: ai gọi điện đòi chuyển tiền, cúp máy liền. Đừng sợ mất lịch sự. Họ xưng công an, xưng tòa án, xưng ngân hàng, xưng bên điện, bên bảo hiểm, cũng vậy. Cúp máy, rồi gọi lại cho con, cho cháu, cho một người mình tin. Nếu thấy còn lo, thì đi thẳng tới trụ sở công an phường, hỏi trực tiếp. Kẻ gian sợ nhất là mình chậm lại, và mình hỏi người khác. Cô chú nhớ: chuyện thiệt thì không sợ mình hỏi. Chỉ có chuyện lừa mới sợ mình hỏi thôi.

Điều thứ tư: không đọc mã số ngân hàng gửi về điện thoại cho bất kỳ ai. Cái mã mấy con số đó, giống như chìa khóa cái tủ tiền của mình. Ai xin chìa khóa đó qua điện thoại, là người đó muốn mở tủ của mình. Không ai, không ngân hàng nào, cần mình đọc cái mã đó qua điện thoại hết.

Điều thứ năm, Vương nói với những người làm con như Vương. Mình dặn ba má mấy chuyện này, mà dặn cho nhẹ nhàng nghen. Đừng la. Đừng nói "sao ba má khờ vậy". Kẻ gian giỏi lắm, người trẻ còn bị lừa nữa là. Mình ngồi xuống, nói chuyện, rồi giao hẹn với ba má một điều: chuyển khoản lớn nào cũng gọi cho con một tiếng trước. Một tiếng thôi. Không phải để con giữ tiền của ba má. Mà để có thêm một người cùng nhìn.

Vương nhìn cái cành hoa Vương cầm đây. Bông hoa nó nở được, là nhờ cái cây giữ được gốc. Cô chú cũng vậy. Có một khoản để dành, có một chút cảnh giác, là giữ được cái gốc của tuổi già. Giữ được cái gốc rồi, thì thương con, thương cháu, mới thương được lâu.

Còn bà cụ ở Hà Nội, Vương mong bà bình an. Và Vương cũng cảm ơn cô nhân viên ngân hàng đó. Một ánh mắt để ý thôi, mà giữ lại được cả một đời dành dụm. Ước gì ở đâu cũng có những người để ý như vậy. Mà nếu không có, thì mình tự làm người để ý cho ba má mình, cho cô chú hàng xóm của mình.

Nếu cô chú, anh chị từng nhận cuộc gọi lạ như vậy, kể cho Vương với mọi người nghe dưới phần bình luận nghen. Mỗi câu chuyện mình kể, là thêm một người biết mà né. Rồi ở lại nghe với Vương một bài hát Tình Ca viết riêng cho chuyện này.

Chuyện bà cụ ở Ba Đình, Vương lấy từ báo VOH; con số về lương hưu là của Viện Khoa học Lao động và Xã hội, báo VnEconomy đăng.