Tình Ca kể chuyện · Bài học cuộc đời

Cậu Bé Liệt Cả Hai Tay Và Bàn Chân Kỳ Diệu Viết Nên Một Đời Người Thầy

Thưa quý vị, có một cậu bé mới lên bốn tuổi thì một cơn bạo bệnh ập tới, cướp đi của em đôi tay, khiến cả hai cánh tay liệt hẳn, buông thõng, không cầm nắm được gì nữa. Người mẹ nhìn con mà lòng đau như cắt, tưởng đời con từ nay coi như bỏ. Vậy mà mấy chục năm sau, chính cậu bé ấy đứng trên bục giảng làm thầy, được Bác Hồ hai lần tặng huy hiệu, và câu chuyện về em được đưa vào sách giáo khoa cho hàng triệu học trò cả nước học tới tận bây giờ. Có một câu nói của người thầy ấy đã gói trọn cả bí quyết làm nên điều kỳ diệu đó, tôi xin để dành kể ở cuối. Còn bây giờ, tôi xin kể quý vị nghe từ đầu.

Người thầy ấy tên là Nguyễn Ngọc Ký, sinh năm một ngàn chín trăm bốn mươi bảy, ở huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định. Thuở nhỏ, cậu bé Ký cũng lành lặn, nhanh nhẹn như bao đứa trẻ khác. Nhưng năm lên bốn, cơn bạo bệnh ấy đã lấy đi đôi tay của em mãi mãi. Quý vị thử hình dung, một đứa trẻ mà hai tay không nhấc lên được, không tự xúc cơm, không tự mặc áo, không cầm được cây bút. Với người thường, đó gần như là dấu chấm hết cho chuyện học hành, thậm chí là dấu chấm hết cho cả một tương lai.

Nhưng cậu bé Ký không cam chịu. Ngày ngày, em nhìn lũ bạn cắp sách tới trường mà lòng khao khát cháy bỏng. Em cũng muốn được đi học, muốn được viết chữ như các bạn. Thế rồi, một hôm, em nảy ra cái ý nghĩ mà không ai ngờ tới: tay không viết được, thì em sẽ tập viết bằng chân. Quý vị nghe có thấy phi thường không. Em kẹp viên phấn, cây que vào giữa hai ngón chân, và bắt đầu tập.

Ôi thôi, những ngày đầu cực nhọc trăm bề. Ngón chân đâu quen cầm bút, cứ quặp vào là chuột rút, đau điếng, co quắp cả bàn chân. Nét chữ nguệch ngoạc, xiêu vẹo, phá nát bao nhiêu trang giấy. Nhiều lúc tủi thân, em khóc. Nhưng rồi em lau nước mắt, lại kẹp bút vào chân mà tập tiếp. Tập ngoài sân, tập trên nền đất, tập tới mòn cả những viên gạch. Ngày qua ngày, tháng qua tháng, đôi chân vốn chỉ để đi ấy dần dần biết nghe lời, biết nắn nót từng con chữ.

Rồi tới ngày cậu xin đi học. Buổi đầu, nhà trường cũng ái ngại, bởi xưa nay có ai học mà cầm bút bằng chân đâu. Cậu bé Ký không nản. Cậu cứ tới lớp, ngồi bên ngoài, nhìn qua ô cửa mà học lỏm, mà theo. Cho tới một hôm, người ta thấy cậu kẹp viên phấn vào ngón chân, nắn nót viết ra những con chữ ngay ngắn trên nền đất. Cô giáo nhìn thấy cảnh ấy, cảm động rơi nước mắt, và quyết định nhận cậu vào lớp. Thế là điều kỳ diệu đã đến: cậu bé liệt hai tay ấy được đường hoàng cắp sách tới trường, viết bài, làm toán, bằng chính đôi chân của mình, như bao bạn bè trang lứa.

Mà cậu không chỉ học được, cậu còn học rất giỏi. Bằng đôi chân kỳ diệu ấy, cậu học đều các môn, đặc biệt giỏi toán. Cậu đạt giải trong kỳ thi học sinh giỏi toán toàn quốc. Tấm gương vượt lên số phận của cậu vang xa tới mức, cậu đã vinh dự được Bác Hồ hai lần gửi tặng huy hiệu của Người, như một lời khen ngợi, một sự động viên cho ý chí phi thường ấy. Rồi cậu bé năm nào thi đỗ vào Khoa Ngữ văn, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội, học hành thành tài, và trở về quê hương thực hiện giấc mơ ấp ủ từ tấm bé: làm một người thầy giáo.

Từ đây, thưa quý vị, bắt đầu một chương đời còn đẹp hơn nữa. Thầy Ký đứng lớp, dạy dỗ bao thế hệ học trò, và được phong tặng danh hiệu Nhà giáo Ưu tú. Nhưng thầy không dừng lại ở lớp học của mình. Thầy đi khắp nơi, tới hàng nghìn buổi nói chuyện, kể chuyện, ra câu đố cho học sinh, để truyền cái ngọn lửa nghị lực của mình cho lớp lớp đàn em. Có nơi ghi lại, thầy đã có tới hơn một nghìn bốn trăm buổi gặp gỡ như thế. Câu chuyện về thầy, mang tên "Bàn chân kỳ diệu", được đưa vào sách giáo khoa Tiếng Việt, để con em chúng ta, cháu chắt chúng ta, ai đi học cũng được biết tới tấm gương ấy. Chưa hết, bằng chính đôi chân kỳ diệu ấy, thầy còn viết sách, làm thơ, sáng tác cả những câu đố cho thiếu nhi. Thầy trở thành nhà văn, để lại mấy chục đầu sách. Người ta còn ghi nhận cho thầy hai kỷ lục của nước ta: người thầy đầu tiên dùng chân để viết, và nhà văn đầu tiên viết bằng chân. Từ một cậu bé mà người mẹ tưởng đã thành gánh nặng, thầy đã sống một cuộc đời có ích gấp mấy lần người thường.

Rồi tuổi già ập tới, mang theo bệnh tật. Những năm cuối đời, thầy Ký mắc bệnh suy thận, phải chạy thận nhân tạo, sức khỏe hao mòn. Vậy mà cái ý chí trong con người thầy thì vẫn không hề suy suyển. Thầy vẫn viết, vẫn làm thơ, vẫn miệt mài truyền cảm hứng cho tới những ngày sau cuối. Thầy trút hơi thở cuối cùng vào cuối tháng Chín năm hai ngàn không trăm hai mươi hai, hưởng thọ bảy mươi lăm tuổi. Cả nước tiếc thương tiễn đưa một người thầy, một biểu tượng về nghị lực sống suốt hơn sáu mươi năm.

Và bây giờ, xin thưa với quý vị cái câu nói mà tôi đã hứa để dành, câu nói gói trọn cả triết lý một đời của thầy. Thầy Ký thường bảo học trò của mình. Thầy nói nguyên văn rằng: "Không có tay thì cầm bút bằng chân. Khó gì! Nhưng dù cầm bút bằng tay hay chân, thì vẫn phải viết bằng cái đầu." Quý vị nghe có thấm không. Cái làm nên con chữ, làm nên con người, hóa ra không nằm ở đôi tay hay đôi chân, mà nằm ở cái đầu, ở ý chí, ở tấm lòng. Thầy còn nói một câu giản dị mà cảm động về cái nghề của mình, rằng nhờ có nghề giáo mà thầy đã thực hiện được những ước mơ, những hoài bão của đời mình.

Thưa quý vị, gom lại những gì người thầy ấy để lại, tôi xin gửi quý vị mấy điều.

Một là, ý chí con người có thể thắng được cả số phận nghiệt ngã. Một cậu bé liệt cả hai tay mà còn viết được chữ, còn thành thầy giáo, thì thử hỏi trên đời còn khó khăn nào là không thể vượt. Những trở ngại của tuổi già chúng ta, cái đau lưng mỏi gối, cái chuyện học dùng điện thoại, so với thầy, nào đã thấm gì. Ông bà mình dạy rồi, có công mài sắt, có ngày nên kim. Và như lời Bác Hồ, không có việc gì khó, chỉ sợ lòng không bền.

Hai là, cái quyết định số phận mình không phải là hoàn cảnh, mà là ý chí và cái tâm. Thầy Ký bảo, viết bằng tay hay bằng chân cũng được, miễn là viết bằng cái đầu. Quý vị ơi, đời ai cũng có lúc thiếu thốn cái này, khiếm khuyết cái kia. Nhưng chỉ cần cái đầu còn sáng, cái lòng còn thiết tha, thì mình vẫn có thể làm nên những điều tử tế và đẹp đẽ.

Ba là, kiên trì từng chút một, rồi sẽ tới ngày nên. Đôi chân thầy Ký đâu phải một sớm một chiều mà viết được. Đó là kết quả của biết bao tháng ngày tập luyện trong đau đớn và nước mắt, tập tới chai cả ngón chân, mòn cả nền gạch. Việc gì cũng vậy, cứ nhẫn nại làm từng chút, đừng nản, thì núi cao mấy cũng có ngày qua. Ở tuổi mình, điều này cũng đúng lắm quý vị ạ. Muốn giữ sức khỏe thì kiên trì đi bộ mỗi ngày một chút. Muốn gần con cháu thì kiên nhẫn học lấy cái điện thoại, cái máy tính để nhắn tin, gọi hình cho chúng. Đừng ngại mình già rồi học không vô. Thầy Ký không tay còn học viết được, thì mình chịu khó, nhất định cũng làm được.

Và một điều nữa tôi muốn thưa, là ngay cả khi về già, mang bệnh trong người, thầy Ký vẫn không buông cây bút. Những năm cuối phải chạy thận, mệt mỏi là thế, mà thầy vẫn viết, vẫn làm thơ, vẫn đi nói chuyện truyền lửa cho lớp trẻ. Tuổi tác và bệnh tật không dập tắt được ngọn lửa trong lòng một con người thật sự thiết tha với cuộc sống. Đó cũng là điều tôi mong quý vị mang theo: còn sống là còn cống hiến, còn cho đi được, dù ở bất cứ tuổi nào.

Và bốn là, sống là để truyền lại điều tốt đẹp cho đời sau. Thầy Ký không giữ nghị lực cho riêng mình, thầy dành cả cuộc đời để truyền nó cho con trẻ. Quý vị của chúng ta cũng vậy. Cái vốn quý nhất của tuổi già không phải tiền bạc, mà là những bài học, những câu chuyện đời mình. Kể lại cho con cháu nghe một tấm gương như thầy Ký, cũng là mình đang gieo một hạt mầm tốt vào lòng chúng. Một câu chuyện đẹp mình kể hôm nay, biết đâu lại theo đứa cháu đi suốt cả cuộc đời, nâng đỡ nó những khi vấp ngã.

Tôi mong rằng sau câu chuyện hôm nay, mỗi khi thấy nản lòng, quý vị sẽ nhớ tới hình ảnh cậu bé kẹp bút vào chân mà tập viết, và thấy lòng mình được tiếp thêm sức. Cầu mong cho quý vị luôn được bình an trong tâm hồn, khỏe mạnh trong thân thể, và sống trọn vẹn từng ngày bên những người mình thương.

Xin chào, và hẹn gặp lại.