Tình Ca kể chuyện · Bài học cuộc đời

Khoa Học Cảnh Báo: Cô Đơn Nguy Hiểm Như Hút 15 Điếu Thuốc Mỗi Ngày

Thưa quý vị, các nhà khoa học đã thu thập dữ liệu của hàng triệu con người, và họ phát hiện ra một điều khiến ai nghe cũng phải giật mình. Có một thứ, âm thầm thôi, không đau không rát, mà lại tàn phá sức khỏe con người ta ghê gớm đến mức, người ta ví nó nguy hiểm ngang với việc hút mười lăm điếu thuốc lá mỗi ngày, còn hại hơn cả bệnh béo phì. Và cái thứ nguy hiểm ấy lại thường lặng lẽ tìm đến với người ta khi về già. Nó là gì, tôi xin kể quý vị nghe từ đầu.

Cái thứ nguy hiểm ấy, thưa quý vị, chính là sự cô đơn. Nghe qua thì tưởng chuyện nhỏ, nhưng khoa học đã chứng minh nó là một mối nguy thật sự cho cả tính mạng con người. Người đứng đầu những nghiên cứu này là một nữ giáo sư bên Mỹ, tên là Julianne Holt-Lunstad. Bà cùng các cộng sự đã làm một việc rất công phu. Họ gom lại hàng trăm cuộc nghiên cứu khắp thế giới, với dữ liệu của hàng trăm ngàn, rồi tới hàng triệu con người, để tìm cho ra câu trả lời: liệu chuyện có bạn bè, có người thân, có gắn kết với xã hội hay không, thì ảnh hưởng thế nào tới sức khỏe và tuổi thọ.

Và kết quả thật rõ ràng. Họ thấy rằng, những người có các mối quan hệ gắn bó, ấm áp, thì khả năng sống lâu cao hơn tới khoảng năm mươi phần trăm so với những người cô đơn, đơn độc. Ngược lại, những người sống cô đơn, ít giao tiếp, thì sức khỏe sa sút nhanh hơn, và nguy cơ mất sớm cũng cao hơn hẳn. Cái tác hại của sự cô đơn, họ đo ra, là ngang ngửa với những thói quen xấu mà ai cũng biết là nguy hiểm, như hút thuốc lá, và còn lớn hơn cả cái hại của việc béo phì hay lười vận động. Gần đây, một báo cáo y tế lớn còn phải lên tiếng cảnh báo, gọi sự cô đơn là một thứ dịch bệnh của thời đại chúng ta.

Vì sao sự cô đơn lại nguy hiểm đến vậy? Các nhà khoa học giải thích, con người ta sinh ra vốn là để sống với nhau, để yêu thương và được yêu thương. Cho nên khi phải sống trong cô đơn kéo dài, trong lòng cứ nơm nớp một nỗi buồn tủi, một cảm giác bị bỏ rơi, thì cái nỗi buồn ấy không chỉ ở trong đầu, mà nó ngấm vào cả cơ thể. Nó làm mình căng thẳng triền miên, làm tim mình mệt mỏi, làm sức đề kháng yếu đi, và khiến con người ta già nhanh hơn, bệnh tật nhiều hơn. Có khi mình chẳng đau ốm gì rõ rệt, mà cứ thấy người uể oải, chán ăn, mất ngủ, buồn bã không rõ vì sao. Đó cũng có thể là do cái nỗi cô đơn trong lòng đang lên tiếng đấy, thưa quý vị.

Ở đây, xin nói cho rõ, cô đơn không phải là chuyện mình ở một mình. Có người sống một mình mà vẫn vui, vẫn thảnh thơi, vẫn kết nối với bạn bè, con cháu. Cái cô đơn nguy hiểm mà khoa học nói tới, là cái cảm giác trống trải, lạc lõng, thấy mình chẳng còn gắn bó, chẳng còn ý nghĩa với ai. Đó mới là thứ bào mòn con người ta.

Và thưa quý vị, cái điều đáng lo là, sự cô đơn ấy lại rất hay tìm đến với người lớn tuổi chúng ta. Bởi càng về già, người bạn đời có thể đã khuất núi, bạn bè thân thiết lần lượt ra đi, con cháu thì lớn lên rồi bận bịu mưu sinh, đi làm ăn xa. Rồi khi nghỉ hưu, mình mất luôn cái chỗ làm, cái nơi ngày ngày được gặp gỡ, chuyện trò. Sức khỏe yếu đi, đi lại khó khăn, thế là mình cứ thu mình lại trong bốn bức tường. Cái cô đơn cứ thế lặng lẽ mà tới, và nhiều cụ ông cụ bà chịu đựng nó một mình, chẳng nói với ai.

Quý vị thử hình dung cái cảnh này, mà có lẽ không ít người trong chúng ta từng trải qua. Buổi sáng thức dậy trong căn nhà vắng, pha một ấm trà mà chẳng có ai để cùng uống. Cả ngày dài, cái điện thoại nằm im, chẳng một cuộc gọi. Bữa cơm dọn ra, ngồi ăn một mình, nghe rõ cả tiếng đũa chạm bát. Nhớ con, nhớ cháu, muốn gọi mà lại sợ làm phiền chúng đang bận. Cái nỗi buồn ấy, nó không ồn ào, không dữ dội, nhưng nó cứ thấm dần, thấm dần, như mưa dầm thấm đất. Và nhiều người lớn tuổi mình cứ âm thầm chịu đựng, cho rằng đó là cái lẽ đương nhiên của tuổi già, mà không biết rằng nó đang âm thầm bào mòn sức khỏe của mình.

Nhưng thưa quý vị, tin vui là, đã biết được cái nguy ấy, thì mình hoàn toàn có thể phòng tránh được. Và cách phòng tránh thì chẳng tốn tiền, chẳng cần thuốc thang, chỉ cần mình chịu mở lòng ra. Ông bà mình dạy rồi, bán anh em xa mua láng giềng gần, rồi một con ngựa đau cả tàu bỏ cỏ. Người mình vốn trọng cái tình làng nghĩa xóm, cái sự gắn bó, đùm bọc lẫn nhau. Cái nếp sống nặng tình ấy, hóa ra, lại chính là phương thuốc quý để chống lại sự cô đơn.

Gom lại những gì bài học này để lại, tôi xin gửi quý vị mấy điều.

Một là, xin hãy xem sự cô đơn như một mối nguy thật sự cho sức khỏe, đừng chủ quan. Nhiều khi mình lo giữ gìn miếng ăn, viên thuốc, mà quên mất rằng, cái sự vui vẻ, gắn kết trong lòng cũng quan trọng cho sức khỏe không kém. Giữ cho mình đừng rơi vào cô đơn, cũng chính là một cách giữ gìn sức khỏe, kéo dài tuổi thọ. Mình bỏ tiền mua thuốc bổ, đi khám bệnh định kỳ, cái đó tốt và cần. Nhưng cái liều thuốc mang tên tình thân, sự gắn kết, thì lại miễn phí, mà công hiệu chẳng kém. Một tiếng cười với bạn bè, một buổi sum vầy với con cháu, cũng là đang bồi bổ cho trái tim, cho tinh thần của mình vậy.

Hai là, hãy chủ động kết nối, đừng ngồi chờ người khác tìm đến mình. Đây là điều quan trọng nhất, thưa quý vị. Đừng ngại, đừng sĩ diện. Hãy chủ động nhấc máy gọi cho đứa con, đứa cháu, cho người bạn cũ. Hãy tham gia một câu lạc bộ dưỡng sinh, một hội người cao tuổi, một nhóm bạn cùng đi lễ chùa, đi nhà thờ. Sáng ra làm vài động tác thể dục ngoài công viên với mọi người, chiều sang nhà hàng xóm uống chén trà. Có người ngại, nghĩ rằng già rồi còn giao du làm gì, hay sợ mình phiền tới người khác. Nhưng quý vị ơi, con người ai cũng cần có nhau. Mình chủ động tới với người ta, thì người ta cũng vui, cũng ấm lòng, chứ có phiền gì đâu. Một lời rủ nhau đi bộ buổi sáng, một buổi hẹn nhau đánh cờ, một cuộc điện thoại hỏi thăm nhau lúc trái gió trở trời, những cái đó nhỏ thôi mà nối lại bao nhiêu tình thân. Đừng chờ tới lúc thật buồn mới đi tìm người, hãy giữ cho những mối dây tình cảm ấy luôn được nối liền mỗi ngày. Chính mình phải bước ra, mở lòng ra trước.

Ba là, cho đi và giúp đỡ người khác cũng là một cách chữa lành sự cô đơn. Khi mình biết quan tâm tới người khác, chăm chút cho con cháu, giúp đỡ một người hàng xóm, tham gia một việc thiện trong xóm, thì tự nhiên mình thấy mình còn có ích, còn được cần đến, và cái cô đơn cũng tan biến. Cho đi yêu thương, hóa ra, cũng là cách để mình bớt cô đơn. Nhiều cụ ông cụ bà tìm thấy niềm vui và sự gắn kết bằng những việc thật giản dị: người thì trông cháu cho con đi làm, người thì tham gia hội khuyến học của làng, người thì góp công chăm sóc đình chùa, người thì dạy đám trẻ trong xóm câu hát cũ. Khi mình còn thấy mình có ích cho ai đó, thì lòng mình còn ấm, còn vui. Cái cô đơn nó chỉ ập tới khi mình đóng cửa lòng lại, thấy mình thừa thãi, vô dụng. Vậy nên, cách hay nhất để đuổi nó đi, là mở cửa lòng ra, tìm một việc gì đó để mình được trao đi, được kết nối.

Và bốn là, xin hãy để mắt tới những người cô đơn ở quanh mình. Một cụ già neo đơn ở cuối xóm, một người hàng xóm lủi thủi một mình, một người bạn vừa mất đi bạn đời. Một lời hỏi thăm, một lần ghé chơi, một bữa cơm mời sang của quý vị, biết đâu lại là liều thuốc quý, là hơi ấm cứu vớt cả một tâm hồn đang lạnh lẽo. Cho đi sự quan tâm chẳng mất gì, mà lại quý giá vô cùng. Ông bà mình dạy, thương người như thể thương thân, lá lành đùm lá rách. Trong xóm làng, chỉ cần mọi người để ý tới nhau một chút, thăm hỏi nhau một chút, thì chẳng ai phải chịu cảnh cô đơn lạnh lẽo. Cái tình làng nghĩa xóm ấm áp của người mình, chính là thứ mà cả thế giới bây giờ đang phải đi tìm để chữa cái bệnh cô đơn của thời đại. Vậy thì mình đang có sẵn phương thuốc quý trong tay, xin đừng để nó mai một, mà hãy gìn giữ và trao đi cho nhau.

Tôi mong rằng sau câu chuyện hôm nay, quý vị sẽ nhấc máy gọi cho một người mình thương, hay chủ động tìm tới một người bạn, để lòng mình và lòng người đều ấm lại. Cầu mong cho quý vị luôn được bình an trong tâm hồn, khỏe mạnh trong thân thể, và sống trọn vẹn từng ngày bên những người mình thương.

Xin chào, và hẹn gặp lại.