Tình Ca kể chuyện · Bài học cuộc đời

Nghiên Cứu 85 Năm Của Harvard: Điều Duy Nhất Khiến Ta Hạnh Phúc Tuổi Già

Thưa quý vị, có một cuộc nghiên cứu kỳ lạ vào bậc nhất thế giới. Suốt hơn tám mươi năm ròng rã, các nhà khoa học của trường đại học Harvard bên Mỹ đã âm thầm dõi theo cuộc đời của cùng một nhóm người, từ khi họ còn là những chàng trai trẻ măng, cho tới lúc họ thành những cụ ông tóc bạc. Họ theo dõi qua chiến tranh, qua giàu sang và sa sút, qua cưới xin và tang tóc, chỉ để trả lời cho bằng được một câu hỏi: rốt cuộc, điều gì làm nên một cuộc đời hạnh phúc và khỏe mạnh? Sau tám mươi lăm năm, họ đã tìm ra một câu trả lời rõ ràng, và nó không phải là cái mà phần đông chúng ta mải miết theo đuổi cả đời. Đó là điều gì, tôi xin kể quý vị nghe từ đầu.

Cuộc nghiên cứu ấy bắt đầu từ năm một ngàn chín trăm ba mươi tám, giữa thời buổi khó khăn. Các nhà khoa học chọn ra bảy trăm hai mươi bốn chàng trai trẻ để theo dõi. Mà họ chọn rất khéo, chia làm hai nhóm hoàn toàn khác nhau. Một nhóm là những sinh viên ưu tú của trường Harvard, con nhà khá giả, tương lai xán lạn, trong đó có cả một chàng trai sau này trở thành tổng thống nước Mỹ. Còn nhóm kia là những cậu bé nghèo khổ, lớn lên ở những khu ổ chuột tồi tàn nhất của thành phố Boston, nhà đông con, thiếu ăn thiếu mặc. Hai số phận, hai xuất phát điểm trái ngược.

Rồi suốt mấy chục năm trời, cứ đều đặn, các nhà khoa học lại tìm tới từng người. Họ hỏi han về công việc, về gia đình, về sức khỏe, về những buồn vui trong đời. Họ khám bệnh, lấy máu, ghi chép tỉ mỉ. Người này qua đời thì họ theo dõi tiếp người khác, rồi theo dõi cả vợ con của những người ấy. Cứ thế, hết thế hệ nhà khoa học này tới thế hệ khác nối nhau làm việc, cho tới tận ngày nay, khi cuộc nghiên cứu do một vị giáo sư tên là Robert Waldinger dẫn dắt. Một cuộc nghiên cứu dài bằng gần cả một đời người, hiếm có trên thế gian này, và cũng vì thế mà kết quả của nó đáng tin cậy vô cùng.

Và bây giờ, xin thưa với quý vị cái kết quả mà tôi đã hứa từ đầu. Sau khi gom hết tất cả, các nhà khoa học nhận ra một sự thật thật giản dị mà cũng thật sâu sắc. Cái làm cho con người ta hạnh phúc và khỏe mạnh nhất khi về già, hóa ra không phải là tiền bạc, không phải là danh vọng, cũng không phải là sự nghiệp lẫy lừng. Mà chính là những mối quan hệ tốt đẹp, ấm áp giữa người với người. Vị giáo sư dẫn dắt cuộc nghiên cứu đã đúc kết trong một câu ngắn gọn. Ông nói nguyên văn rằng: "Những mối quan hệ tốt đẹp giúp ta hạnh phúc hơn và khỏe mạnh hơn. Chấm hết."

Quý vị nghe có bất ngờ không. Cả một cuộc nghiên cứu tốn kém, kéo dài gần trăm năm, với biết bao con số, cuối cùng lại đi tới một điều mà tưởng như ai cũng biết. Nhưng cái quý là, giờ đây nó không còn là lời khuyên đạo đức suông nữa, mà là một sự thật đã được khoa học chứng minh chắc chắn.

Các nhà khoa học còn phát hiện ra những điều cụ thể hơn nữa, mà tôi nghĩ quý vị nghe sẽ thấy thấm. Thứ nhất, họ thấy rằng những người sống cô đơn, ít gắn kết với người khác, thì sức khỏe sa sút sớm hơn, và kém hạnh phúc hơn. Vị giáo sư nói thẳng, rằng sự cô đơn giết người, nó âm thầm bào mòn con người ta chẳng khác gì một căn bệnh. Thứ hai, họ thấy cái quan trọng không phải là mình có bao nhiêu người quen, mà là mình có được những mối quan hệ thật sự ấm áp, thật sự sâu sắc hay không. Một vài người tri kỷ còn quý hơn cả trăm người quen hời hợt. Và thứ ba, những mối quan hệ gắn bó, tin cậy không chỉ giúp cho trái tim, mà còn giúp giữ cho trí óc minh mẫn hơn khi về già.

Nhưng có một điều trong nghiên cứu này khiến tôi tâm đắc nhất. Các nhà khoa học nhận thấy, để biết một người tới tuổi tám mươi có khỏe mạnh, hạnh phúc hay không, thì cái dự báo chính xác nhất không phải là chuyện họ giàu hay nghèo, cũng không phải là chỉ số mỡ máu hay huyết áp lúc họ năm mươi tuổi. Mà chính là mức độ họ hài lòng với các mối quan hệ của mình. Những người ở tuổi năm mươi mà thấy ấm êm, hạnh phúc trong các mối thân tình, thì tới tuổi tám mươi lại là những người khỏe mạnh nhất. Nghĩa là, cách mình vun đắp cho tình thân hôm nay, chính là cách mình chuẩn bị cho sức khỏe và niềm vui của tuổi già mai sau.

Và quý vị còn nhớ hai nhóm người trái ngược mà tôi kể lúc đầu không, nhóm sinh viên giàu có và nhóm trẻ nghèo khu ổ chuột? Điều bất ngờ là, khi về già, cái quyết định ai hạnh phúc, ai khỏe mạnh hơn lại không nằm ở chỗ hồi trẻ họ giàu hay nghèo. Có những người xuất thân danh giá, sự nghiệp thành đạt, nhưng sống lạnh lẽo, cô đơn, thì cuối đời lại buồn khổ và ốm yếu. Ngược lại, có những người xuất thân nghèo khó, mà nhờ có một gia đình đầm ấm, có bạn bè chí cốt, lại về già trong an vui và khỏe mạnh. Tiền bạc và địa vị, hóa ra, không mua được cái mà tình thương mang lại. Đây là điều tôi mong quý vị ghi lòng tạc dạ: dù giàu hay nghèo, ai trong chúng ta cũng có thể xây cho mình một tuổi già hạnh phúc, bằng chính những mối thân tình quanh mình.

Điều thú vị, thưa quý vị, là cái mà khoa học phải mất tám mươi lăm năm mới đo ra được, thì ông bà mình đã gói gọn trong mấy câu ca dao tục ngữ từ lâu. Giàu vì bạn, sang vì vợ. Bán anh em xa, mua láng giềng gần. Một con ngựa đau cả tàu bỏ cỏ. Người mình vốn trọng cái tình, trọng cái nghĩa xóm làng, họ hàng. Hóa ra cái nếp sống nặng tình ấy của cha ông, không chỉ đẹp về đạo lý, mà còn chính là bí quyết để sống lâu, sống vui.

Gom lại những gì cuộc nghiên cứu ấy để lại, tôi xin gửi quý vị mấy điều.

Một là, thứ quyết định hạnh phúc và sức khỏe tuổi già không phải tiền bạc, mà là những mối quan hệ ấm áp. Cả đời mình lo tích cóp của cải cho con cho cháu, điều đó không sai. Nhưng xin đừng quên đầu tư cho cái quý giá nhất, là tình thương, là sự gắn bó với những người quanh mình. Đó mới là khoản đầu tư khôn ngoan nhất cho tuổi già. Bởi tới cái tuổi xế chiều, khi sức đã yếu, khi đồng tiền không còn mua được sức khỏe hay niềm vui, thì cái còn lại, cái sưởi ấm cho mình những ngày cuối, chính là bàn tay của người bạn đời, là tiếng cười của con cháu, là dăm người bạn già còn ngồi lại được với nhau.

Hai là, cô đơn là kẻ thù thầm lặng của tuổi già, nên hãy chủ động giữ lấy sự kết nối. Về già, bạn bè thưa dần, con cháu bận bịu, mình rất dễ thu mình lại, thành ra lủi thủi một mình. Đừng để vậy quý vị ạ. Hãy chủ động gọi điện cho người thân, rủ bạn già đi uống trà, tham gia một hội nhóm, một câu lạc bộ. Mở lòng ra, tìm tới người khác, chính là mình đang tự chăm sóc sức khỏe cho mình. Các nhà khoa học giải thích rằng, khi mình có người để tâm sự, để cậy nhờ những lúc khó khăn, thì những căng thẳng, lo âu trong lòng được giải tỏa bớt, nhờ vậy mà cơ thể cũng nhẹ nhõm, khỏe khoắn hơn. Còn người cứ ôm hết mọi buồn lo một mình, không biết ngỏ cùng ai, thì cái gánh nặng ấy lâu ngày sẽ đè lên cả sức khỏe. Cho nên, có một người để trò chuyện, để sẻ chia, quý giá vô cùng.

Ba là, hãy vun đắp cho vài mối quan hệ thật sâu, thay vì chạy theo số đông. Không cần quen biết thật nhiều, chỉ cần có người bạn đời để sẻ chia, dăm người bạn già tâm giao, và tình thân bền chặt với con cháu, thế là đủ ấm cho cả một tuổi già. Hãy dành thời gian, dành sự quan tâm thật lòng cho những mối thân tình ấy. Mà quý vị biết không, mối quan hệ cũng như cái cây, phải chăm mới xanh tốt. Một tình bạn, một tình thân, nếu để mặc, năm này qua năm khác không hỏi han, không lui tới, thì rồi cũng nhạt dần. Cho nên đừng ngại nhấc máy gọi một cuộc, đừng ngại ghé thăm nhau một buổi. Chính những cử chỉ nhỏ, đều đặn ấy, mới là thứ giữ cho tình cảm luôn ấm nồng.

Và bốn là, chăm sóc các mối quan hệ cũng chính là chăm sóc sức khỏe. Vậy nên, nếu trong lòng còn giận hờn ai, còn khúc mắc với người con, người cháu, người bạn cũ nào, thì hãy làm lành khi còn kịp. Buông một cái giận, nối lại một tình thân, không chỉ làm nhẹ lòng mình, mà theo khoa học, còn làm mình khỏe hơn, sống lâu hơn.

Tôi mong rằng sau câu chuyện hôm nay, quý vị sẽ thấy những người thân đang ở quanh mình quý giá biết bao, và muốn dành cho họ nhiều thời gian, nhiều yêu thương hơn nữa. Cầu mong cho quý vị luôn được bình an trong tâm hồn, khỏe mạnh trong thân thể, và sống trọn vẹn từng ngày bên những người mình thương.

Xin chào, và hẹn gặp lại.