Tình Ca kể chuyện · Bài học cuộc đời

Tha Thứ Để Buông Bỏ: Bài Học Chữa Lành Từ Đại Học Stanford

Thưa quý vị, có một vị giáo sư ở trường đại học Stanford bên Mỹ đã dành nhiều năm để nghiên cứu một trong những điều khó khăn nhất mà con người ta phải làm: đó là tha thứ cho một người đã gây ra cho mình vết thương sâu sắc. Ông tìm tới cả những người mang nỗi đau tưởng như không thể nào tha thứ được, những người cha người mẹ đã mất con vì bạo lực, thù hận. Và ông đã khám phá ra một điều khiến nhiều người bất ngờ: rằng tha thứ, hóa ra, không phải là món quà mình tặng cho kẻ đã làm mình đau, mà là một liều thuốc mình tặng cho chính mình. Vì sao lại như vậy, tôi xin kể quý vị nghe từ đầu.

Vị giáo sư ấy tên là Fred Luskin, người dẫn dắt một chương trình nghiên cứu đặc biệt, gọi là Dự án Tha thứ của Đại học Stanford. Ông cũng là tác giả một cuốn sách nổi tiếng về đề tài này. Điều đáng nể ở ông, là ông không chỉ nghiên cứu trên giấy tờ. Ông tìm tới tận những con người đang gánh chịu những vết thương lòng nặng nề nhất.

Quý vị biết ông đã làm việc với những ai không? Ông tới với những người dân ở vùng Bắc Ireland, nơi đã trải qua những năm tháng xung đột đẫm máu giữa các cộng đồng. Ở đó, có những người mẹ, người cha đã mất đi đứa con ruột thịt của mình vì bạo lực. Ông cũng tìm tới những người sống sót sau cuộc nội chiến khốc liệt ở đất nước Sierra Leone bên châu Phi, những con người đã chứng kiến biết bao mất mát, tang thương. Đó là những nỗi đau mà người ngoài nhìn vào chỉ biết lắc đầu, nghĩ rằng làm sao có thể tha thứ nổi.

Vậy mà ông Luskin đã kiên nhẫn hướng dẫn họ, từng chút một, cách để buông bỏ mối hận thù, cách để tha thứ. Và ông đo lường xem điều gì xảy ra với họ. Kết quả thật đáng kinh ngạc. Những con người ấy, sau khi học được cách tha thứ, đã bớt giận dữ đi, bớt căng thẳng, bớt đau khổ và u sầu. Họ trở nên lạc quan hơn, hy vọng hơn, lòng nhẹ nhõm hơn. Trong những nghiên cứu khác, ông còn thấy có những người bệnh huyết áp cao, sau khi học tha thứ, buông được cơn giận, thì huyết áp cũng dịu xuống. Nghĩa là, sự tha thứ không chỉ chữa lành vết thương trong tâm hồn, mà còn tốt cho cả sức khỏe của thân xác.

Quý vị thử tưởng tượng, những người mẹ mất con vì bạo lực ấy, họ đã sống bao năm trong hận thù và đau đớn, đêm nào cũng ôm nỗi mất mát mà khóc. Cái hận ấy đâu có làm kẻ gây tội phải trả giá, nó chỉ tiếp tục giày vò chính những người mẹ tội nghiệp, ăn mòn sức khỏe và những ngày tháng còn lại của họ. Vậy mà khi học được cách buông bỏ, dù không hề dễ dàng, họ mới dần tìm lại được chút bình yên, chút niềm vui sống. Không phải vì họ quên đứa con đã mất, cũng không phải vì họ cho rằng tội ác kia là đúng, mà vì họ hiểu rằng, mình phải sống tiếp, và mình xứng đáng được sống mà không bị hận thù cầm tù.

Đến đây, xin thưa với quý vị cái điều cốt lõi mà tôi đã hứa từ đầu, cái điều mà giáo sư Luskin muốn nhắn gửi. Ông dạy rằng, tha thứ không phải là mình làm ơn cho kẻ đã hại mình, mà thực ra là mình đang giải thoát cho chính mình. Bởi quý vị thử nghĩ mà xem, cái chuyện đau lòng ấy đã xảy ra trong quá khứ rồi. Người gây ra nó có khi đã đi xa, có khi chẳng hề bận tâm, thậm chí chẳng biết mình đang khổ. Vậy mà mình cứ ôm mãi mối hận ấy trong lòng, cứ nhắc đi nhắc lại, để rồi ngày nào cũng bị cái vết thương cũ ấy hành hạ. Người kia gây ra vết thương một lần, còn mình, mình lại tự tay cứa vào nó mỗi ngày.

Người ta có một hình ảnh rất hay để ví von điều này. Ôm giữ hận thù trong lòng cũng giống như mình cầm một cục than hồng đang cháy đỏ, định ném vào người khác, nhưng người bị bỏng trước tiên, và bị bỏng nặng nhất, lại chính là bàn tay mình đang nắm cục than ấy. Hay như người ta còn nói, giận hờn ai đó mà cứ ôm trong bụng, thì chẳng khác nào mình tự uống thuốc độc rồi mong cho người kia phải đau. Kẻ chịu độc, rốt cuộc, lại là chính mình, chứ không phải người mình đang oán giận.

Nhưng thưa quý vị, xin nói cho thật rõ, để quý vị khỏi hiểu lầm. Tha thứ không có nghĩa là mình bảo rằng cái điều sai trái kia là đúng, là chấp nhận được. Tha thứ cũng không bắt mình phải quên đi, cũng không buộc mình phải làm thân, phải thương yêu lại kẻ đã hại mình. Tha thứ chỉ đơn giản là mình quyết định thôi không để cái hận thù ấy giam cầm trái tim mình nữa. Mình đặt cái gánh nặng ấy xuống, không phải vì người kia xứng đáng, mà vì chính mình xứng đáng được thanh thản, được sống nhẹ nhõm quãng đời còn lại.

Giáo sư Luskin còn chỉ ra một điều rất tinh tế. Ông bảo, nhiều người trong chúng ta cứ mang trong đầu một câu chuyện về việc mình đã bị đối xử bất công ra sao, và cứ kể đi kể lại câu chuyện ấy, cho mình nghe, cho người khác nghe. Mỗi lần kể lại là một lần vết thương mở ra, một lần mình sống lại trong đau đớn và tủi hờn. Tha thứ, chính là lúc mình quyết định thôi không kể lại cái câu chuyện buồn ấy nữa, để lấy lại sự bình yên cho lòng mình.

Vậy làm sao để tha thứ, khi vết thương còn đau? Ông Luskin chỉ ra vài bước nhẹ nhàng, mà tôi xin kể lại để quý vị tham khảo. Trước hết, hãy thừa nhận rằng mình đang đau, đừng giấu, đừng nén. Cái đau ấy là có thật, và mình có quyền buồn. Nhưng rồi, hãy nhớ lại rằng cái mình thật sự mong không phải là trả thù, mà là được sống bình an. Tiếp đó, mỗi khi cái câu chuyện oán giận cũ hiện về trong đầu, mình nhẹ nhàng gạt nó sang một bên, hướng tâm trí về những điều tốt đẹp mình đang có: người thân, con cháu, một buổi sáng an lành. Và cuối cùng, dù chưa thương lại được người kia, thì ít nhất, mình cũng mong cho họ, và mong cho mình, được buông ra khỏi cái vòng khổ đau ấy. Tha thứ không phải chuyện làm được trong một ngày. Nó là một hành trình, cứ đi từng bước nhỏ, rồi lòng sẽ nhẹ dần.

Điều đáng nói, thưa quý vị, là cái điều khoa học phương Tây nghiên cứu công phu ấy, thì ông bà mình đã dạy từ lâu rồi. Các cụ có câu, oán thù nên cởi, không nên buộc. Lại có câu, đánh kẻ chạy đi, không ai đánh người chạy lại. Rồi nhà chùa dạy buông bỏ, đạo nào cũng dạy khoan dung, tha thứ. Tất cả đều gặp nhau ở một điểm: rằng ôm giữ hận thù chỉ làm khổ mình, còn biết buông bỏ, biết tha thứ, thì lòng mới an.

Gom lại những gì bài học này để lại, tôi xin gửi quý vị mấy điều.

Một là, tha thứ là món quà mình tặng cho chính mình, chứ không phải cho người đã làm mình đau. Buông một mối hận, không phải để người kia được nhẹ, mà để lòng mình được thảnh thơi. Càng về già, mình càng nên hiểu điều này, để không phải mang những cục đá nặng trong tim đi hết quãng đời còn lại.

Hai là, tha thứ không có nghĩa là dung túng cái sai, hay bắt mình phải quên, phải làm thân lại. Mình vẫn có thể giữ khoảng cách với người từng làm mình tổn thương. Chỉ là trong lòng mình, mình thôi nuôi dưỡng cái giận, cái hờn. Tha thứ là cho cái tâm mình, không phải là xóa trắng cho lỗi lầm của người khác.

Ba là, ôm giữ hận thù chỉ làm khổ chính mình, cả tâm lẫn thân. Khoa học đã đo được, người biết tha thứ thì bớt căng thẳng, bớt giận dữ, ngủ ngon hơn, khỏe hơn, thậm chí huyết áp cũng dịu lại. Còn người cứ ôm cục tức trong người, thì cái tức ấy lâu ngày sẽ sinh bệnh. Người có bệnh nền thì lại càng nên giữ cho lòng mình bình an, và nhớ theo lời dặn của bác sĩ mình.

Và bốn là, ở tuổi này, hãy buông bớt những oán giận cũ để sống thanh thản. Đời người có là bao. Những giận hờn với người con, người cháu, với anh em, với người bạn cũ, với hàng xóm, ôm mãi làm chi cho nặng lòng. Nếu làm lành lại được thì quý biết bao. Còn nếu không, thì ít nhất, mình cũng buông nó ra khỏi lòng mình, để những ngày còn lại được nhẹ nhàng, êm ấm. Tôi từng thấy có những gia đình, anh em ruột thịt giận nhau mấy chục năm trời chỉ vì một chuyện đất cát, một lời nói lỡ, để rồi tới lúc kẻ mất người còn mới ân hận thì đã muộn. Thương lắm quý vị ạ. Máu mủ ruột rà, tình nghĩa xóm giềng, bạn bè một thuở, đâu dễ gì có được. Nếu vì một cái giận cũ mà đánh mất, thì tiếc biết bao. Chi bằng, khi còn ngồi được với nhau, mình mở lòng ra trước một chút, làm lành một tiếng, để cuối đời không phải mang theo điều nuối tiếc.

Tôi mong rằng sau câu chuyện hôm nay, nếu trong lòng quý vị còn đang mang một nỗi hờn giận nào đó, quý vị sẽ thử nhẹ nhàng đặt nó xuống, và thấy lòng mình bỗng nhẹ tênh. Cầu mong cho quý vị luôn được bình an trong tâm hồn, khỏe mạnh trong thân thể, và sống trọn vẹn từng ngày bên những người mình thương.

Xin chào, và hẹn gặp lại.