Tình Ca kể chuyện · Bài học cuộc đời

Cuốn Sổ Biết Ơn Và Điều Khoa Học Đã Chứng Minh Về Sức Mạnh Của Lòng Biết Ơn

Thưa quý vị, có một nhóm nhà khoa học đã kê cho người ta một toa thuốc thật kỳ lạ. Không phải viên thuốc nào cả, mà chỉ là một cuốn sổ nhỏ và vài phút mỗi tuần. Vậy mà sau chín tuần lễ, những người dùng cái toa thuốc lạ lùng ấy trở nên vui vẻ hơn, lạc quan hơn, ngủ ngon hơn, ít đau ốm vặt hơn, thậm chí còn siêng vận động hơn hẳn những người khác. Họ đã viết gì vào cuốn sổ ấy mà kỳ diệu đến vậy? Tôi xin kể quý vị nghe từ đầu.

Câu chuyện bắt đầu từ hai nhà nghiên cứu tâm lý bên Mỹ, trong đó có một giáo sư tên là Robert Emmons, người dành cả đời nghiên cứu về một điều tưởng như giản dị: lòng biết ơn. Ông và cộng sự muốn biết, liệu cái việc biết ơn mà ông bà ta vẫn dạy, có thật sự tốt cho con người không, hay chỉ là lời khuyên đạo đức suông. Thế là họ làm một cuộc thử nghiệm.

Họ mời một nhóm người, rồi chia ra làm mấy tốp. Mỗi tuần, mỗi người phải ngồi xuống viết vài dòng. Tốp thứ nhất được yêu cầu viết ra những điều mình biết ơn trong tuần qua, những điều tốt đẹp, dù nhỏ, mà mình đã nhận được. Tốp thứ hai thì ngược lại, viết ra những chuyện bực bội, phiền toái, những gánh nặng khiến mình khó chịu. Còn tốp thứ ba chỉ viết ra những chuyện xảy ra trong tuần, không vui không buồn. Cứ như vậy, mỗi tuần vài dòng, kéo dài suốt chín tuần lễ. Đơn giản chỉ có thế.

Và kết quả, thưa quý vị, mới thật đáng để chúng ta suy ngẫm. Cái tốp chuyên viết ra những điều biết ơn ấy, sau chín tuần, họ khác hẳn. Họ cảm thấy hài lòng với cuộc sống của mình hơn. Họ lạc quan hơn hẳn về tuần lễ sắp tới. Họ ít than phiền về những cái đau ốm lặt vặt trong người hơn. Và lạ thay, họ còn siêng năng đi lại, vận động nhiều hơn cả những tốp kia. Chỉ nhờ mỗi tuần bỏ ra vài phút để đếm lấy những điều mình biết ơn, mà cả con người họ như tươi tắn, khỏe khoắn lên.

Nhưng có một phần trong nghiên cứu này khiến tôi cảm động nhất, và tôi nghĩ quý vị nghe cũng sẽ thấy gần gũi. Các nhà khoa học còn thử nghiệm với một nhóm những người đang mang bệnh mạn tính trong người, sức khỏe không được tốt. Họ cũng được nhờ mỗi ngày ghi lại những điều mình biết ơn. Và quý vị biết chuyện gì xảy ra không? Những người bệnh ấy bắt đầu ngủ ngon hơn, ngủ được nhiều hơn. Họ thấy mình gắn kết, gần gũi với mọi người hơn. Thậm chí, chính những người bạn đời, người thân sống bên cạnh họ cũng nhận thấy rằng họ trở nên vui vẻ hơn, yêu đời hơn trước. Nghĩa là ngay cả khi thân xác đang mang bệnh, tập thói quen biết ơn vẫn có thể làm cho lòng người nhẹ nhõm và cuộc sống ấm áp hơn.

Đến đây, hẳn quý vị đã hiểu cái bí mật trong cuốn sổ ấy. Nó chẳng có gì huyền bí cả. Những người ấy chỉ đơn giản là tập cho đôi mắt mình quen nhìn ra những điều tốt đẹp mình đang có, thay vì cứ chăm chăm vào những cái mình thiếu, những cái làm mình phiền lòng. Cùng một cuộc sống ấy thôi, nhưng người biết ơn thì thấy mình đủ đầy, còn người hay than vãn thì thấy mình thiếu thốn. Lòng biết ơn, hóa ra, giống như một cặp kính giúp mình nhìn đời ra tươi sáng hơn.

Mà quý vị biết không, các nhà khoa học còn giải thích rằng, bộ não con người ta vốn có một cái tật, là dễ ghi nhớ và bận tâm về những chuyện xấu, chuyện buồn, hơn là những chuyện tốt lành. Ngày xưa cái tật ấy giúp tổ tiên ta cảnh giác với hiểm nguy để sống sót. Nhưng thời nay, nó lại khiến ta hay lo lắng, hay nhớ dai những điều bực mình, mà quên mất bao điều đáng vui. Cái cuốn sổ biết ơn chính là một cách nhẹ nhàng để tập lại cho bộ não, kéo sự chú ý của mình quay về phía những điều tốt đẹp. Cứ tập mãi thành quen, rồi tự nhiên lòng mình sẽ biết nghiêng về phía ánh sáng.

Điều thú vị, thưa quý vị, là cái mà khoa học phương Tây phải mất bao công nghiên cứu mới đo ra được, thì ông bà mình đã dạy từ ngàn xưa. Uống nước nhớ nguồn, ăn một bát cơm nhớ công người cày cấy. Người mình vốn trọng cái ơn, sống có trước có sau. Hóa ra cái nếp sống biết ơn, biết đủ, mà cha ông ta gìn giữ, không chỉ là đạo lý làm người, mà còn là một bí quyết để sống vui và sống khỏe.

Vậy thì làm sao để có được cuốn sổ biết ơn cho riêng mình? Dễ lắm quý vị ạ, ai cũng làm được. Quý vị kiếm một cuốn sổ nhỏ, hay chỉ cần một tờ lịch cũ cũng được. Mỗi tối trước khi đi ngủ, hoặc vài lần trong tuần, quý vị ngồi lại một chút, và ghi ra ba điều mà hôm ấy mình thấy biết ơn. Không cần điều gì to tát. Một bữa cơm ngon con dâu nấu. Một cú điện thoại đứa cháu ở xa gọi về. Một buổi sáng trời mát, ra vườn thấy cây mình trồng đơm bông. Một người bạn già ghé chơi uống trà. Chỉ vậy thôi. Cứ ghi ra, và trong lúc ghi, mình sống lại cái cảm giác ấm áp ấy một lần nữa.

Có mấy điều nhỏ giúp cuốn sổ ấy thêm hiệu nghiệm, tôi xin mách quý vị. Thứ nhất, hãy ghi cho cụ thể. Đừng chỉ viết chung chung "biết ơn gia đình", mà hãy viết rõ, ví dụ "biết ơn hôm nay thằng cháu đích tôn biết bóp vai cho ông". Càng cụ thể, cái ấm trong lòng càng rõ. Thứ hai, hãy nhớ tới những con người, chứ không chỉ đồ vật hay chuyện may mắn. Bởi sâu xa, cái làm mình hạnh phúc nhất luôn là tình người. Và thứ ba, đừng biến nó thành một cái việc phải làm cho xong. Hãy coi đó như một phút giây thảnh thơi mình tặng cho chính mình mỗi tối, một phút để lòng mình lắng lại và ấm lên trước khi đi vào giấc ngủ. Nếu có bạn đời, quý vị thử cùng nhau ghi, cùng nhau đọc cho nhau nghe, thì lại càng vui, càng gắn bó.

Gom lại những gì câu chuyện này để lại, tôi xin gửi quý vị mấy điều.

Một là, lòng biết ơn không phải chuyện nói suông, mà là một thói quen có sức mạnh thật sự, đã được khoa học đo lường hẳn hoi. Nó làm mình vui hơn, lạc quan hơn, ngủ ngon hơn. Mà cái thói quen quý giá ấy lại chẳng tốn một đồng, chẳng cần thuốc thang gì, ai cũng tập được, ở bất cứ tuổi nào. Không cần phải đọc sách cao siêu, không cần ai dạy, chỉ cần một chút để tâm mỗi ngày, là mình đã có thể tự bồi bổ cho tâm hồn mình rồi.

Hai là, cách làm thì đơn giản vô cùng: mỗi ngày dành ra ít phút, đếm lấy vài điều mình biết ơn. Nghiên cứu cho thấy ngay cả người đang mang bệnh cũng ngủ ngon hơn, vui hơn nhờ thói quen này. Tất nhiên, ai có bệnh nền thì vẫn cứ theo lời dặn của bác sĩ mình, nhưng riêng cái việc nuôi dưỡng lòng biết ơn thì mình có thể tự cho mình mỗi ngày, xem như một liều thuốc bổ cho tinh thần mà lại không hề đắng, không hề tốn kém.

Ba là, biết ơn sẽ kéo mình ra khỏi thói quen than vãn. Tuổi già, nhiều khi mình hay tủi thân, hay so đo cái mình mất, cái con cháu chưa làm được cho mình. Nhưng nếu tập nhìn vào những cái mình đang có, mình sẽ thấy mình vẫn còn nhiều phúc lắm. Còn được thức dậy, còn con còn cháu, còn mái nhà, còn bạn bè, ấy đã là những điều quý mà không phải ai cũng có. Quý vị thử nghĩ mà xem, có biết bao người thèm được cái bình thường mà mình đang có mà không được. Người nằm viện thì thèm được về nhà. Người cô đơn thì thèm một mái ấm có tiếng con cháu. Vậy thì cái mà mình đang có trong tay đây, đâu phải là ít. Chỉ là mình quen quá, nên quên mất mà thôi. Cuốn sổ biết ơn giúp mình nhớ lại, rằng mình vốn đang giàu có hơn mình tưởng rất nhiều.

Và bốn là, lòng biết ơn làm ấm lại mọi mối quan hệ. Đừng chỉ biết ơn trong lòng, hãy nói ra. Một lời cảm ơn con dâu, một câu khen đứa cháu, một tiếng cảm ơn người bạn đời đã ở bên mình bao năm, những lời ấy nhỏ thôi mà làm ấm lòng người nghe, và làm ấm cả chính mình. Nhiều khi trong nhà, người ta sống với nhau lâu quá thành ra xem mọi sự là đương nhiên, ít khi nói với nhau một lời tử tế. Nhưng một tiếng cảm ơn đúng lúc có thể xóa tan bao hiểu lầm, hàn gắn bao rạn nứt. Con cháu được ông bà, cha mẹ ghi nhận, biết ơn, thì chúng càng thêm gắn bó, thêm hiếu thảo. Cái nếp biết ơn trong một gia đình, cứ thế mà truyền từ đời này sang đời khác, làm nên một mái nhà ấm êm.

Tôi mong rằng ngay tối nay, quý vị sẽ thử ngồi xuống, và nhớ ra ba điều mình biết ơn trong ngày hôm nay. Tôi tin quý vị sẽ thấy lòng mình dịu lại và ấm hơn một chút, và giấc ngủ đêm nay biết đâu cũng sẽ ngon hơn. Cầu mong cho quý vị luôn được bình an trong tâm hồn, khỏe mạnh trong thân thể, và sống trọn vẹn từng ngày bên những người mình thương.

Xin chào, và hẹn gặp lại.