Tình Ca kể chuyện · Bài học cuộc đời

9 Bí Quyết Sống Thọ Từ 5 "Vùng Xanh" Nổi Tiếng Nhất Thế Giới

Thưa quý vị, trên trái đất này có năm vùng đất kỳ lạ, nơi mà sống tới một trăm tuổi là chuyện bình thường, mà lại là sống khỏe, sống vui, minh mẫn tới cuối đời. Các nhà khoa học đã tìm tới tận nơi, khoanh những vùng ấy lại bằng mực xanh trên bản đồ, và gọi chúng là những "vùng xanh". Họ phát hiện ra người dân nơi đó chẳng có thuốc tiên nào cả, cũng không tập tành gì nặng nhọc, họ chỉ sống theo chừng chín thói quen giản dị mà ai trong chúng ta cũng làm được. Và điều bất ngờ nhất, cái bí quyết đáng giá nhất trong chín điều ấy, lại chẳng liên quan gì tới chuyện ăn uống hay tập luyện. Nó là gì, tôi xin để dành nói ở cuối. Còn bây giờ, tôi xin nói ngay điều thứ nhất.

Bí quyết thứ nhất, là vận động một cách tự nhiên. Người ở các vùng xanh không ai đi tập gym, không nâng tạ, không chạy bộ cho bằng được. Họ chỉ đơn giản là sống trong một nếp sống bắt họ cử động suốt ngày một cách nhẹ nhàng: làm vườn, đi bộ tới nhà hàng xóm, tự tay nấu nướng, quét dọn, lên xuống mấy bậc thềm. Cơ thể họ vận động liên tục mà chẳng thấy cực. Thưa quý vị, điều này hợp với mình lắm. Cứ chịu khó ra vườn tưới cây, đi bộ ra chợ, làm việc nhà, ẵm bồng cháu, ấy chính là tập thể dục rồi, mà lại vui, lại có ích.

Bí quyết thứ hai, là có một mục đích sống. Người Nhật ở đảo Okinawa gọi nó là "ikigai", người ở Costa Rica gọi là "kế hoạch cuộc đời", nghĩa là một lý do để mình thức dậy mỗi sáng. Các nhà nghiên cứu ước tính rằng, biết mình sống vì điều gì có thể giúp người ta thọ thêm nhiều năm. Cái mục đích ấy không cần to tát đâu quý vị. Với người này là chăm mấy đứa cháu, với người kia là trông nom khu vườn, giữ bàn thờ tổ tiên, hay một việc thiện lặng lẽ trong xóm. Miễn là sáng ra, mình thấy có một điều đáng để dậy, để làm.

Bí quyết thứ ba, là biết thư giãn, biết buông bớt căng thẳng. Người vùng xanh cũng có lo toan như ai, nhưng họ có những nếp quen để xả bớt cái mệt trong lòng: người thì nghỉ trưa một giấc, người thì đi lễ, người thì ngồi chuyện trò bên bạn bè. Căng thẳng kéo dài chính là kẻ thù âm thầm của tuổi thọ, nó bào mòn cơ thể mình từ bên trong. Cho nên, thưa quý vị, mỗi ngày xin dành cho mình một khoảng lặng: một tuần trà, một câu kinh, lời cầu nguyện, một buổi ngồi ngắm cây, để cái đầu được nghỉ, cái lòng được dịu.

Bí quyết thứ tư, là ăn uống chừng mực, chỉ ăn no khoảng tám phần. Người Okinawa có một câu nhắc nhau trước mỗi bữa ăn, đại ý là hãy ngừng đũa khi bụng mới no chừng tám phần mười. Cái bụng mình thật ra no rồi mà cái miệng vẫn còn muốn ăn thêm. Chỉ cần dừng lại sớm một chút, ăn vừa đủ, là đã nhẹ người, nhẹ bụng, và tốt cho sức khỏe hơn nhiều. Ông bà mình cũng dạy rồi, ăn để mà sống chứ không phải sống để mà ăn, và cái gì vừa đủ thì mới bền.

Bí quyết thứ năm, là ăn thiên về rau củ, đậu hạt. Bữa ăn của người vùng xanh phần lớn là rau, là các loại đậu, ngũ cốc, còn thịt thì ăn ít, thi thoảng mới có, và mỗi lần chỉ một phần nhỏ. Cái mâm cơm ấy nghe có quen không, thưa quý vị? Nó gần y như mâm cơm quê mình ngày xưa: đĩa rau luộc, bát canh, chút đậu hũ, dưa cà. Hóa ra cái bữa cơm đạm bạc mà ông bà mình ăn cả đời lại chính là bí quyết trường thọ mà cả thế giới bây giờ đi tìm.

Bí quyết thứ sáu, là bữa ăn thong thả bên người thân. Ở phần lớn các vùng xanh, người ta ăn chậm rãi, quây quần, chuyện trò, và trong bữa đôi khi có nhấp một chút rượu vang. Nhưng thưa quý vị, xin nói cho rõ điều này. Cái mà các nhà khoa học thấy quý không phải là ly rượu, mà là sự sum vầy, ăn chậm, vui vẻ bên nhau. Bằng chứng là có một cộng đồng sống thọ vào bậc nhất lại hoàn toàn không đụng tới một giọt rượu nào cả. Và khoa học ngày nay còn khuyên rằng thật ra không có mức uống rượu nào là hoàn toàn an toàn cho sức khỏe. Cho nên ai không uống thì đừng tập uống làm gì, ai có bệnh nền hay đang uống thuốc thì càng nên tránh, hãy hỏi bác sĩ của mình. Cái ta cần giữ, là bữa cơm ấm cúng có người thân ngồi cùng, chứ không phải ly rượu.

Bây giờ, xin tới ba bí quyết cuối cùng, cũng chính là cái điều đáng giá nhất mà tôi đã hứa để dành. Thưa quý vị, sau khi nghiên cứu cả năm vùng đất sống thọ, các nhà khoa học nhận ra một sự thật đáng suy ngẫm: thứ giúp con người ta sống lâu, sống vui nhất, không phải là món ăn hay bài tập, mà chính là tình người, là sự gắn kết giữa người với người. Người ta còn đo được rằng, sự cô đơn, thiếu vắng người thân bên cạnh, gây hại cho sức khỏe chẳng kém gì những thói quen xấu mà ai cũng biết là có hại. Ngược lại, một người được sống giữa tình thương, có người để cậy nhờ, có người để chuyện trò, thì cả thân lẫn tâm đều được nâng đỡ. Cái bí quyết lớn nhất ấy gồm ba điều.

Bí quyết thứ bảy, là thuộc về một cộng đồng. Người vùng xanh hầu hết đều gắn bó với một nơi sinh hoạt tinh thần đều đặn, người thì đi chùa, người thì đi nhà thờ, người thì tham gia hội làng, hội người cao tuổi. Cái cảm giác mình thuộc về một nơi, được gặp gỡ, được sẻ chia, giúp lòng người ta ấm áp và bình an. Ở mình, một buổi sinh hoạt câu lạc bộ, một hội đồng hương, một nhóm bạn tập dưỡng sinh buổi sáng, cũng quý y như vậy.

Bí quyết thứ tám, là đặt gia đình lên trên hết. Người sống thọ ở các vùng xanh sống quây quần bên con cháu, chăm ông bà cha mẹ, chung thủy với người bạn đời. Trong nhà có ba, bốn thế hệ nương tựa vào nhau. Cái nếp ấy, thưa quý vị, chẳng phải đâu xa, chính là cái đạo lý mà người Việt mình gìn giữ bao đời: con cháu hiếu thảo với ông bà, ông bà đùm bọc cháu con. Một mái nhà nhiều thế hệ, đầm ấm, thuận hòa, chính là một liều thuốc bổ mà không hiệu thuốc nào bán.

Và bí quyết thứ chín, điều cuối cùng, là chọn cho mình những người bạn tốt. Người Okinawa có những nhóm bạn thân, kết với nhau từ thuở nhỏ và giữ trọn tình bạn ấy cho tới lúc bạc đầu, buồn vui gì cũng có nhau. Bạn bè tốt sẽ kéo mình theo những thói quen tốt, sẽ nâng đỡ mình lúc khó khăn. Còn ngồi với người hay than thở, hay tị nạnh, thì lòng mình cũng nặng theo. Ở tuổi này, thưa quý vị, có được vài người bạn già tử tế, sáng sáng cùng nhau đi bộ, uống trà, kể chuyện, là một cái phúc lớn của tuổi xế chiều. Người xưa nói cấm có sai, giàu vì bạn, sang vì vợ, chọn bạn mà chơi thì cả đời được nhờ.

Đến đây, xin thưa với quý vị đôi lời về nguồn gốc của những bí quyết này. Người đi tìm và kể lại câu chuyện các vùng xanh cho cả thế giới là một nhà báo tên là Dan Buettner, cùng tạp chí National Geographic. Năm vùng đất ấy trải khắp thế giới: đảo Okinawa của Nhật Bản, đảo Sardinia của nước Ý, đảo Ikaria của Hy Lạp, bán đảo Nicoya ở Costa Rica, và một cộng đồng có lối sống lành mạnh ở California, nước Mỹ. Ở những nơi này, số cụ sống trăm tuổi nhiều hơn hẳn những nơi khác, và các cụ phần lớn vẫn khỏe mạnh, minh mẫn.

Tôi xin nhắc lại một lượt cho quý vị dễ nhớ. Chín bí quyết ấy gom lại chỉ trong bốn điều giản dị. Về cái ăn, thì ăn no tám phần, ăn nhiều rau đậu, và trân trọng bữa cơm sum vầy. Về cái động, thì vận động nhẹ nhàng tự nhiên mỗi ngày. Về cái tĩnh, thì giữ một mục đích sống và biết buông bớt căng thẳng. Và về cái tình, thì gắn bó với cộng đồng, với gia đình, với bạn hiền. Ăn, động, tĩnh, và tình, bốn chữ ấy thôi.

Quý vị thấy không, không có bí quyết nào là tốn kém, là xa vời cả. Tất cả đều là những điều ông bà mình đã sống, đã dạy từ bao đời. Hóa ra để sống thọ và sống vui, mình không cần đi đâu xa, chỉ cần trở về với những điều mộc mạc mà quý giá ngay trong mái nhà, trong xóm làng của mình. Cái hay là những bí quyết này chẳng đòi hỏi mình phải giàu, phải khỏe sẵn, hay phải thay đổi cả cuộc đời. Chỉ cần mỗi ngày nhích một chút: hôm nay ăn chậm hơn một chút, mai đi bộ thêm một vòng, ngày kia gọi cho một người bạn cũ. Những thay đổi nhỏ ấy, gom góp lại qua năm tháng, chính là thứ làm nên một tuổi già khỏe mạnh và an vui.

Tôi mong rằng sau câu chuyện hôm nay, quý vị sẽ thấy tuổi già của mình có thể là một mùa an vui và khỏe mạnh, nếu mình biết sống chậm lại và trân trọng những điều bình dị. Những lời về ăn uống, vận động thì ai có bệnh nền vẫn nên hỏi thêm bác sĩ của mình cho hợp sức khỏe. Cầu mong cho quý vị luôn được bình an trong tâm hồn, khỏe mạnh trong thân thể, và sống trọn vẹn từng ngày bên những người mình thương.

Xin chào, và hẹn gặp lại.