Tình Ca kể chuyện · Bài học cuộc đời

5 Điều Người Ta Hối Tiếc Nhất Trước Lúc Lìa Đời, Qua Lời Một Nữ Y Tá

Thưa quý vị, có một nữ y tá suốt nhiều năm trời làm cái công việc mà ít ai dám làm: bà đến chăm sóc những người bệnh trong những tuần lễ cuối cùng của đời họ. Bà ngồi bên giường của hàng trăm con người sắp ra đi, nắm tay họ, nghe họ trút những lời gan ruột. Và bà phát hiện một điều kỳ lạ: khi đứng trước cửa tử, người ta gần như không bao giờ tiếc những thứ mà cả đời mình mải lo. Họ tiếc những điều khác hẳn. Chỉ có năm điều thôi, mà năm điều ấy cứ lặp đi lặp lại, ở hầu hết mọi người. Trong đó, có một điều khiến chính bà giật mình nhất, tôi xin để dành kể ở cuối. Còn bây giờ, tôi xin nói ngay điều thứ nhất.

Điều hối tiếc thứ nhất, và cũng là điều bà nghe nhiều hơn cả, được người ta nói ra bằng câu này: "Giá mà tôi có đủ can đảm để sống cuộc đời của chính mình, chứ không phải cuộc đời mà người khác mong đợi ở tôi." Thưa quý vị, đây là điều hối tiếc phổ biến nhất. Đến những ngày cuối, khi nhìn lại, người ta mới thấy có bao nhiêu giấc mơ của mình đã không được thực hiện. Họ đã sống theo ý cha mẹ, theo lời hàng xóm, theo cái khuôn mà xã hội đặt ra, mà quên mất mình thật sự muốn gì. Nữ y tá kể, khi sức khỏe mất đi rồi, người ta mới hiểu tự do là quý biết chừng nào, nhưng khi ấy thì đã muộn. Điều này, tôi xin gửi tới các cô các chú còn khỏe: chưa muộn đâu. Một khu vườn nhỏ muốn trồng, một chuyến về thăm quê cũ, một lớp học hát, học đàn mà mình ao ước từ lâu, xin đừng để dành nữa.

Điều hối tiếc thứ hai, người ta nói: "Giá mà tôi đừng làm việc quần quật đến thế." Nữ y tá kể, điều này bà nghe từ gần như tất cả những người đàn ông bà chăm sóc. Họ đã bỏ lỡ tuổi thơ của con cái, bỏ lỡ sự bầu bạn của người vợ, chỉ vì cắm đầu vào công việc, vào chuyện kiếm tiền. Đến cuối đời, không một ai nằm đó mà ước rằng giá mình làm việc nhiều hơn, kiếm được nhiều tiền hơn. Cái họ tiếc, là những bữa cơm gia đình đã lỡ, những buổi chiều đáng lẽ được chơi với con mà mình lại ở nơi làm. Thưa quý vị, tiền bạc rồi sẽ tiêu hết, nhưng một buổi chiều ngồi chơi với đứa cháu, một bữa cơm đông đủ con cái, đó mới là thứ đến cuối đời ta mang theo được trong tim. Tôi nghĩ tới biết bao người cha, người ông ở xứ mình, cả một đời tảo tần, dãi nắng dầm mưa, gánh gồng nuôi con ăn học. Cái đó là đáng quý, là hy sinh cao cả. Nhưng nữ y tá muốn nhắc thêm một điều: giữa những ngày lo toan ấy, xin đừng quên dành ra chút thời gian để thật sự có mặt bên gia đình, để ngồi lại, để trò chuyện. Bởi con cái lớn rất nhanh, và có những khoảnh khắc bên nhau, đã qua rồi thì không mua lại được bằng bất cứ giá nào.

Điều hối tiếc thứ ba, người ta nói: "Giá mà tôi có đủ can đảm để bày tỏ cảm xúc của mình." Nữ y tá kể, nhiều người cả đời nén lòng mình xuống để giữ hòa khí với người khác. Họ không dám nói ra điều mình nghĩ, không dám nói lời thương, cũng không dám nói lời giận cho nhẹ lòng. Cứ nén mãi, nén mãi, thành ra sống một cuộc đời nửa vời, và có khi vì thế mà sinh bệnh trong người. Quý vị ơi, người Việt mình hay có cái nết thương con thương cháu để trong bụng, ít khi nói ra thành lời. Nhưng một câu "ba thương con", "mẹ tự hào về con", nói ra được, nó quý lắm. Đừng để tới lúc không còn nói được nữa mới tiếc. Và không chỉ là lời thương đâu, quý vị ạ. Nhiều khi trong lòng mình có một điều muốn nói với người bạn đời, một lời cảm ơn, hay cả một lời xin lỗi cho một chuyện đã cũ, mà cứ ngại, cứ để đó. Nữ y tá kể, bà từng chứng kiến nhiều người, tới những giờ phút cuối, mới nắm tay người thân nói ra được điều chất chứa bấy lâu, và cả hai cùng nhẹ lòng, cùng khóc. Chỉ tiếc là, giá mà điều đó được nói ra sớm hơn, thì họ đã có thêm bao nhiêu năm tháng thảnh thơi bên nhau, thay vì mang nó nặng trĩu trong lòng suốt cả một đời.

Điều hối tiếc thứ tư, người ta nói: "Giá mà tôi giữ được liên lạc với bạn bè của mình." Đến những tuần cuối, nhiều người mới chợt nhớ tới những người bạn cũ, bạn thời thơ ấu, thời còn cùng nhau lăn lộn. Nhưng cuộc sống bận rộn đã cuốn họ đi, năm này qua năm khác, để rồi mất hẳn tin nhau, tới lúc muốn tìm lại thì không kịp nữa. Nữ y tá kể, khi nằm đó, cái người ta nhớ không phải là tiền tài hay địa vị, mà là những gương mặt thân thương, những tình bạn cũ. Thưa quý vị, ở tuổi mình bây giờ, một người bạn già còn ngồi lại được với nhau bên ly trà, nhắc chuyện xưa, là một cái phúc. Xin quý vị nhấc máy gọi cho người bạn cũ mà mình đã lâu chưa hỏi thăm. Một cuộc gọi thôi, mà ấm cả một ngày.

Và bây giờ, xin kể quý vị nghe cái điều thứ năm, cái điều mà tôi đã hứa, cái điều khiến chính nữ y tá phải giật mình suy nghĩ mãi. Điều hối tiếc thứ năm, người ta nói: "Giá mà tôi cho phép mình được hạnh phúc hơn." Nghe qua thì lạ, phải không quý vị. Hạnh phúc, ai lại đi từ chối. Vậy mà nữ y tá phát hiện ra một sự thật ngậm ngùi. Bà nói nguyên văn rằng, nhiều người tới tận phút cuối mới nhận ra hạnh phúc là một sự lựa chọn. Cả đời họ cứ ở lì trong những thói quen cũ, trong những lo toan, những cau có quen thuộc, vì họ sợ thay đổi. Họ tự nhủ mình đang ổn, trong khi thẳm sâu trong lòng, họ thèm được cười nhiều hơn, được sống nhẹ nhõm hơn. Họ quên mất rằng, được vui hay không, phần lớn là do chính mình chọn lấy, chứ không phải chờ hoàn cảnh ban cho. Quý vị nghĩ coi, có phải quanh mình cũng có những người như vậy không. Nhà cửa đề huề, con cháu ngoan hiền, mà lúc nào cũng thấy nặng nề, cau có, cứ ôm mãi một nỗi buồn cũ, một câu chuyện giận hờn từ đời nào. Không phải vì họ không có lý do để vui, mà vì họ đã quen sống trong cái khổ, quen tới mức quên mất rằng mình có quyền đặt nó xuống. Nữ y tá bảo, đến khi nằm trên giường bệnh, nhìn lại, người ta mới ước gì hồi đó mình chịu buông cái nặng ấy ra sớm hơn, để cười được nhiều hơn với những người thương.

Thưa quý vị, đó chính là năm điều hối tiếc, được góp nhặt từ lời trăng trối của hàng trăm con người, qua bàn tay và trái tim của một nữ y tá.

Đến đây, xin kể quý vị nghe đôi lời về người phụ nữ ấy. Bà tên là Bronnie Ware, người nước Úc. Sau bao năm làm nghề chăm sóc người bệnh giai đoạn cuối, chứng kiến bao cuộc chia ly, chính bà cũng thay đổi. Bà nhận ra mình không muốn sống để rồi cũng ôm những nuối tiếc y như vậy. Thế là bà ngồi xuống, viết lại những điều mình học được từ người sắp mất, đăng lên như một lời tâm sự. Không ngờ, những dòng chữ ấy chạm tới trái tim của hàng triệu người khắp thế giới. Người ta chuyền tay nhau đọc, rồi khóc, rồi lặng lẽ nhìn lại đời mình. Sau đó bà viết thành một cuốn sách, được dịch ra mấy chục thứ tiếng. Chính bà, sau những năm tháng ấy, cũng buông bớt gánh nặng, tìm về một đời sống giản dị hơn, và học viết văn, viết nhạc, làm những điều mình từng mơ ước. Bà đã sống theo đúng bài học mà những người sắp ra đi để lại cho bà.

Tôi xin nhắc lại một lượt cho quý vị dễ nhớ, năm điều mà đến cuối đời người ta hối tiếc nhất. Một, giá mà tôi có can đảm sống cuộc đời của chính mình. Hai, giá mà tôi đừng làm việc quần quật đến thế. Ba, giá mà tôi dám bày tỏ cảm xúc của mình. Bốn, giá mà tôi giữ được tình bạn cũ. Và năm, giá mà tôi cho phép mình được hạnh phúc hơn.

Quý vị thấy không, cả năm điều ấy, không có điều nào nói về tiền bạc, về nhà cửa, về công danh. Tất cả đều là chuyện của trái tim: được sống thật, được yêu thương, được bày tỏ, được bầu bạn, và được vui. Ông bà mình có câu, người ta sống là sống với nhau bằng cái tình, chứ đâu phải sống bằng của cải. Những người sắp lìa đời, bằng những lời cuối cùng, đã nhắc lại cho chúng ta đúng cái điều mộc mạc ấy.

Mà cái hay là, thưa quý vị, năm bài học này không phải để mình buồn, để mình tiếc. Ngược lại. Mình nghe được năm điều này khi còn đang khỏe, còn đang ngồi đây, thì tức là mình còn kịp. Còn kịp để sống thật hơn một chút, thảnh thơi hơn một chút, gọi cho người bạn cũ, nói với con cháu một lời thương, và cho phép mình được vui mỗi ngày. Người sắp ra đi đã trả bài học này bằng cả cuộc đời họ. Còn mình, mình được nhận không, chỉ cần chịu lắng nghe.

Tôi mong rằng sau câu chuyện hôm nay, quý vị sẽ thấy trong lòng nhẹ hơn, và tự hứa với mình sẽ bớt đi một nỗi lo, thêm vào một niềm vui. Cầu mong cho quý vị luôn được bình an trong tâm hồn, khỏe mạnh trong thân thể, và sống trọn vẹn từng ngày bên những người mình thương.

Xin chào, và hẹn gặp lại.