Tình Ca kể chuyện · Bài học cuộc đời

Bức Thư Người Cha Bác Sĩ Viết Cho Con Gái 8 Tháng Tuổi Trước Khi Ra Đi

Thưa quý vị, có một bác sĩ trẻ, tài năng bậc nhất, cả đời đứng bên lằn ranh sinh tử để cứu người khác. Vậy mà đến một ngày, chính ông trở thành người bệnh, và cuốn lịch của ông chỉ còn đếm được vài tờ. Trong những tháng cuối, thay vì nghỉ ngơi, ông dồn hết chút sức tàn để làm một việc lạ lùng. Và dòng chữ cuối cùng ông viết ra, ông không viết cho người lớn nào cả. Ông viết cho một sinh linh bé xíu, mới tám tháng tuổi, còn quá nhỏ để hiểu một chữ. Dòng chữ ấy là gì, tôi xin kể quý vị nghe từ đầu.

Người bác sĩ ấy tên là Paul Kalanithi, làm việc ở Đại học Stanford bên Mỹ. Ông là bác sĩ phẫu thuật thần kinh, tức là người mổ não, mổ cột sống, một trong những nghề khó và nặng nhất của ngành y. Nhưng ông không chỉ là một người dao kéo giỏi. Thời trẻ, trước khi vào ngành y, ông từng say mê văn chương, học về văn học và triết học. Ông đến với y khoa vì một câu hỏi lớn cứ đeo đuổi ông từ nhỏ: điều gì làm cho một đời người trở nên đáng sống? Ông tin rằng, muốn hiểu ý nghĩa của sự sống, phải đến ngồi bên những người đang ở ranh giới của cái chết. Và ông đã chọn cái nghề đưa ông tới gần lằn ranh đó mỗi ngày.

Năm ấy ông ba mươi sáu tuổi. Ông sắp hoàn tất mười năm ròng rã đèn sách và tập luyện, chỉ còn vài tháng nữa là trở thành một giáo sư, một bác sĩ phẫu thuật thực thụ. Bao nhiêu cực khổ sắp đơm hoa kết trái. Người ta đã trải thảm đỏ mời ông về những vị trí trong mơ. Ông có một người vợ hiền cũng là bác sĩ, tên Lucy. Cả một tương lai rực rỡ đang chờ ông ở phía trước.

Rồi tin dữ ập xuống, đúng vào lúc không ai ngờ nhất.

Ông bắt đầu thấy đau lưng, sụt cân, ho kéo dài. Là bác sĩ, ông linh cảm điều chẳng lành. Ông tự xem phim chụp của chính mình, và ông đọc ra ngay cái điều mà cả đời ông vẫn phải nói cho bệnh nhân của mình nghe. Hai lá phổi lấm tấm những khối u. Ông mắc ung thư phổi giai đoạn cuối, đã di căn khắp cơ thể. Mà quý vị biết không, ông chưa từng hút một điếu thuốc nào trong đời. Mới ba mươi sáu tuổi, đang khỏe mạnh, đang đứng trước đỉnh cao. Chỉ trong một buổi chiều, người thầy thuốc quen mặc áo blouse trắng bỗng nằm xuống, trở thành người bệnh khoác áo bệnh nhân.

Quý vị thử đặt mình vào chỗ ông mà xem. Cả một đời phấn đấu, gần chạm tới trái ngọt, thì trời lấy đi tất cả. Ông kể lại, có một câu hỏi cứ vang lên trong đầu ông những ngày đó. Ông nói nguyên văn rằng: "Tôi biết mình sẽ chết, nhưng điều đó thì tôi vẫn luôn biết. Chỉ là bây giờ, tôi không còn biết mình sẽ sống được bao lâu nữa." Cái khổ của con người, hóa ra, nhiều khi không phải là biết mình sẽ chết, mà là không biết mình còn được sống bao nhiêu ngày để mà sắp xếp cho trọn.

Nhưng đây mới là chỗ đẹp nhất của câu chuyện. Ông Paul không nằm xuống buông xuôi.

Sau những ngày đầu chới với, ông và vợ ngồi lại với nhau, bàn một quyết định lớn. Giữa lúc cái chết đang tới gần, hai vợ chồng quyết định sinh một đứa con. Nhiều người khuyên can. Người ta hỏi, có một đứa con để rồi phải lìa xa nó, có làm cho cái chết thêm đau đớn hơn không. Ông trả lời một câu mà tôi nghĩ quý vị làm cha làm mẹ sẽ thấm lắm. Ông bảo, nếu điều đó có làm cho phút lìa đời thêm đau, thì đó cũng là một cái đau đáng giá, vì được sống, được yêu thương, vốn dĩ vẫn quý hơn là né tránh khổ đau. Thế là mùa hè năm ấy, một bé gái chào đời. Hai vợ chồng đặt tên con là Cady. Người cha bệnh tật ẵm con trên tay, và những ngày cuối cùng của ông bỗng ngập tràn một thứ ánh sáng mới.

Rồi ông bắt đầu làm cái việc lạ lùng mà tôi đã hứa kể với quý vị. Ông ngồi viết. Người đàn ông yếu đến mức đầu ngón tay nứt nẻ, phải mang găng mới gõ được bàn phím, vẫn cặm cụi viết. Ông viết lại cả cuộc đời mình, viết về hành trình từ một chàng trai mê sách trở thành người thầy thuốc, rồi thành người bệnh. Ông viết về cái chết, không phải để than khóc, mà để trả lời cho bằng được cái câu hỏi thời trẻ: rốt cuộc, điều gì làm cho một đời người là đáng sống, ngay cả khi đời ấy sắp tắt? Ông viết trong một cuộc chạy đua nghiệt ngã với thời gian, viết như thể mỗi con chữ là một hơi thở đang cạn dần.

Ông không kịp viết xong. Mùa xuân năm hai ngàn không trăm mười lăm, ông Paul Kalanithi trút hơi thở cuối cùng, bên cạnh gia đình, ở tuổi ba mươi bảy. Bé Cady khi ấy mới tám tháng tuổi, còn chưa gọi được trọn tiếng "ba".

Nhưng thưa quý vị, câu chuyện không dừng lại ở đó. Người vợ, chị Lucy, đã thay chồng làm nốt phần còn dang dở. Chị hoàn tất cuốn sách, viết thêm những dòng cuối kể lại giây phút ông ra đi. Cuốn sách được in ra, mang tên "Khi hơi thở hóa thinh không". Và điều kỳ diệu đã xảy ra. Hàng triệu người trên khắp thế giới tìm đọc. Cuốn sách của một bác sĩ vô danh với đại chúng bỗng thành cuốn sách bán chạy nhất, được dịch ra mấy chục thứ tiếng, trong đó có cả tiếng Việt của chúng ta. Người ta đọc, và người ta khóc, rồi người ta gọi điện cho cha mẹ, ôm lấy con cái, thôi cằn nhằn những chuyện nhỏ nhặt. Một người sắp chết, bằng những dòng chữ cuối, lại dạy cho hàng triệu người đang sống cách trân trọng sự sống.

Và bây giờ, xin cho tôi kể quý vị nghe cái bí mật mà tôi đã hứa từ đầu. Ở những trang cuối cùng của cuốn sách, người cha ấy đã ngừng nói với độc giả. Ông quay sang nói riêng với con gái mình, với bé Cady còn ẵm ngửa, dặn để dành cho ngày con đủ lớn mà đọc. Ông biết mình sẽ không có mặt để nhìn con lớn khôn, không dự được buổi khai giảng nào, không dắt tay con trong ngày cưới. Nên ông gói cả tấm lòng người cha vào mấy dòng chữ. Ông viết cho con gái rằng: "Sau này, khi con phải kể lại đời mình đã sống ra sao, đã làm được gì, con đừng quên rằng con đã đem lại cho những ngày cuối của một người sắp chết một niềm vui trọn vẹn, một niềm vui mà cả đời trước đó cha chưa từng biết tới. Trong lúc này đây, điều đó là cả một điều lớn lao."

Cả một đời người thầy thuốc đi tìm câu trả lời cho câu hỏi điều gì khiến đời đáng sống. Và câu trả lời cuối cùng của ông, không nằm trong sách vở, không nằm trong danh vọng, mà nằm gọn trong vòng tay ôm một đứa con thơ.

Thưa quý vị, gom lại những gì người cha ấy để lại, tôi xin gửi quý vị mấy điều.

Một là, cái chết có thể lấy đi ngày tháng của mình, nhưng không lấy được ý nghĩa của những ngày mình đang sống. Ông Paul chỉ còn vài tháng, mà ông vẫn kịp làm cha, kịp viết một cuốn sách để đời, kịp yêu thương trọn vẹn. Ở tuổi nào, còn một hơi thở là còn có thể sống cho ra sống.

Hai là, đừng đợi "xong xuôi hết" rồi mới sống. Cả đời ông Paul cắm cúi học hành, hẹn với lòng rằng khi thành danh rồi sẽ thong thả tận hưởng. Nhưng cái ngày thong thả ấy không bao giờ tới. Quý vị ơi, cái tương lai hoàn hảo mà ta cứ hẹn, nhiều khi không đợi ta. Bữa cơm sum vầy, cuộc gọi cho người thương, chuyến về thăm quê, xin đừng để dành mãi.

Ba là, thứ quý nhất mình để lại cho con cháu không phải là của cải, mà là tình thương và tấm gương về cách mình đã sống. Ông Paul không để lại cho con gia tài. Ông để lại cho con một cuốn sách, để mai này con biết cha mình đã sống can đảm và tử tế đến nhường nào. Đó là gia tài không ngân hàng nào giữ giùm được. Nghe câu chuyện này, tôi lại nhớ tới lời ông bà mình dạy từ xa xưa: cây xanh thì lá cũng xanh, cha mẹ hiền lành để đức cho con. Ông bà mình không cần biết tới sách vở phương Tây, không cần tới nghiên cứu nào, mà đã dặn nhau cái điều y hệt như vậy từ mấy trăm năm trước. Cái đức, cái nết, cách mình ăn ở với đời, đó mới là của hồi môn theo con cháu đi suốt cuộc đời. Của cải rồi có thể hết, nhà đất rồi có thể chia, nhưng một người cha sống ngay thẳng, một người mẹ sống bao dung, thì cái phúc ấy con cháu hưởng hoài không vơi.

Và bốn là, ngay giữa khổ đau, con người vẫn có thể tìm thấy niềm vui. Giữa những ngày đau đớn nhất, tiếng khóc, tiếng cười của đứa con thơ vẫn làm trái tim người cha ấm lại. Cuộc đời hiếm khi cho ta toàn niềm vui hay toàn nỗi buồn. Nó thường trộn lẫn cả hai. Và người khôn ngoan là người biết đón lấy chút ngọt ngào ngay cả trong những ngày đắng nhất.

Tôi mong rằng sau câu chuyện hôm nay, quý vị sẽ thấy mỗi buổi sáng thức dậy còn khỏe mạnh, còn người thân bên cạnh, đều là một món quà không nhỏ. Và biết đâu, quý vị sẽ muốn ngồi xuống, kể lại cho con cháu nghe một câu chuyện đời mình, hay viết xuống vài dòng để lại cho chúng. Đừng đợi. Lời của ông bà, cha mẹ, là gia tài mà không tiền bạc nào mua được. Cầu mong cho quý vị luôn được bình an trong tâm hồn, khỏe mạnh trong thân thể, và sống trọn vẹn từng ngày bên những người mình thương.

Xin chào, và hẹn gặp lại.