Tình Ca kể chuyện · Ngụ Ngôn Gibran
Bạn Là Người Đi Trước Của Chính Bạn
Đây là Sách Nói Tình Ca, cuốn "Người Đi Trước" của Khalil Gibran, nhà thơ, họa sĩ gốc Li-băng, sống ở Mỹ, tác giả cuốn "Kẻ Tiên Tri". Sách in năm một nghìn chín trăm hai mươi, là một tập ngụ ngôn và thơ văn xuôi ngắn, mỗi bài một chuyện riêng. Đêm nay mình đọc lời mở đầu của cuốn sách, rồi tới chuyện "Kẻ khờ của Thượng đế", và bài thơ "Tình yêu".
Lời mở đầu.
Bạn là người đi trước của chính bạn, và những ngọn tháp bạn đã xây chẳng qua chỉ là nền móng cho bản thể khổng lồ của bạn. Và bản thể ấy rồi cũng sẽ là một nền móng.
Và tôi cũng là người đi trước của chính tôi, vì cái bóng dài trải ra trước mặt tôi lúc mặt trời mọc sẽ thu lại dưới chân tôi vào giờ trưa. Nhưng một buổi bình minh khác sẽ trải một cái bóng khác trước mặt tôi, và cái bóng ấy rồi cũng sẽ thu lại vào một buổi trưa khác.
Xưa nay chúng ta vẫn luôn là người đi trước của chính mình, và mãi mãi sẽ là như vậy. Và tất cả những gì chúng ta đã gom góp và sẽ gom góp chẳng qua chỉ là hạt giống cho những cánh đồng chưa cày. Chúng ta là cánh đồng và là người cày, là người gom góp và là những gì được gom góp.
Khi bạn còn là một niềm khao khát lang thang trong sương mù, tôi cũng đã ở đó, một niềm khao khát lang thang. Rồi chúng ta tìm nhau, và từ lòng háo hức của chúng ta, những giấc mơ ra đời. Và giấc mơ là thời gian không giới hạn, và giấc mơ là không gian không đo được.
Và khi bạn còn là một lời lặng thầm trên đôi môi run rẩy của Sự Sống, tôi cũng đã ở đó, một lời lặng thầm khác. Rồi Sự Sống thốt chúng ta ra thành lời, và chúng ta đi xuống qua năm tháng, rộn ràng những ký ức về hôm qua và niềm mong mỏi về ngày mai, vì hôm qua là cái chết đã bị khuất phục, còn ngày mai là sự sinh ra mà ta đang đuổi theo.
Và giờ đây chúng ta ở trong tay Thượng đế. Bạn là mặt trời trong tay phải của Ngài, còn tôi là trái đất trong tay trái của Ngài. Nhưng bạn, kẻ chiếu sáng, cũng không hơn gì tôi, kẻ được chiếu sáng.
Và chúng ta, mặt trời và trái đất, chẳng qua chỉ là khởi đầu của một mặt trời lớn hơn và một trái đất lớn hơn. Và mãi mãi chúng ta sẽ là sự khởi đầu.
Bạn là người đi trước của chính bạn, bạn đó, người khách lạ đi ngang qua cổng vườn tôi.
Và tôi cũng là người đi trước của chính tôi, dù tôi ngồi dưới bóng cây của mình và trông như không hề động đậy.
Kẻ khờ của Thượng đế.
Ngày kia, từ sa mạc, có một người tới thành phố lớn Sharia. Người ấy là một kẻ mơ mộng, và chẳng có gì ngoài manh áo trên người và một cây gậy.
Đi qua các con phố, ông ngắm những ngôi đền, những ngọn tháp và những cung điện, lòng đầy kính phục và kinh ngạc, vì thành Sharia đẹp hơn mọi nơi. Và ông thường bắt chuyện với người qua đường, hỏi họ về thành phố của họ. Nhưng họ không hiểu tiếng ông, mà ông cũng không hiểu tiếng họ.
Đúng giờ trưa, ông dừng lại trước một quán trọ rộng lớn. Quán xây bằng đá cẩm thạch vàng, và người ta ra vào tự do, không ai ngăn cản.
"Chắc đây là một ngôi đền," ông tự nhủ, rồi ông cũng bước vào. Nhưng ông ngạc nhiên biết bao khi thấy mình đứng trong một gian sảnh lộng lẫy, có rất đông đàn ông đàn bà ngồi quanh nhiều chiếc bàn. Họ đang ăn, đang uống, và nghe các nhạc công chơi nhạc.
"Không phải," người mơ mộng nói. "Đây đâu phải chỗ thờ phụng. Hẳn đây là một bữa tiệc ông hoàng đãi dân chúng, để mừng một sự kiện lớn."
Ngay lúc ấy, có một người, mà ông tưởng là nô bộc của ông hoàng, bước tới mời ông ngồi. Và người ta dọn cho ông thịt, rượu, và những món ngọt tuyệt hảo.
Khi đã no nê, người mơ mộng đứng dậy ra về. Tới cửa, ông bị một người to lớn, ăn mặc lộng lẫy, chặn lại.
"Chắc chắn đây chính là ông hoàng," người mơ mộng nghĩ thầm, và ông cúi chào người ấy, cảm ơn người ấy.
Bấy giờ người to lớn nói bằng tiếng của thành phố:
"Thưa ông, ông chưa trả tiền bữa ăn." Người mơ mộng không hiểu, lại cảm ơn người ấy thêm một lần nữa, hết lòng. Bấy giờ người to lớn ngẫm nghĩ, rồi nhìn người mơ mộng kỹ hơn. Và người ấy thấy đây là một người lạ, chỉ mặc một manh áo nghèo, và quả thật không có gì để trả tiền bữa ăn. Thế là người to lớn vỗ tay gọi, và bốn người lính canh của thành phố đi tới. Họ nghe người to lớn nói. Rồi họ đưa người mơ mộng đi ở giữa, mỗi bên hai người. Và người mơ mộng để ý thấy quần áo và cử chỉ của họ thật trang trọng, ông nhìn họ mà lòng vui thích.
"Những người này," ông nói, "hẳn là những bậc có danh vọng."
Và họ cùng nhau đi cho tới Tòa Phán Xử, rồi bước vào.
Người mơ mộng thấy trước mặt mình, ngồi trên một chiếc ngai, là một người đáng kính, râu dài buông xuống, khoác áo bào uy nghi. Và ông nghĩ đó là nhà vua. Và ông mừng vui vì được dẫn tới trước mặt vua.
Bấy giờ những người lính canh trình với quan tòa, chính là người đáng kính ấy, tội trạng của người mơ mộng. Quan tòa chỉ định hai người biện hộ, một người đứng buộc tội, một người bênh vực cho người lạ. Hai người lần lượt đứng lên, mỗi người trình bày lý lẽ của mình. Còn người mơ mộng thì tưởng mình đang nghe những bài diễn văn chào mừng, và lòng ông tràn đầy biết ơn nhà vua và ông hoàng vì tất cả những gì họ đã làm cho ông.
Rồi bản án được tuyên cho người mơ mộng: tội của ông sẽ được viết lên một tấm bảng treo trước cổ, và ông phải cưỡi một con ngựa không yên đi khắp thành phố, có một người thổi kèn và một người đánh trống đi trước. Và bản án được thi hành ngay lập tức.
Thế là khi người mơ mộng cưỡi con ngựa không yên đi khắp thành phố, có người thổi kèn và người đánh trống đi trước, dân trong thành nghe tiếng ồn liền chạy ùa ra, và khi thấy ông, ai nấy đều cười, còn lũ trẻ thì kéo từng đám chạy theo ông từ phố này sang phố khác. Và lòng người mơ mộng ngập tràn niềm ngây ngất, mắt ông sáng lên nhìn họ. Vì với ông, tấm bảng là dấu ân phước của nhà vua, còn đoàn rước này là để tôn vinh ông.
Đang cưỡi ngựa đi, ông thấy giữa đám đông có một người cũng từ sa mạc tới như mình, và lòng ông rộn lên niềm vui, ông gọi to:
"Anh bạn ơi! Anh bạn ơi! Chúng ta đang ở đâu đây? Đây là thành phố nào mà lòng người hằng mơ ước? Đây là giống người hiếu khách rộng rãi nào vậy? Họ mở tiệc đãi người khách tình cờ ghé qua ngay trong cung điện của họ, các ông hoàng của họ kề vai bên người khách, nhà vua của họ treo một tín vật lên ngực người khách, và mở ra cho người khách lòng hiếu khách của một thành phố từ trời xuống."
Người cũng từ sa mạc kia không đáp. Người ấy chỉ mỉm cười và khẽ lắc đầu. Và đoàn rước đi qua.
Và gương mặt người mơ mộng ngẩng lên, đôi mắt ông tràn đầy ánh sáng.
Tình yêu.
Người ta nói con chó rừng và con chuột chũi
Uống chung một dòng suối
Nơi con sư tử tới uống.
Và người ta nói con đại bàng và con kền kền
Cùng cắm mỏ vào một xác chết,
Và sống yên ổn với nhau
Trước cái xác không hồn.
Hỡi tình yêu, bàn tay vương giả của người
Đã gò cương những dục vọng của tôi,
Và nâng cơn đói cơn khát của tôi
Lên thành phẩm giá và niềm kiêu hãnh,
Xin đừng để phần mạnh mẽ và bền bỉ trong tôi
Ăn thứ bánh hay uống thứ rượu
Vẫn cám dỗ phần yếu đuối của tôi.
Thà để tôi chết đói,
Để tim tôi khô cháy vì khát,
Để tôi chết đi và tan biến,
Còn hơn tôi đưa tay
Tới một chiếc chén người không rót đầy,
Hay một cái bát người không ban phước.
Hết phần đọc đêm nay.
Mình cứ nghĩ hoài về cái bóng buổi sáng trải dài trước mặt, tới trưa lại thu về dưới chân. Những gì mình gom góp hôm nay, biết đâu chỉ là hạt giống cho một cánh đồng chưa ai cày. Mong đêm nay bạn ngủ yên, như người ngồi dưới bóng cây mà vẫn đang đi tới. Hẹn bạn lần sau, mình đọc tiếp "Người Đi Trước" nghen.