Tình Ca kể chuyện · Ngụ Ngôn Gibran

Kỷ Niệm Là Một Chiếc Lá Thu

Đây là Sách Nói Tình Ca, cuốn "Kẻ Điên" của Khalil Gibran. Đêm nay mình đọc tám bài cuối của cuốn sách: Nhà thiên văn, Nỗi khát khao lớn, Một ngọn cỏ nói, Con mắt, Hai nhà thông thái, Khi nỗi buồn của tôi ra đời, Và khi niềm vui của tôi ra đời, và Thế giới hoàn hảo.

Nhà thiên văn.

Dưới bóng ngôi đền, bạn tôi và tôi thấy một người mù ngồi một mình. Bạn tôi nói: "Kìa, đó là người khôn ngoan nhất xứ mình."

Tôi bèn rời bạn, lại gần người mù và chào ông. Rồi chúng tôi trò chuyện.

Một lúc sau, tôi nói: "Xin ông bỏ qua cho câu hỏi của tôi; nhưng ông bị mù từ bao giờ?"

Ông trả lời: "Từ lúc mới sinh ra."

Tôi hỏi: "Vậy ông theo con đường minh triết nào?"

Ông nói: "Tôi là một nhà thiên văn."

Rồi ông đặt tay lên ngực mà nói: "Tôi ngắm tất cả những mặt trời, mặt trăng và những vì sao này."

Nỗi khát khao lớn.

Tôi ngồi đây, giữa anh tôi là núi và em gái tôi là biển.

Ba chúng tôi là một trong nỗi cô đơn, và tình thương gắn chúng tôi với nhau thì sâu, mạnh, và lạ lùng. Không, nó còn sâu hơn chiều sâu của em gái tôi, mạnh hơn sức mạnh của anh tôi, và lạ lùng hơn cái lạ lùng của cơn điên trong tôi.

Bao nhiêu thời đại nối tiếp bao nhiêu thời đại đã trôi qua, từ lúc buổi bình minh xám đầu tiên làm cho chúng tôi thấy được nhau; và dù chúng tôi đã thấy bao thế giới sinh ra, tròn đầy, rồi chết đi, chúng tôi vẫn còn háo hức và còn trẻ.

Chúng tôi còn trẻ, còn háo hức, vậy mà không có bạn đời, không ai ghé thăm; và dù nằm trong một vòng ôm nửa vời không bao giờ đứt, chúng tôi vẫn không được an ủi. Mà có gì an ủi được nỗi ham muốn bị kìm giữ và niềm đam mê chưa được tỏ bày? Từ đâu sẽ tới một vị thần rực lửa để sưởi ấm giường em gái tôi? Dòng thác nữ nào sẽ dập tắt được ngọn lửa của anh tôi? Và người đàn bà nào sẽ làm chủ được trái tim tôi?

Trong sự tĩnh lặng của đêm, em gái tôi thì thầm trong giấc ngủ cái tên không ai biết của vị thần lửa, còn anh tôi gọi từ xa một nữ thần mát lạnh, xa xăm. Còn tôi gọi ai trong giấc ngủ, tôi không biết.

Tôi ngồi đây, giữa anh tôi là núi và em gái tôi là biển. Ba chúng tôi là một trong nỗi cô đơn, và tình thương gắn chúng tôi với nhau thì sâu, mạnh, và lạ lùng.

Một ngọn cỏ nói.

Một ngọn cỏ nói với chiếc lá thu: "Cô rụng xuống mà ồn ào quá! Cô làm tan hết những giấc mơ mùa đông của tôi."

Chiếc lá tức giận nói: "Đồ thấp hèn, sống dưới thấp! Cái thứ không biết hát, hay cáu kỉnh! Mày không sống trên tầng không khí cao, nên mày đâu phân biệt được tiếng hát."

Rồi chiếc lá thu nằm xuống mặt đất mà ngủ. Khi mùa xuân tới, nàng thức dậy, và nàng đã là một ngọn cỏ.

Rồi khi mùa thu tới, giấc ngủ mùa đông đè xuống nàng, và phía trên nàng, khắp không trung, những chiếc lá đang rơi, nàng lẩm bẩm một mình: "Ôi, mấy chiếc lá thu này! Ồn ào quá! Làm tan hết những giấc mơ mùa đông của tôi."

Con mắt.

Một hôm, Con Mắt nói: "Tôi thấy bên kia những thung lũng này có một ngọn núi phủ sương xanh. Đẹp lắm phải không?"

Cái Tai lắng nghe, nghe chăm chú một hồi rồi nói: "Nhưng núi đâu? Tôi có nghe thấy nó đâu."

Rồi Bàn Tay lên tiếng: "Tôi cố sờ, cố chạm vào nó mà vô ích, tôi chẳng tìm ra ngọn núi nào cả."

Và Cái Mũi nói: "Chẳng có núi nào hết, tôi không ngửi thấy nó."

Rồi Con Mắt quay đi hướng khác, và tất cả bọn họ bắt đầu bàn tán với nhau về cái ảo tưởng kỳ lạ của Con Mắt. Họ nói: "Con Mắt chắc có vấn đề gì rồi."

Hai nhà thông thái.

Ngày xưa, ở thành Afkar cổ xưa, có hai nhà thông thái ghét nhau, và coi thường học vấn của nhau. Vì một người chối bỏ sự hiện hữu của các thần linh, còn người kia là một tín đồ.

Một hôm, hai người gặp nhau ngoài chợ, và giữa đám môn đồ của mình, họ bắt đầu tranh cãi, lý luận về chuyện các thần linh có hay không. Sau nhiều giờ đôi co, họ chia tay.

Tối hôm đó, người không tin vào thần linh đi tới đền, phủ phục trước bàn thờ, cầu xin các thần linh tha thứ cho quá khứ lầm lạc của mình.

Và cũng vào giờ ấy, nhà thông thái kia, người vẫn bênh vực các thần linh, đem đốt những cuốn sách thánh của mình. Vì ông đã trở thành người không tin.

Khi nỗi buồn của tôi ra đời.

Khi Nỗi Buồn của tôi ra đời, tôi chăm bẵm nó cẩn thận, và trông chừng nó bằng tất cả lòng trìu mến.

Và Nỗi Buồn của tôi lớn lên như mọi vật sống, mạnh mẽ, xinh đẹp, và đầy những niềm vui kỳ diệu.

Chúng tôi thương nhau, Nỗi Buồn của tôi và tôi, và chúng tôi thương thế giới quanh mình; vì Nỗi Buồn có một trái tim hiền hậu, và trái tim tôi hiền hậu nhờ Nỗi Buồn.

Khi chúng tôi trò chuyện, Nỗi Buồn của tôi và tôi, ngày của chúng tôi như có cánh, đêm của chúng tôi được quấn quanh bằng những giấc mơ; vì Nỗi Buồn có cái lưỡi khéo nói, và lưỡi tôi khéo nói nhờ Nỗi Buồn.

Khi chúng tôi cùng hát, Nỗi Buồn của tôi và tôi, hàng xóm ngồi bên cửa sổ mà nghe; vì những bài ca của chúng tôi sâu như biển, và những giai điệu của chúng tôi đầy những ký ức lạ lùng.

Khi chúng tôi đi cùng nhau, Nỗi Buồn của tôi và tôi, người ta nhìn chúng tôi bằng ánh mắt dịu dàng, và thì thầm những lời ngọt ngào vô cùng. Cũng có những người nhìn chúng tôi mà ganh tị, vì Nỗi Buồn là một điều cao quý, và tôi hãnh diện có Nỗi Buồn.

Nhưng Nỗi Buồn của tôi đã chết, như mọi vật sống, và tôi bị bỏ lại một mình mà suy tư, ngẫm nghĩ.

Giờ đây, khi tôi nói, lời tôi rơi nặng nề vào tai tôi.

Khi tôi hát, hàng xóm không tới nghe nữa.

Khi tôi đi ngoài phố, không ai nhìn tôi.

Chỉ trong giấc ngủ, tôi nghe những giọng nói thương hại: "Kìa, người đàn ông nằm đó, người có Nỗi Buồn đã chết."

Và khi niềm vui của tôi ra đời.

Và khi Niềm Vui của tôi ra đời, tôi bế nó trên tay, đứng trên nóc nhà mà kêu to: "Hỡi hàng xóm của tôi, hãy tới, tới mà xem, vì hôm nay Niềm Vui đã sinh ra cho tôi. Hãy tới mà ngắm cái vật hớn hở đang cười dưới nắng này."

Nhưng không một người hàng xóm nào tới nhìn Niềm Vui của tôi, và tôi sửng sốt vô cùng.

Ngày nào cũng vậy, suốt bảy tháng trăng, tôi đứng trên nóc nhà mà rao về Niềm Vui của tôi, vậy mà chẳng ai đoái hoài. Niềm Vui của tôi và tôi chỉ có một mình, không ai tìm tới, không ai ghé thăm.

Rồi Niềm Vui của tôi xanh xao, mỏi mệt, vì không có trái tim nào khác ngoài tim tôi giữ lấy vẻ đáng yêu của nó, và không có đôi môi nào khác hôn lên môi nó.

Rồi Niềm Vui của tôi chết vì cô quạnh.

Và giờ đây, tôi chỉ nhớ tới Niềm Vui đã chết của mình khi nhớ tới Nỗi Buồn đã chết của mình. Nhưng kỷ niệm là một chiếc lá thu, xào xạc một lúc trong gió, rồi không còn ai nghe thấy nữa.

Thế giới hoàn hảo.

Hỡi Thượng đế của những linh hồn lạc lối, Người đã lạc giữa các thần linh, xin hãy nghe con:

Hỡi Định Mệnh hiền hòa vẫn trông chừng chúng con, những linh hồn điên dại, lang thang, xin hãy nghe con:

Con sống giữa một giống người hoàn hảo, con, kẻ bất toàn nhất.

Con, một mớ hỗn mang của loài người, một tinh vân của những chất liệu rối ren, con đi giữa những thế giới đã hoàn tất, những dân tộc có luật lệ đầy đủ và trật tự tinh tươm, những người mà ý nghĩ đã được phân loại, giấc mơ đã được sắp xếp, và những điều họ thấy trong mộng đã được ghi tên, vào sổ.

Lạy Thượng đế, đức hạnh của họ được đo, tội lỗi của họ được cân, và cả vô số những điều trôi qua trong cõi chạng vạng mờ mờ, chẳng phải tội mà cũng chẳng phải đức, cũng được ghi chép và lập danh mục.

Ở đây, ngày và đêm được chia thành những mùa của nết ăn ở, và được cai quản bằng những quy tắc chính xác không chê vào đâu được.

Ăn, uống, ngủ, che thân, rồi tới giờ thì mệt.

Làm việc, vui chơi, ca hát, nhảy múa, rồi nằm yên khi đồng hồ điểm giờ.