Tình Ca kể chuyện · Ngụ Ngôn Gibran

Mặt Trời Hôn Lên Gương Mặt Trần Của Tôi

Đây là Sách Nói Tình Ca, cuốn "Kẻ Điên" của Khalil Gibran, nhà thơ, họa sĩ gốc Li-băng, sống ở Mỹ, tác giả cuốn "Kẻ Tiên Tri". Sách in lần đầu năm một nghìn chín trăm mười tám, là một tập ngụ ngôn và thơ văn xuôi ngắn, mỗi bài một chuyện riêng, nhiều bài do chính kẻ điên xưng "tôi" mà kể. Đêm nay mình đọc lời mở đầu, "Tôi đã thành kẻ điên như thế nào", rồi tới các bài Thượng đế, Bạn tôi, Con bù nhìn, Những người mộng du, Con chó khôn, Hai ẩn sĩ, Về cho và nhận, và Bảy cái tôi.

Tôi đã thành kẻ điên như thế nào.

Bạn hỏi tôi đã thành kẻ điên như thế nào. Chuyện xảy ra như vầy.

Một ngày kia, từ rất lâu trước khi nhiều vị thần ra đời, tôi thức dậy sau một giấc ngủ sâu và thấy mọi chiếc mặt nạ của mình đã bị đánh cắp, bảy chiếc mặt nạ tôi đã tự làm ra và đã đeo trong bảy kiếp sống.

Tôi chạy, không mặt nạ, qua những con phố đông người mà la lên: "Ăn trộm, ăn trộm, quân trộm đáng nguyền rủa!"

Đàn ông đàn bà cười nhạo tôi, và vài người chạy về nhà vì sợ tôi.

Và khi tôi tới khu chợ, một chàng trai đứng trên mái nhà kêu lên: "Hắn là một kẻ điên."

Tôi ngước lên nhìn cậu ta, và mặt trời hôn lên gương mặt trần của chính tôi lần đầu tiên.

Lần đầu tiên mặt trời hôn lên gương mặt trần của chính tôi, và linh hồn tôi bừng cháy tình yêu với mặt trời, và tôi không còn muốn những chiếc mặt nạ của mình nữa.

Và như người trong cơn mê, tôi kêu lên: "Phước thay, phước thay những kẻ trộm đã lấy cắp mặt nạ của tôi."

Thế là tôi thành kẻ điên.

Và tôi đã tìm thấy cả sự tự do của nỗi cô đơn, lẫn sự an toàn vì không bị ai hiểu, vì những người hiểu chúng ta sẽ biến một điều gì đó trong ta thành nô lệ.

Nhưng tôi chớ nên quá tự hào về sự an toàn của mình. Ngay cả một tên trộm ở trong tù cũng được an toàn trước một tên trộm khác.

Thượng đế.

Vào những ngày xa xưa, khi tiếng nói đầu tiên vừa run run trên môi tôi, tôi lên ngọn núi thánh và thưa với Thượng đế: "Thưa Chúa tể, con là nô lệ của Ngài. Ý muốn ẩn kín của Ngài là luật của con, và con sẽ vâng phục Ngài mãi mãi."

Nhưng Thượng đế không trả lời, và như một cơn bão lớn, Ngài đi qua mất.

Và một nghìn năm sau, tôi lại lên ngọn núi thánh và lại thưa với Thượng đế: "Thưa Đấng Tạo Hóa, con là tạo vật của Ngài. Ngài đã nặn con từ đất sét, và con mang ơn Ngài tất cả những gì con có."

Và Thượng đế không trả lời, mà như một nghìn đôi cánh bay vụt, Ngài đi qua mất.

Và một nghìn năm sau, tôi trèo lên ngọn núi thánh và lại thưa với Thượng đế: "Thưa Cha, con là con của Cha. Bằng lòng thương xót và tình yêu, Cha đã sinh ra con, và nhờ tình yêu và lòng thờ phụng, con sẽ thừa hưởng vương quốc của Cha."

Và Thượng đế không trả lời, và như màn sương che những ngọn đồi xa, Ngài đi qua mất.

Và một nghìn năm sau, tôi trèo lên ngọn núi thiêng và lại thưa với Thượng đế: "Thượng đế của con, nơi con hướng tới và nơi con được đầy đủ; con là ngày hôm qua của Ngài, và Ngài là ngày mai của con. Con là gốc rễ của Ngài dưới đất, và Ngài là bông hoa của con trên trời, và chúng ta cùng lớn lên trước mặt trời."

Rồi Thượng đế cúi xuống tôi, thì thầm vào tai tôi những lời ngọt ngào, và như biển cả ôm lấy con suối chảy xuống với mình, Ngài ôm lấy tôi.

Và khi tôi xuống tới những thung lũng và những đồng bằng, Thượng đế cũng ở đó.

Bạn tôi.

Bạn của tôi ơi, tôi không phải là cái vẻ bề ngoài của tôi. Vẻ bề ngoài chỉ là tấm áo tôi mặc, một tấm áo dệt kỹ càng, che tôi khỏi những câu hỏi của bạn, và che bạn khỏi sự lơ là của tôi.

Cái "tôi" ở trong tôi, bạn ơi, sống trong ngôi nhà của im lặng, và sẽ ở mãi trong đó, không ai nhận ra, không ai tới gần được.

Tôi không muốn bạn tin vào những gì tôi nói, cũng không muốn bạn tin vào những gì tôi làm, vì lời tôi nói chẳng là gì khác ngoài chính ý nghĩ của bạn thành tiếng, và việc tôi làm chính là hy vọng của bạn thành việc làm.

Khi bạn nói: "Gió đang thổi về hướng đông", tôi nói: "Ừ, gió đang thổi về hướng đông", vì tôi không muốn bạn biết rằng lòng tôi không nghĩ về gió mà nghĩ về biển.

Bạn không thể hiểu những ý nghĩ ra khơi của tôi, và tôi cũng không muốn bạn hiểu. Tôi muốn ở ngoài biển một mình.

Khi bạn đang ở ban ngày, bạn ơi, thì tôi đang ở ban đêm. Vậy mà ngay cả lúc đó, tôi vẫn nói về buổi trưa nhảy múa trên những ngọn đồi, và về bóng tím lặng lẽ trườn qua thung lũng. Vì bạn không thể nghe những khúc hát của bóng tối trong tôi, cũng không thể thấy đôi cánh tôi đập vào các vì sao, và tôi cũng chẳng muốn bạn nghe hay thấy. Tôi muốn ở với đêm một mình.

Khi bạn bước lên Thiên đàng của bạn, tôi bước xuống Địa ngục của tôi. Ngay cả lúc đó, bạn vẫn gọi tôi qua vực thẳm không cầu nào bắc qua được: "Người bạn đường của tôi, người anh em của tôi", và tôi gọi lại: "Người anh em của tôi, người bạn đường của tôi", vì tôi không muốn bạn thấy Địa ngục của tôi. Lửa sẽ đốt cháy mắt bạn, và khói sẽ làm nghẹt mũi bạn. Và tôi yêu Địa ngục của mình quá đỗi, nên không muốn bạn ghé thăm. Tôi muốn ở Địa ngục một mình.

Bạn yêu Chân Lý, Cái Đẹp và Lẽ Phải; và vì bạn, tôi nói rằng yêu những điều ấy là tốt và là phải lẽ. Nhưng trong lòng, tôi cười tình yêu của bạn. Vậy mà tôi không muốn bạn thấy tôi cười. Tôi muốn cười một mình.

Bạn ơi, bạn tốt bụng, thận trọng và khôn ngoan; không, bạn hoàn hảo, và tôi cũng nói với bạn một cách khôn ngoan và thận trọng. Vậy mà tôi điên. Nhưng tôi đeo mặt nạ che sự điên của mình. Tôi muốn điên một mình.

Bạn ơi, bạn không phải là bạn của tôi, nhưng làm sao tôi khiến bạn hiểu được? Đường của tôi không phải đường của bạn, vậy mà chúng ta vẫn cùng đi, tay trong tay.

Con bù nhìn.

Có lần tôi nói với một con bù nhìn: "Chắc anh mệt lắm, đứng hoài giữa cánh đồng vắng vẻ này."

Và nó nói: "Niềm vui làm cho kẻ khác sợ là một niềm vui sâu xa và bền lâu, tôi không bao giờ chán."

Tôi nghĩ một chút rồi nói: "Đúng vậy; vì tôi cũng đã từng biết niềm vui đó."

Nó nói: "Chỉ những ai trong bụng nhồi toàn rơm mới biết được niềm vui đó."

Rồi tôi bỏ đi, không biết nó vừa khen tôi hay vừa chê tôi.

Một năm trôi qua, và trong năm đó, con bù nhìn đã thành một triết gia.

Và khi tôi đi ngang qua nó lần nữa, tôi thấy hai con quạ đang làm tổ dưới cái mũ của nó.

Những người mộng du.

Ở thị trấn nơi tôi sinh ra, có một người đàn bà và cô con gái, cả hai đều hay đi trong giấc ngủ.

Một đêm, khi sự im lặng bao trùm thế gian, người mẹ và cô con gái, vừa đi vừa ngủ, gặp nhau trong khu vườn phủ sương của nhà mình.

Và người mẹ cất tiếng, bà nói: "Rốt cuộc, rốt cuộc cũng gặp mày, kẻ thù của tao! Mày, đứa đã phá nát tuổi xuân của tao, đứa đã xây đời mày trên đống đổ nát của đời tao! Phải chi tao giết được mày!"

Và cô con gái cất tiếng, cô nói: "Ôi mụ đàn bà đáng ghét, ích kỷ và già nua! Mụ đứng chắn giữa tôi với cái tôi tự do hơn của tôi! Mụ muốn đời tôi chỉ là tiếng vọng của cuộc đời đã tàn phai của mụ! Phải chi mụ chết đi!"

Ngay lúc đó, một con gà trống gáy, và cả hai người đàn bà thức giấc. Người mẹ dịu dàng nói: "Con đó hả, con cưng?" Và cô con gái dịu dàng đáp: "Dạ, mẹ yêu."

Con chó khôn.

Một ngày nọ, có một con chó khôn đi ngang qua một bầy mèo.

Và khi tới gần, thấy chúng đang rất chăm chú và chẳng để ý gì tới mình, nó dừng lại.

Rồi giữa bầy, một con mèo to lớn, nghiêm trang đứng lên, nhìn cả bầy mà nói: "Hỡi anh em, hãy cầu nguyện; và khi anh em đã cầu nguyện, rồi cầu nguyện nữa, cầu nguyện nữa, không chút nghi ngờ, thì quả thật, trời sẽ mưa xuống chuột."

Và khi con chó nghe vậy, nó cười thầm trong bụng và quay đi, nói: "Ôi lũ mèo mù quáng và ngu ngốc, chẳng phải sách đã chép, chẳng phải ta đã biết, và cha ông ta trước ta cũng đã biết, rằng thứ trời mưa xuống nhờ cầu nguyện, nhờ đức tin và nhờ van nài, không phải là chuột mà là xương sao?"

Hai ẩn sĩ.

Trên một ngọn núi vắng, có hai ẩn sĩ sống cùng nhau, thờ phụng Thượng đế và thương yêu nhau.

Hai ẩn sĩ ấy có một cái bát bằng đất nung, và đó là của cải duy nhất của họ.

Một ngày kia, một ác quỷ nhập vào lòng người ẩn sĩ lớn tuổi hơn, ông tới gặp người trẻ hơn mà nói: "Chúng ta đã sống với nhau lâu rồi. Đã tới lúc chúng ta chia tay. Mình chia của cải ra đi."

Người ẩn sĩ trẻ buồn rầu, ông nói: "Anh à, em đau lòng vì anh phải bỏ em mà đi. Nhưng nếu anh nhất định phải đi, thì đành vậy." Rồi ông mang cái bát đất ra, trao cho người kia mà nói: "Mình không chia cái bát này được đâu anh, cứ để nó là của anh."

Người ẩn sĩ lớn tuổi nói: "Tôi không nhận của bố thí. Tôi chỉ lấy phần của tôi, ngoài ra không lấy gì hết. Phải chia nó ra."

Người trẻ nói: "Nếu cái bát bị đập vỡ, thì nó còn dùng được gì cho anh hay cho em? Nếu anh bằng lòng, thôi mình bắt thăm đi."