Tình Ca kể chuyện · Cuộc Đời Chúa Giêsu

Hang Đá Đầu Tiên ở Greccio

Mùa dựng hang đá

Chúa Nhật thứ tư Mùa Vọng, ngọn nến cuối cùng được thắp lên. Chỉ còn mấy ngày nữa là Giáng Sinh. Đây là mùa mà khắp các giáo xứ ở Việt Nam mình rộn ràng dựng hang đá.

Ở nhiều giáo xứ, những buổi tối này các anh chị thanh niên ở lại nhà thờ thật khuya. Người cắt giấy dó làm vách đá, người đi xin rơm, người giăng đèn. Có xóm đạo dựng hang đá to bằng cả căn nhà, có thác nước chảy, có đàn cừu, có ngôi sao lấp lánh trên mái. Các em nhỏ chạy tới chạy lui, háo hức chờ ngày tượng Chúa Hài Đồng được đặt vào máng cỏ.

Trong nhiều gia đình cũng vậy. Có khi chỉ là một hang đá nhỏ trên bàn thờ gia đình, giấy màu nâu, vài cọng rơm, mấy bức tượng nhỏ đã cũ. Mỗi năm lấy ra, phủi bụi, bày lại. Vậy mà năm nào cũng thấy lòng mình ấm lên.

Hôm nay, mình kể về hang đá Giáng Sinh đầu tiên. Không phải ở Bêlem, mà ở một ngôi làng nhỏ trên núi nước Ý, tên là Greccio, cách đây hơn tám trăm năm.

Ước nguyện của thầy Phanxicô

Người dựng hang đá ấy là thánh Phanxicô thành Assisi. Ông vốn là con một nhà buôn vải giàu có, rồi bỏ hết để sống nghèo khó theo Chúa. Ông thương người nghèo, thương cả muông thú, cỏ cây. Người ta vẫn gọi ông là người nghèo của Assisi.

Thánh Phanxicô rất yêu mầu nhiệm Giáng Sinh. Ông cảm động vô cùng khi nghĩ rằng Con Thiên Chúa đã chọn sinh ra nghèo khó như vậy, nằm trong máng cỏ của súc vật. Ông muốn mọi người không chỉ nghe kể, mà được tận mắt thấy cảnh ấy.

Theo người viết tiểu sử đầu tiên của ông là tu sĩ Thomas Celano, khoảng mười lăm ngày trước lễ Giáng Sinh năm một nghìn hai trăm hai mươi ba, thánh Phanxicô gọi một người bạn ở Greccio tên là Gioan. Ông nói với Gioan rằng ông muốn gợi lại hình ảnh Hài Nhi sinh ra ở Bêlem. Ông muốn thấy tận mắt Hài Nhi đã phải chịu thiếu thốn thế nào, nằm trong máng cỏ ra sao, giữa con bò và con lừa, trên đống rơm khô.

Gioan là một người bạn trung tín. Nghe xong, ông về chuẩn bị đúng như lời thánh Phanxicô dặn. Một cái hang trên sườn núi, một máng cỏ đầy rơm, một con bò và một con lừa thật.

Đêm ấy ở Greccio

Đêm Giáng Sinh năm ấy, các tu sĩ từ nhiều nơi kéo về. Dân các làng quanh đó cũng tới, mang theo hoa và đuốc. Thomas Celano kể rằng ánh đuốc làm sáng cả đêm, như thể ngày đã về. Tiếng hát vang vọng qua núi rừng.

Thánh Phanxicô tới, thấy máng cỏ đầy rơm, con bò và con lừa đứng bên cạnh. Ông vui mừng khôn tả. Không có tượng, không có trang trí cầu kỳ. Chỉ có một cái hang, rơm khô, hai con vật, và những con người nghèo của vùng núi. Mọi người đứng quanh đó, như những mục đồng năm xưa.

Một linh mục cử hành Thánh lễ ngay trên máng cỏ. Thánh Phanxicô, vốn là phó tế, đọc Tin Mừng và giảng cho dân chúng. Celano kể rằng khi nhắc tới Hài Nhi Bêlem, giọng ông dịu dàng như tiếng một con chiên non. Ông nói về vị Vua nghèo, sinh ra ở thành Bêlem nhỏ bé.

Thomas Celano còn kể rằng có một người hôm ấy đã thấy như có một Hài Nhi nằm trong máng cỏ, và thánh Phanxicô cúi xuống như đánh thức em dậy. Rồi đêm canh thức khép lại, và ai nấy trở về nhà với niềm vui trong lòng.

Mình thích nhất câu cuối ấy: ai nấy trở về nhà với niềm vui. Không có phép lạ nào ồn ào. Chỉ là một đêm người nghèo được đứng gần Chúa nghèo, và họ mang niềm vui ấy về mái nhà của mình.

Một Tin Mừng sống động

Từ đêm ấy ở Greccio, tục dựng hang đá Giáng Sinh dần dần có mặt ở khắp nơi. Ngày nay, từ quảng trường thánh Phêrô ở Rôma cho tới một xóm đạo nhỏ ở miền Tây, mùa Giáng Sinh nào cũng có hang đá.

Năm hai nghìn không trăm mười chín, Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã tới chính Greccio. Ở đó, ngày mùng một tháng mười hai, ngài ký một tông thư về hang đá Giáng Sinh, tên là Admirabile Signum, nghĩa là Dấu chỉ tuyệt vời. Ngài gọi hang đá là một Tin Mừng sống động, và khuyến khích các gia đình giữ gìn truyền thống dựng hang đá trong nhà.

Trong tông thư ấy, ngài nói những người nghèo có chỗ đặc biệt quanh máng cỏ. Họ có mọi quyền đến gần Chúa Hài Đồng. Những mục đồng là những người đầu tiên đón nhận món quà của Thiên Chúa. Và ngài nói, điều quan trọng không phải hang đá đẹp hay xấu, mà là hang đá nói được điều gì với cuộc đời mình.

Mình nghĩ tới những bức tượng nhỏ trong các hang đá. Có nơi đặt thêm tượng bà cụ gánh hàng, ông lão đánh cá, em bé chăn trâu. Ai cũng có một chỗ bên máng cỏ. Chúa đã chọn sinh ra giữa những người bình thường nhất, để không ai thấy mình bị bỏ ra ngoài.

Dựng hang đá trong lòng

Mấy ngày cuối Mùa Vọng này, nếu được, bạn hãy cùng con cháu dựng một hang đá nhỏ trong nhà. Vừa làm vừa kể cho các em nghe chuyện đêm Greccio, chuyện con bò con lừa, chuyện thầy Phanxicô nghèo khó. Để các em biết rằng hang đá không chỉ để trang trí, mà để nhớ Chúa đã đến với mình như thế nào.

Và mình cũng dựng một hang đá trong lòng. Một chỗ đơn sơ, có thể còn bừa bộn, còn thiếu thốn. Nhưng Chúa không chê. Ngày xưa Người đã chọn một máng cỏ của súc vật. Lòng mình dù nghèo nàn, Chúa vẫn muốn ngự vào.

Lạy Chúa Hài Đồng, Đấng đã chọn sinh ra nghèo khó trong máng cỏ, xin cho con biết yêu sự đơn sơ như thánh Phanxicô. Xin cho mỗi gia đình mùa Giáng Sinh này có một hang đá nhỏ, và có một chỗ trong lòng để đón Chúa. Xin cho những người nghèo, những người xa nhà, cũng tìm được chỗ đứng ấm áp bên máng cỏ của Chúa. Amen.

Tập sau, đêm Giáng Sinh, mình sẽ kể chuyện một bài hát viết vội trong một ngôi làng nhỏ bên nước Áo, mà nay cả thế giới cùng hát. Còn bây giờ, mời bạn nghe một bài hát Tình Ca viết cho hang đá nhỏ trong mỗi mái nhà. Tình Ca. Ở đây có bình an.