Tình Ca kể chuyện · Bài Ca Giáng Sinh

Người Chết Mà Không Ai Nhỏ Một Giọt Nước Mắt

Đây là Sách Nói Tình Ca, cuốn "Bài Ca Giáng Sinh" của nhà văn Charles Dickens. Đúng nửa đêm, Linh Hồn thứ hai biến mất, và một Bóng Ma trùm kín áo đen lướt tới. Mời bạn nghe khúc thứ tư: Linh Hồn cuối cùng, phần đầu.

Bóng Ma chậm rãi, trang nghiêm, lặng lẽ tiến lại. Khi nó tới gần, Scrooge quỳ một gối xuống; vì ngay trong bầu không khí Linh Hồn này đi qua, dường như nó gieo rắc u ám và bí ẩn.

Nó được phủ trong một tấm áo đen sẫm, che kín đầu, mặt, thân hình, chẳng để lộ ra gì ngoài một bàn tay đang chìa ra. Nếu không có bàn tay ấy, thì khó mà tách hình dáng nó ra khỏi đêm tối, phân biệt nó với bóng đêm vây quanh.

Khi nó đứng cạnh, ông cảm thấy nó cao lớn, uy nghi, và sự hiện diện bí ẩn của nó làm ông đầy một nỗi sợ trang nghiêm. Ông không biết gì hơn, vì Linh Hồn chẳng nói, cũng chẳng động đậy.

"Tôi đang đứng trước Linh Hồn Giáng Sinh Tương Lai phải không?" Scrooge nói.

Linh Hồn không trả lời, chỉ đưa tay chỉ về phía trước.

"Ngài sắp cho tôi xem bóng của những điều chưa xảy ra, nhưng sẽ xảy ra trong thời gian trước mặt chúng ta," Scrooge nói tiếp. "Có phải vậy không, thưa Linh Hồn?"

Phần trên của tấm áo khẽ co lại trong các nếp gấp một lát, như thể Linh Hồn vừa gật đầu. Đó là câu trả lời duy nhất ông nhận được.

Dù tới lúc này đã khá quen với những người bạn đồng hành từ cõi khác, Scrooge vẫn sợ cái hình dáng im lặng ấy tới mức chân run lẩy bẩy, và thấy mình gần như không đứng nổi khi chuẩn bị đi theo nó. Linh Hồn dừng lại một lát, như thấy tình trạng của ông, và cho ông thời gian lấy lại sức.

Nhưng như vậy Scrooge lại càng tệ hơn. Ông rùng mình vì một nỗi kinh hoàng mơ hồ khi biết rằng sau tấm khăn liệm tối sẫm kia, có những con mắt ma quái đang chăm chú nhìn mình, trong khi ông, dù căng mắt hết cỡ, cũng chẳng thấy gì ngoài một bàn tay ma và một đống đen lớn.

"Hỡi Linh Hồn của Tương Lai!" ông kêu lên. "Tôi sợ ngài hơn bất cứ bóng ma nào tôi đã gặp. Nhưng vì tôi biết ngài muốn làm điều tốt cho tôi, và vì tôi mong được sống để trở thành một con người khác với tôi trước đây, nên tôi sẵn sàng đi cùng ngài, với một lòng biết ơn. Ngài không nói với tôi một lời sao?"

Nó không trả lời. Bàn tay vẫn chỉ thẳng về phía trước.

"Xin dẫn đường!" Scrooge nói. "Xin dẫn đường! Đêm đang tàn nhanh, và tôi biết đây là thời gian quý giá với tôi. Xin dẫn đường, thưa Linh Hồn!"

Bóng Ma đi khỏi, như lúc nó tiến về phía ông. Scrooge đi theo trong bóng vạt áo của nó, ông có cảm giác vạt áo ấy nâng ông lên, mang ông đi.

Họ dường như không đi vào thành phố; mà thành phố tự hiện lên quanh họ, tự vây lấy họ. Nhưng họ đã ở đó, ngay giữa lòng nó; ở sở giao dịch, giữa đám thương gia; những người vội vã đi tới đi lui, lắc tiền leng keng trong túi, đứng thành từng nhóm nói chuyện, xem đồng hồ, mân mê trầm ngâm những con dấu bằng vàng to tướng; và đủ thứ như vậy, như Scrooge vẫn thường thấy.

Linh Hồn dừng lại bên một nhóm nhỏ những người làm ăn. Thấy bàn tay chỉ vào họ, Scrooge tiến tới lắng nghe.

"Không," một người to béo có cái cằm khổng lồ nói, "tôi cũng chẳng biết gì nhiều về chuyện đó. Tôi chỉ biết là lão chết rồi."

"Lão chết khi nào?" một người khác hỏi.

"Tối qua, tôi nghĩ vậy."

"Ơ, lão bị làm sao?" người thứ ba hỏi, bốc ra một nhúm lớn thuốc hít từ cái hộp thuốc hít rất to. "Tôi cứ tưởng lão chẳng bao giờ chết."

"Có Trời biết," người thứ nhất nói, ngáp dài.

"Lão để tiền lại cho ai?" một quý ông mặt đỏ hỏi, đầu mũi ông có một cục u lủng lẳng, rung rung như cái yếm của con gà tây trống.

"Tôi chưa nghe," người có cái cằm to nói, lại ngáp. "Có lẽ để lại cho công ty của lão. Không để lại cho tôi. Tôi chỉ biết vậy."

Câu đùa ấy được mọi người cười rộ lên.

"Chắc đám tang sẽ rẻ lắm," cũng người ấy nói, "vì thật tình tôi chẳng biết có ai đi đưa. Hay là mình rủ nhau tình nguyện đi?"

"Tôi không ngại đi, nếu có bữa trưa," quý ông có cục u trên mũi nhận xét. "Nhưng muốn tôi góp mặt thì phải cho tôi ăn."

Lại một tràng cười nữa.

"Thôi thì, rốt cuộc tôi là người vô tư nhất trong mấy ông," người nói đầu tiên nói, "vì tôi chẳng bao giờ đeo găng tay đen, cũng chẳng bao giờ ăn trưa. Nhưng tôi sẽ xin đi, nếu có ai đi nữa. Nghĩ lại thì tôi cũng không chắc mình không phải là bạn thân nhất của lão; vì hễ gặp nhau là bọn tôi dừng lại nói chuyện. Thôi, chào!"

Người nói người nghe tản đi, lẫn vào những nhóm khác. Scrooge biết những người này, ông nhìn Linh Hồn chờ được giải thích.

Bóng Ma lướt ra một con phố. Ngón tay nó chỉ vào hai người đang gặp nhau. Scrooge lại lắng nghe, nghĩ rằng lời giải thích có thể nằm ở đây.

Ông cũng biết rất rõ hai người này. Họ là những người làm ăn: rất giàu có, và rất có thế lực. Ông luôn cố giữ cho được họ quý trọng: ý là về mặt làm ăn; chỉ thuần túy về mặt làm ăn.

"Khỏe không?" một người nói.

"Khỏe không?" người kia đáp.

"Này!" người thứ nhất nói. "Lão già quỷ quái cuối cùng cũng đi gặp ông bà rồi hả?"

"Nghe người ta nói vậy," người thứ hai đáp. "Lạnh quá, nhỉ?"

"Hợp với mùa Giáng Sinh. Chắc ông không trượt băng chứ?"

"Không. Không. Còn chuyện khác phải lo. Chào ông!"

Không thêm một lời nào. Đó là cuộc gặp, cuộc chuyện trò, và lời chia tay của họ.

Lúc đầu Scrooge hơi ngạc nhiên khi thấy Linh Hồn coi trọng những cuộc nói chuyện có vẻ vụn vặt như vậy; nhưng tin chắc rằng chúng phải có một mục đích ẩn giấu nào đó, ông cố nghĩ xem đó có thể là gì. Khó mà cho rằng chúng có liên quan tới cái chết của Jacob, người cộng sự cũ của ông, vì chuyện đó thuộc về Quá Khứ, còn địa phận của Linh Hồn này là Tương Lai. Ông cũng không nghĩ ra được ai gần gũi với mình mà những lời ấy có thể nói tới. Nhưng không hề nghi ngờ rằng, dù chúng nói về ai đi nữa, thì cũng ẩn chứa một bài học để ông sửa mình, ông quyết định ghi nhớ từng lời mình nghe, từng điều mình thấy; và nhất là để ý tới bóng của chính mình khi nó xuất hiện. Vì ông mong rằng cách cư xử của chính ông trong tương lai sẽ cho ông manh mối còn thiếu, và làm cho những câu đố này dễ giải.

Ông nhìn quanh ngay chỗ ấy để tìm hình bóng của mình; nhưng một người khác đang đứng ở góc quen của ông, và tuy đồng hồ chỉ đúng giờ ông thường có mặt, ông không thấy ai giống mình trong đám đông đang tràn qua cổng. Tuy vậy, chuyện đó không làm ông ngạc nhiên mấy; vì ông vẫn đang nghĩ tới chuyện thay đổi cuộc đời mình, và nghĩ, mong, rằng đây là dấu hiệu những quyết tâm mới của ông đã được thực hiện.

Lặng lẽ và tối tăm, Bóng Ma đứng bên ông, bàn tay vẫn chìa ra. Khi ông thôi mải mê suy nghĩ, ông có cảm giác qua hướng xoay của bàn tay, và vị trí của nó so với mình, rằng Những Con Mắt Vô Hình đang nhìn ông chằm chằm. Điều đó làm ông rùng mình, thấy lạnh buốt.

Họ rời chốn tấp nập ấy, đi vào một khu khuất nẻo của thành phố, nơi Scrooge chưa từng đặt chân tới, dù ông biết nó ở đâu, và biết tiếng xấu của nó. Đường sá bẩn thỉu và chật hẹp; nhà cửa, hàng quán tồi tàn; người ta ăn mặc rách rưới, đi đứng xiêu vẹo, dép lê, xấu xí. Những con hẻm, những cổng vòm, như bao nhiêu hố rác, phun ra những mùi hôi, rác rưởi, và cảnh sống nhếch nhác lên những con phố lộn xộn; và cả khu nồng nặc tội lỗi, dơ bẩn, và khốn khổ.

Sâu trong cái hang ổ tai tiếng ấy, có một cửa tiệm thấp lè tè, chìa ra dưới một mái hiên dốc, nơi người ta mua sắt vụn, giẻ rách cũ, chai lọ, xương, và đồ phế thải nhầy mỡ. Trên sàn bên trong chất đầy những đống chìa khóa gỉ, đinh, xích, bản lề, giũa, cân, quả cân, và đủ loại sắt vụn. Những bí mật mà ít ai muốn nhìn kỹ được sinh ra và giấu kín trong những núi giẻ rách nhếch nhác, những khối mỡ ôi, những nấm mồ xương. Ngồi giữa đống hàng ấy, bên một cái lò than làm bằng gạch cũ, là một lão gian manh tóc bạc, gần bảy mươi tuổi; lão che mình khỏi gió lạnh bên ngoài bằng một tấm rèm hôi hám chắp vá từ đủ thứ giẻ rách, treo trên một sợi dây; và ngồi hút tẩu, thảnh thơi như một người đã về hưu sung sướng.

Scrooge và Bóng Ma vào tới chỗ lão, đúng lúc một người đàn bà ôm một bọc nặng lén lút bước vào tiệm. Nhưng bà vừa vào, thì một người đàn bà khác, cũng ôm bọc như vậy, cũng bước vào; theo sát sau là một người đàn ông mặc đồ đen bạc màu, người này giật mình khi thấy hai bà không kém gì hai bà giật mình khi nhận ra nhau. Sau một lúc ngơ ngác, có cả lão già hút tẩu ngơ ngác theo, cả ba cùng phá lên cười.

"Để bà giúp việc đi đầu!" người vào trước tiên kêu lên. "Để bà giặt đồ đi thứ hai; và để anh làm cho nhà tang lễ đi thứ ba. Coi kìa, lão Joe, may chưa! Ba đứa mình gặp nhau ở đây mà chẳng hẹn trước!"

"Mấy người chẳng thể gặp nhau ở chỗ nào tốt hơn," lão Joe nói, rút cái tẩu khỏi miệng. "Vào phòng khách đi. Bà thì quen chỗ này từ lâu rồi, bà biết mà; còn hai người kia cũng chẳng phải người lạ. Chờ tôi đóng cửa tiệm đã. A! Nó kêu ken két chưa kìa! Tôi tin trong tiệm này chẳng có miếng sắt nào gỉ bằng bản lề của nó; và tôi chắc ở đây chẳng có bộ xương nào già bằng xương của tôi. Ha ha! Ai cũng hợp với nghề của mình, mình xứng đôi lắm. Vào phòng khách đi. Vào phòng khách đi."

Phòng khách là khoảng trống phía sau tấm rèm giẻ rách. Lão già lấy một thanh sắt cũ gom lửa lại, lấy cán tẩu tỉa lại ngọn đèn đầy khói, vì lúc ấy đã là ban đêm, rồi lại ngậm tẩu vào miệng.

Trong lúc lão làm vậy, người đàn bà nói đầu tiên ném cái bọc xuống sàn, ngồi phịch xuống một chiếc ghế đẩu với vẻ khoe khoang; khoanh tay tì lên đầu gối, nhìn hai người kia đầy thách thức.

"Thì đã sao! Thì đã sao, bà Dilber?" người đàn bà nói. "Ai cũng có quyền lo cho mình. Lão ấy lúc nào cũng vậy."

"Đúng thật!" bà giặt đồ nói. "Chẳng ai bằng lão."

"Vậy thì đừng đứng nhìn như thể sợ sệt nữa, bà ơi; ai biết đâu? Mình đâu có định bới lông tìm vết nhau, phải không?"

"Đúng vậy!" bà Dilber và người đàn ông cùng nói. "Mong là không."

"Vậy thì tốt!" người đàn bà kêu lên. "Thế là đủ. Mất mấy món đồ như vầy thì ai thiệt? Chắc chắn không phải người chết."

"Đúng vậy," bà Dilber cười nói.

"Nếu lão muốn giữ mấy thứ này sau khi chết, cái lão già keo kiệt độc ác," người đàn bà nói tiếp, "thì sao lúc còn sống lão không sống cho ra con người? Nếu vậy thì lúc Thần Chết tới, lão đã có người chăm sóc, chứ không phải nằm thở hắt ra hơi cuối cùng ở đó, một mình."

"Đó là câu nói đúng nhất trên đời," bà Dilber nói. "Đó là trời phạt lão."

"Tôi còn mong trời phạt nặng hơn chút nữa," người đàn bà đáp; "mà chắc chắn sẽ nặng hơn, bà cứ tin vậy, nếu tôi vơ được thêm thứ gì khác. Mở cái bọc đó ra, lão Joe, cho tôi biết nó đáng giá bao nhiêu. Nói thẳng ra. Tôi không sợ là người đầu tiên, cũng không sợ họ thấy. Tôi tin là mình biết rõ, trước khi gặp nhau ở đây, mình đều đã tự lấy cho mình rồi. Có tội gì đâu. Mở bọc ra đi, Joe."

Nhưng hai người bạn ga lăng của bà không chịu vậy; và người đàn ông mặc đồ đen bạc màu xông lên trước, đưa ra đồ ăn cắp của mình. Chẳng nhiều nhặn gì. Một hai con dấu, một hộp bút chì, một cặp khuy măng sét, và một cái ghim cài áo chẳng đáng bao nhiêu, chỉ có vậy. Lão Joe xem xét định giá từng món, lấy phấn viết lên tường số tiền lão chịu trả cho mỗi thứ, rồi cộng lại thành tổng số khi thấy không còn gì nữa.

"Của anh đó," Joe nói, "có đem tôi đi luộc tôi cũng không trả thêm một đồng xu nào. Ai tiếp?"

Bà Dilber tiếp theo. Khăn trải giường và khăn tắm, ít quần áo, hai chiếc thìa bạc kiểu cũ, một cái kẹp gắp đường, và vài đôi giày ống. Số tiền của bà cũng được ghi lên tường như vậy.