Tình Ca kể chuyện · Bài Ca Giáng Sinh

Một Thần Tượng Khác Đã Thế Chỗ Em

Đây là Sách Nói Tình Ca, cuốn "Bài Ca Giáng Sinh" của nhà văn Charles Dickens. Lần trước, Linh Hồn Giáng Sinh Quá Khứ đưa Scrooge về lớp học thời bé, rồi về đêm khiêu vũ trong nhà kho của ông chủ cũ Fezziwig. Mời bạn nghe tiếp khúc thứ hai, phần cuối.

Suốt thời gian đó, Scrooge cứ như người mất trí. Cả trái tim và tâm hồn ông đều ở trong cảnh ấy, ở bên chính mình thuở trước. Ông xác nhận mọi thứ, nhớ lại mọi thứ, vui với mọi thứ, và xúc động một cách lạ lùng nhất. Phải tới lúc này, khi những gương mặt rạng rỡ của chàng Scrooge ngày xưa và Dick quay đi, ông mới nhớ tới Linh Hồn, và nhận ra nó đang nhìn thẳng vào ông, trong khi ánh sáng trên đầu nó cháy rất trong.

"Một chuyện nhỏ thôi," Linh Hồn nói, "mà làm những người khờ khạo này biết ơn tới vậy."

"Nhỏ!" Scrooge nhắc lại.

Linh Hồn ra hiệu cho ông lắng nghe hai chàng học việc, đang dốc hết lòng mình ra ca ngợi ông Fezziwig: rồi khi ông đã nghe xong, nó nói:

"Sao! Chẳng phải vậy sao? Ông ấy chỉ tiêu vài đồng bảng tiền trần gian của các anh: có lẽ ba hay bốn đồng. Nhiêu đó có đáng để được khen ngợi như vậy không?"

"Không phải vậy," Scrooge nói, nóng lên vì câu nhận xét, và vô tình nói như chàng Scrooge thuở trước, chứ không phải ông Scrooge bây giờ. "Không phải vậy đâu, thưa Linh Hồn. Ông ấy có quyền làm chúng tôi vui hay buồn; làm công việc của chúng tôi nhẹ nhàng hay nặng nề; thành niềm vui hay thành cực nhọc. Cứ cho là quyền ấy chỉ nằm trong lời nói và ánh mắt; trong những điều nhỏ nhặt, tầm thường tới mức không thể nào cộng lại mà đếm cho hết: thì đã sao? Niềm vui ông ấy mang lại cũng lớn chẳng kém gì như thể nó tốn cả một gia tài."

Ông cảm thấy ánh mắt của Linh Hồn, và ngừng lại.

"Có chuyện gì vậy?" Linh Hồn hỏi.

"Không có gì đặc biệt," Scrooge nói.

"Có gì đó, ta nghĩ vậy?" Linh Hồn gặng.

"Không," Scrooge nói. "Không. Tôi chỉ muốn ngay lúc này được nói với người thư ký của tôi một hai lời. Vậy thôi."

Chàng Scrooge ngày xưa vặn nhỏ đèn khi ông vừa nói ra mong ước ấy; và Scrooge cùng Linh Hồn lại đứng bên nhau ngoài trời.

"Thời gian của ta sắp hết," Linh Hồn nhận xét. "Nhanh lên!"

Câu ấy không phải nói với Scrooge, cũng không với ai mà ông thấy được, nhưng nó có hiệu lực ngay. Vì Scrooge lại thấy chính mình. Lúc này ông đã lớn tuổi hơn; một người đàn ông đang độ sung sức nhất. Gương mặt ông chưa có những đường nét cứng nhắc khắc nghiệt như những năm về sau; nhưng đã bắt đầu mang dấu vết của lo toan và hám lợi. Trong mắt ông có một vẻ háo hức, tham lam, bồn chồn, cho thấy lòng ham muốn đã bén rễ, và bóng của cái cây đang lớn ấy sẽ đổ xuống nơi nào.

Ông không ở một mình, mà ngồi bên một cô gái trẻ xinh đẹp mặc áo tang: trong mắt cô có những giọt nước mắt, long lanh dưới ánh sáng tỏa ra từ Linh Hồn Giáng Sinh Quá Khứ.

"Chẳng quan trọng mấy," cô nói khẽ. "Với anh, chẳng quan trọng mấy. Một thần tượng khác đã thế chỗ em; và nếu sau này nó có thể làm anh vui, an ủi anh, như em đã từng muốn cố gắng làm, thì em chẳng có lý do gì chính đáng để buồn."

"Thần tượng nào đã thế chỗ em?" ông đáp lại.

"Một thần tượng bằng vàng."

"Thế gian đối xử công bằng như vậy đó!" ông nói. "Không có gì nó khắt khe bằng sự nghèo khó; vậy mà cũng không có gì nó làm ra vẻ lên án gay gắt bằng chuyện kiếm tiền!"

"Anh sợ thế gian quá," cô dịu dàng đáp. "Mọi hy vọng khác của anh đã tan cả vào một hy vọng duy nhất, là đứng ngoài tầm những lời chê bai hèn mọn của nó. Em đã thấy những ước mơ cao đẹp của anh rụng dần từng cái một, cho tới khi lòng ham muốn lớn nhất, là Lợi, chiếm hết lấy anh. Có phải không anh?"

"Thì đã sao?" ông vặn lại. "Cho dù anh có khôn ra nhiều đến vậy, thì đã sao? Anh đâu có thay đổi gì với em."

Cô lắc đầu.

"Anh thay đổi sao?"

"Lời hứa của mình đã cũ rồi. Mình hứa với nhau khi cả hai đều nghèo, mà vẫn bằng lòng với cái nghèo, cho tới khi đến lúc, nhờ chịu khó nhẫn nại, mình có thể làm cho đời sống khá hơn. Anh đã thay đổi. Lúc hứa, anh là một người khác."

"Lúc đó anh còn là một cậu nhóc," ông nói, giọng sốt ruột.

"Chính lòng anh cũng nói với anh rằng anh không còn là người như bây giờ," cô đáp. "Còn em vẫn vậy. Điều từng hứa hẹn hạnh phúc khi hai mình chung một lòng, giờ lại đầy khổ đau khi mình đã là hai. Em đã nghĩ về điều này bao nhiêu lần, đau đớn tới đâu, em không nói đâu. Chỉ cần biết em đã nghĩ về nó, và có thể trả lại cho anh lời hứa."

"Anh đã bao giờ đòi được trả lại đâu?"

"Bằng lời nói. Không. Chưa bao giờ."

"Vậy thì bằng gì?"

"Bằng một bản tính đã đổi khác; một tâm hồn đã khác; một bầu không khí sống khác; một Hy Vọng khác làm cái đích lớn của đời mình. Bằng tất cả những gì đã từng làm cho tình yêu của em có chút giá trị trong mắt anh. Nếu giữa mình chưa từng có chuyện này," cô gái nói, nhìn ông dịu dàng, nhưng không chớp mắt, "thì anh nói em nghe, bây giờ anh có đi tìm em, và cố gắng để có được em không? Ồ, không đâu!"

Dường như ông phải chịu rằng điều cô giả định là đúng, dù không muốn. Nhưng ông vẫn gượng nói: "Em nghĩ là không."

"Em mong được nghĩ khác lắm, nếu em có thể," cô đáp. "Có Trời biết! Khi em đã hiểu ra một Sự Thật như vậy, em biết nó mạnh mẽ và không sao cưỡng lại tới mức nào. Nhưng nếu hôm nay, ngày mai, hay hôm qua anh được tự do, thì ngay cả em có tin được không, rằng anh sẽ chọn một cô gái không của hồi môn, anh, người mà ngay cả khi tâm tình với cô ấy cũng đem mọi thứ ra cân bằng cái Lợi: hoặc nếu anh có chọn cô ấy, nếu trong chốc lát anh dám phản lại cái nguyên tắc duy nhất dẫn đường cho anh để làm vậy, thì em lại không biết hay sao, rằng ăn năn và hối tiếc chắc chắn sẽ theo sau? Em biết; và em trả lại cho anh lời hứa. Với cả tấm lòng, vì thương người anh đã từng là."

Ông định nói gì đó; nhưng cô quay mặt đi, nói tiếp.

"Có thể anh sẽ, kỷ niệm của những ngày đã qua làm em nửa mong là anh sẽ, đau lòng vì chuyện này. Chỉ một thời gian rất, rất ngắn thôi, rồi anh sẽ vui vẻ gạt bỏ ký ức về nó, như một giấc mơ chẳng đem lại lợi lộc gì, mà may là anh đã tỉnh. Mong anh hạnh phúc với cuộc đời anh đã chọn!"

Cô rời khỏi ông, và họ chia tay.

"Linh Hồn!" Scrooge nói. "Đừng cho tôi xem thêm nữa! Đưa tôi về nhà. Sao ngài lại thích hành hạ tôi như vậy?"

"Thêm một cái bóng nữa!" Linh Hồn kêu lên.

"Thôi!" Scrooge kêu lên. "Thôi. Tôi không muốn thấy nữa. Đừng cho tôi xem nữa!"

Nhưng Linh Hồn không chút nương tay, giữ chặt hai cánh tay ông, bắt ông nhìn chuyện xảy ra tiếp theo.

Họ đang ở một nơi khác, một cảnh khác; một căn phòng, không rộng lắm, không đẹp lắm, nhưng đầy ấm cúng. Gần bếp lửa mùa đông có một cô gái trẻ xinh đẹp, giống cô gái lúc nãy tới mức Scrooge tưởng là một, cho tới khi ông thấy cô kia, giờ đã là một người mẹ đẫy đà dễ mến, đang ngồi đối diện con gái mình. Tiếng ồn trong phòng thật là náo động, vì ở đó có nhiều trẻ con hơn số Scrooge, trong tâm trạng rối bời, có thể đếm xuể; và khác với đàn gia súc nổi tiếng trong bài thơ, đây không phải bốn mươi đứa trẻ cư xử như một, mà là mỗi đứa trẻ cư xử như bốn mươi đứa. Hậu quả là ồn ào không sao tin nổi; nhưng chẳng ai bận tâm; trái lại, hai mẹ con cười rất vui, và thích lắm; còn cô con gái, chẳng mấy chốc nhập cuộc chơi, bị đám cướp nhỏ cướp bóc không chút thương tình. Tôi có thể đánh đổi bất cứ thứ gì để được làm một trong số chúng! Dù tôi chẳng bao giờ dám thô lỗ như vậy, không, không! Có cho tôi cả của cải trên đời, tôi cũng không nỡ làm rối bím tóc ấy, kéo nó xổ ra; còn chiếc giày nhỏ quý giá kia, Chúa ơi, có phải để cứu mạng tôi, tôi cũng không nỡ giật nó ra. Còn chuyện đùa nghịch đo vòng eo cô như lũ nhóc bạo dạn kia, tôi không làm được đâu; tôi sẽ sợ cánh tay mình bị phạt, cong mãi quanh eo cô mà không duỗi thẳng ra được nữa. Vậy mà, tôi thú thật, tôi rất muốn được chạm vào đôi môi cô; được hỏi cô một câu để cô mở lời; được nhìn hàng mi của đôi mắt đang cúi xuống, mà không làm cô đỏ mặt; được xõa những làn tóc gợn sóng, một chút tóc thôi cũng là kỷ vật vô giá: nói tóm lại, tôi thú thật, tôi muốn được cái quyền nhỏ nhất của một đứa trẻ, mà vẫn đủ là người lớn để biết nó quý giá thế nào.

Nhưng rồi có tiếng gõ cửa, và lập tức cả bọn ùa ra, cô gái mặt tươi cười, áo xộc xệch vì bị cướp, bị cuốn ra cửa giữa đám trẻ đỏ mặt ồn ào, vừa kịp lúc đón người cha, ông về nhà cùng một người khuân vác ôm đầy đồ chơi và quà Giáng Sinh. Rồi nào là tiếng reo hò, nào là chen lấn, nào là trận tấn công vào người khuân vác không chút phòng bị! Nào là leo lên ghế làm thang để thò tay vào túi bác, giành lấy những gói giấy nâu, níu chặt lấy khăn quàng cổ, ôm cổ bác, đấm lưng bác, đá chân bác vì thương quá không kìm được! Nào là những tiếng reo kinh ngạc và sung sướng khi mỗi gói quà được mở ra! Nào là cái tin khủng khiếp rằng em bé bị bắt quả tang đang nhét cái chảo đồ chơi của búp bê vào miệng, và bị nghi là đã nuốt luôn một con gà tây giả dán trên cái đĩa gỗ! Nào là nỗi nhẹ nhõm vô cùng khi biết đó chỉ là báo động nhầm! Niềm vui, lòng biết ơn, và sự sung sướng ngây ngất! Tất cả đều không sao tả xiết. Chỉ cần biết rằng dần dần lũ trẻ cùng những cảm xúc của chúng ra khỏi phòng khách, rồi từng bậc thang một, lên tới tầng trên cùng của ngôi nhà; ở đó chúng đi ngủ, và lắng dần.

Và lúc này Scrooge nhìn chăm chú hơn bao giờ hết, khi người chủ nhà, có cô con gái tựa vào mình trìu mến, ngồi xuống bên vợ con, cạnh bếp lửa của chính mình; và khi ông nghĩ rằng một sinh linh như vậy, cũng duyên dáng, cũng đầy hứa hẹn như vậy, lẽ ra đã có thể gọi ông là cha, và là một mùa xuân trong mùa đông cằn cỗi của đời ông, thì mắt ông mờ hẳn đi.

"Belle," người chồng nói, mỉm cười quay sang vợ, "chiều nay anh gặp một người bạn cũ của em."

"Ai vậy anh?"

"Đoán xem!"

"Sao em đoán được? À, em biết rồi chứ gì?" cô nói luôn một hơi, cười theo chồng. "Ông Scrooge."

"Đúng là ông Scrooge. Anh đi ngang cửa sổ văn phòng ông ấy; cửa chưa đóng, bên trong lại có ngọn nến, nên anh không thể không thấy ông ấy. Nghe nói người cộng sự của ông ấy đang hấp hối; và ông ấy ngồi đó một mình. Một mình trên đời, anh tin vậy."

"Linh Hồn!" Scrooge nói, giọng đứt quãng. "Đưa tôi ra khỏi chỗ này."

"Ta đã nói với anh, đây là bóng của những điều đã qua," Linh Hồn nói. "Chúng như thế nào thì là như thế, đừng trách ta!"

"Đưa tôi đi!" Scrooge kêu lên. "Tôi không chịu nổi nữa!"

Ông quay về phía Linh Hồn, và thấy nó đang nhìn ông bằng một gương mặt mà, một cách lạ lùng, có những mảnh của tất cả những gương mặt nó vừa cho ông thấy, ông vật lộn với nó.

"Để tôi yên! Đưa tôi về. Đừng ám tôi nữa!"

Trong cuộc vật lộn ấy, nếu có thể gọi là vật lộn khi Linh Hồn chẳng hề chống cự mà cũng chẳng hề nao núng trước mọi cố gắng của đối thủ, Scrooge để ý thấy ánh sáng của nó đang cháy cao và sáng rực; và lờ mờ cho rằng ánh sáng ấy là sức mạnh nó dùng để chi phối ông, ông chụp lấy cái mũ chụp tắt nến, bất ngờ ấn mạnh nó xuống đầu Linh Hồn.

Linh Hồn sụp xuống bên dưới, cái chụp tắt nến che kín cả thân hình nó; nhưng dù Scrooge dồn hết sức ấn xuống, ông vẫn không giấu được ánh sáng: ánh sáng vẫn tuôn ra từ bên dưới, thành một dòng không dứt trên mặt đất.

Ông thấy mình kiệt sức, bị cơn buồn ngủ không cưỡng nổi xâm chiếm; và thấy mình đang ở trong phòng ngủ của chính mình. Ông siết cái mũ chụp lần cuối, rồi tay ông buông lỏng; và vừa kịp lảo đảo lên giường, ông đã chìm vào một giấc ngủ nặng nề.

Hết khúc thứ hai.

Mình cứ nghĩ mãi về câu cô Belle nói: "Một thần tượng khác đã thế chỗ em, một thần tượng bằng vàng." Không ai bỏ đi một mái nhà ấm cúng trong một đêm, mà từng chút, từng chút, khi mình để cái Lợi đứng trước người thương. Hẹn bạn lần sau, mình nghe Linh Hồn thứ hai tới thăm Scrooge nghen.