Tình Ca kể chuyện · Bài Ca Giáng Sinh

Ông Chủ Fezziwig Và Đêm Khiêu Vũ Trong Nhà Kho

Đây là Sách Nói Tình Ca, cuốn "Bài Ca Giáng Sinh" của nhà văn Charles Dickens. Hồn ma Marley đã báo trước: khi chuông điểm một giờ, Linh Hồn thứ nhất sẽ tới. Mời bạn nghe khúc thứ hai: Linh Hồn thứ nhất trong ba Linh Hồn, phần đầu.

Khi Scrooge thức dậy, trời tối tới mức nhìn từ trên giường ra, ông khó mà phân biệt được ô cửa sổ trong suốt với những bức tường đặc của căn phòng. Ông đang cố dùng đôi mắt tinh như mắt chồn để nhìn xuyên bóng tối, thì chuông nhà thờ gần đó điểm bốn khắc. Vậy là ông lắng nghe xem mấy giờ.

Ông vô cùng kinh ngạc khi tiếng chuông nặng nề cứ điểm tiếp từ sáu sang bảy, từ bảy sang tám, đều đặn cho tới mười hai; rồi mới dừng. Mười hai giờ! Lúc ông đi ngủ đã quá hai giờ rồi. Đồng hồ chạy sai. Chắc có một cục băng nào đó lọt vào trong máy. Mười hai giờ!

Ông bấm cái lò xo trên chiếc đồng hồ bỏ túi biết điểm giờ của mình, để sửa lại cái đồng hồ vô lý kia. Nhịp đập nhỏ và nhanh của nó điểm đủ mười hai tiếng; rồi dừng.

"Ơ kìa, không thể nào," Scrooge nói, "không thể nào tôi ngủ suốt cả một ngày, sang tới khuya đêm hôm sau được. Không thể nào có chuyện gì xảy ra với mặt trời, mà bây giờ là mười hai giờ trưa!"

Ý nghĩ ấy thật đáng sợ, nên ông lồm cồm bò ra khỏi giường, mò mẫm tới cửa sổ. Ông phải lấy tay áo choàng ngủ chà lớp sương giá trên kính mới nhìn được, mà cũng chỉ thấy rất ít. Tất cả những gì ông nhận ra được là trời vẫn còn sương mù dày và lạnh vô cùng, và không có tiếng người chạy tới chạy lui, náo loạn cả lên, như chắc chắn sẽ xảy ra nếu bóng đêm đánh đuổi ban ngày rồi chiếm lấy cả thế gian. Điều đó làm ông nhẹ nhõm vô cùng, vì nếu không còn ngày nào để đếm, thì những tờ giấy nợ ghi "ba ngày sau khi xem, xin trả cho ông Ebenezer Scrooge" sẽ chẳng còn giá trị gì nữa.

Scrooge lại lên giường, rồi nghĩ, nghĩ, nghĩ đi nghĩ lại mãi, mà chẳng hiểu ra được gì. Càng nghĩ, ông càng rối; và càng cố không nghĩ, ông lại càng nghĩ.

Hồn ma của Marley làm ông bứt rứt vô cùng. Mỗi lần ông tự quyết định, sau khi xét kỹ, rằng tất cả chỉ là một giấc mơ, thì đầu óc ông lại bật về chỗ cũ như cái lò xo mạnh vừa được thả ra, và đưa ra đúng câu hỏi ấy để giải lại từ đầu: "Đó có phải là mơ không?"

Scrooge nằm như vậy cho tới khi chuông điểm thêm ba khắc nữa, thì ông chợt nhớ ra hồn ma đã báo trước sẽ có người tới thăm khi chuông điểm một giờ. Ông quyết định nằm thức cho tới khi qua giờ ấy; và vì ông không thể nào ngủ được, cũng như không thể nào lên được Thiên Đàng, nên có lẽ đó là quyết định khôn ngoan nhất ông có thể làm.

Một khắc ấy dài tới nỗi đã hơn một lần ông tin chắc mình đã thiếp đi lúc nào không biết, và lỡ mất tiếng đồng hồ. Cuối cùng tiếng chuông cũng vang tới đôi tai đang lắng nghe của ông.

"Đinh, đong!"

"Mười hai giờ mười lăm," Scrooge đếm.

"Đinh, đong!"

"Mười hai rưỡi!" Scrooge nói.

"Đinh, đong!"

"Một giờ kém mười lăm," Scrooge nói.

"Đinh, đong!"

"Đúng giờ rồi," Scrooge nói, vẻ đắc thắng, "mà chẳng có gì cả!"

Ông nói trước khi chuông điểm giờ, và giờ thì nó điểm, một tiếng MỘT trầm, đục, rỗng, buồn bã. Ngay lập tức ánh sáng lóe lên trong phòng, và rèm giường của ông được kéo ra.

Tôi nói bạn nghe, rèm giường của ông được một bàn tay kéo ra. Không phải tấm rèm phía chân, cũng không phải tấm rèm sau lưng, mà là tấm rèm ngay trước mặt ông. Rèm giường được kéo ra; và Scrooge, giật mình nhổm dậy nửa nằm nửa ngồi, thấy mình đang đối mặt với vị khách từ cõi khác đã kéo rèm: gần y như tôi đang ở gần bạn bây giờ, mà tôi thì đang đứng bên khuỷu tay bạn, bằng tinh thần.

Đó là một hình dáng lạ lùng, giống một đứa trẻ: nhưng lại không giống trẻ con cho bằng giống một ông già, được nhìn qua một thứ kính nhiệm mầu nào đó, khiến ông như lùi ra xa, và thu nhỏ lại bằng vóc một đứa trẻ. Mái tóc buông quanh cổ và xõa xuống lưng trắng như tóc người già; vậy mà gương mặt không có một nếp nhăn, và làn da hồng tươi non nhất. Hai cánh tay rất dài và rắn chắc; đôi bàn tay cũng vậy, như thể sức nắm của nó mạnh khác thường. Đôi chân và bàn chân, rất thanh tú, cũng để trần như hai cánh tay. Nó mặc một chiếc áo dài trắng tinh khiết nhất; ngang lưng thắt một chiếc đai sáng lấp lánh, ánh lên rất đẹp. Nó cầm trên tay một nhành ô rô xanh tươi; vậy mà, trái hẳn với biểu tượng của mùa đông ấy, áo nó lại viền những bông hoa mùa hè. Nhưng điều lạ nhất ở nó là từ đỉnh đầu bắn lên một tia sáng trong vắt, nhờ đó mọi thứ mới nhìn thấy được; và chắc chắn vì vậy, vào những lúc u buồn, nó mới đội một cái chụp tắt nến lớn làm mũ, cái chụp mà bây giờ nó đang kẹp dưới cánh tay.

Nhưng khi Scrooge nhìn càng lúc càng chăm chú, thì ngay cả điều đó cũng chưa phải là điều lạ nhất. Vì chiếc đai của nó lấp lánh lúc chỗ này lúc chỗ kia, chỗ vừa sáng thoắt cái đã tối, nên chính hình dáng của nó cũng lúc rõ lúc mờ: khi thì là một vật có một cánh tay, khi thì một chân, khi thì hai mươi chân, khi thì một đôi chân không đầu, khi thì một cái đầu không thân: những phần đang tan ấy chẳng để lại đường nét nào trong bóng tối dày đặc nơi chúng tan vào. Và giữa lúc đang lạ lùng như vậy, nó lại trở về là chính nó; rõ ràng, sắc nét như trước.

"Thưa ngài, ngài có phải là Linh Hồn đã được báo trước là sẽ tới với tôi không?" Scrooge hỏi.

"Phải!"

Giọng nói êm và dịu dàng. Trầm khác thường, như thể thay vì ở sát bên ông, nó lại ở tận xa.

"Ngài là ai, là gì?" Scrooge hỏi.

"Ta là Linh Hồn Giáng Sinh Quá Khứ."

"Quá khứ xa lắm sao?" Scrooge hỏi, vì để ý thấy dáng người nhỏ bé của nó.

"Không. Quá khứ của anh."

Có lẽ Scrooge cũng không giải thích được vì sao, nếu có ai hỏi; nhưng ông đặc biệt muốn thấy Linh Hồn đội mũ; và xin Linh Hồn đội cái mũ lên.

"Sao!" Linh Hồn kêu lên. "Anh muốn dùng đôi bàn tay trần tục để dập tắt sớm vậy ánh sáng ta mang tới sao? Chẳng lẽ chưa đủ hay sao, khi anh là một trong những người mà lòng ham muốn đã làm ra cái mũ này, và bắt ta suốt bao nhiêu năm phải đội nó sụp xuống tận trán!"

Scrooge kính cẩn thưa rằng ông không hề có ý xúc phạm, cũng không biết mình đã từng cố tình chụp mũ Linh Hồn lần nào trong đời. Rồi ông đánh bạo hỏi Linh Hồn tới đây có việc gì.

"Vì điều tốt cho anh!" Linh Hồn nói.

Scrooge tỏ ý cảm ơn lắm, nhưng không khỏi nghĩ thầm rằng một đêm ngủ yên không bị phá giấc mới là điều tốt hơn cho ông. Chắc Linh Hồn đã nghe được ông nghĩ gì, vì nó nói ngay:

"Vậy thì vì để cứu anh. Hãy để ý!"

Vừa nói, nó vừa đưa bàn tay mạnh mẽ ra, nắm nhẹ lấy cánh tay ông.

"Đứng dậy! Đi với ta!"

Scrooge có năn nỉ rằng thời tiết và giờ giấc này không hợp để đi bộ; rằng giường thì ấm, còn nhiệt độ thì dưới mức đóng băng xa lắm; rằng ông chỉ mặc phong phanh có đôi dép, cái áo choàng ngủ và cái mũ ngủ; và rằng lúc đó ông đang bị cảm, thì cũng vô ích. Cái nắm tay, tuy nhẹ nhàng như tay một người đàn bà, lại không cách gì cưỡng lại. Ông đứng dậy: nhưng thấy Linh Hồn đi về phía cửa sổ, ông níu áo nó van xin.

"Tôi là người phàm," Scrooge phản đối, "tôi có thể ngã."

"Chỉ cần để tay ta chạm vào chỗ này," Linh Hồn nói, đặt tay lên ngực ông, ngay chỗ trái tim, "là anh sẽ được nâng đỡ, còn hơn thế nữa!"

Vừa dứt lời, họ đi xuyên qua bức tường, và đứng trên một con đường làng thoáng đãng, hai bên là đồng ruộng. Thành phố đã biến mất hoàn toàn. Không còn thấy chút dấu vết nào. Bóng tối và sương mù cũng biến mất theo, vì đó là một ngày đông trong trẻo, lạnh giá, tuyết phủ trên mặt đất.

"Trời đất ơi!" Scrooge nói, chắp hai tay lại, nhìn quanh mình. "Tôi lớn lên ở chỗ này. Hồi nhỏ tôi ở đây!"

Linh Hồn nhìn ông hiền từ. Cái chạm nhẹ của nó, tuy chỉ thoáng qua trong chốc lát, dường như vẫn còn đọng lại trong cảm giác của ông già. Ông nhận ra hàng nghìn mùi hương bay trong không khí, mỗi mùi gắn với hàng nghìn ý nghĩ, hy vọng, niềm vui, và nỗi lo đã bị quên lãng từ lâu, lâu lắm rồi!

"Môi anh đang run," Linh Hồn nói. "Còn cái gì trên má anh vậy?"

Scrooge lẩm bẩm, giọng nghẹn lại một cách khác thường, rằng đó là một cái mụn; và xin Linh Hồn dẫn ông đi đâu thì đi.

"Anh còn nhớ đường không?" Linh Hồn hỏi.

"Nhớ chứ!" Scrooge sôi nổi kêu lên. "Tôi bịt mắt cũng đi được."

"Lạ thật, vậy mà bao nhiêu năm anh đã quên nó!" Linh Hồn nhận xét. "Mình đi tiếp thôi."

Họ đi dọc con đường, Scrooge nhận ra từng cái cổng, từng cây cột, từng thân cây; cho tới khi một thị trấn nhỏ có chợ hiện ra phía xa, với cây cầu, nhà thờ, và dòng sông uốn khúc. Lúc này có mấy con ngựa nhỏ lông xù chạy nước kiệu về phía họ, trên lưng là mấy cậu bé, đang gọi những cậu bé khác ngồi trên những chiếc xe ngựa nhỏ và xe chở hàng do các bác nông dân đánh xe. Cậu bé nào cũng hớn hở, gọi nhau í ới, tới mức cả cánh đồng rộng đầy ắp tiếng nhạc vui, đến nỗi không khí trong lành cũng bật cười khi nghe thấy!

"Đây chỉ là bóng của những điều đã qua," Linh Hồn nói. "Họ không biết có chúng ta ở đây."

Những người đi đường vui vẻ ấy tiến lại; và khi họ tới gần, Scrooge biết và gọi được tên từng người. Vì sao ông lại vui mừng khôn xiết khi thấy họ! Vì sao đôi mắt lạnh lùng của ông lại long lanh, và tim ông lại reo lên khi họ đi ngang qua! Vì sao lòng ông lại tràn ngập niềm vui khi nghe họ chúc nhau Giáng Sinh vui vẻ, lúc chia tay ở những ngã tư, những lối rẽ, để về nhà mình! Giáng Sinh vui vẻ là gì với Scrooge? Dẹp cái Giáng Sinh vui vẻ đi! Nó đã từng đem lại điều tốt gì cho ông?

"Trường học vẫn chưa vắng hẳn," Linh Hồn nói. "Một đứa trẻ cô đơn, bị bạn bè bỏ quên, vẫn còn ở lại đó."

Scrooge nói ông biết. Và ông nức nở.

Họ rời con đường lớn, đi theo một lối nhỏ mà ông còn nhớ rõ, và chẳng mấy chốc tới gần một tòa nhà bằng gạch đỏ xỉn, trên mái có một cái chòi nhỏ gắn chong chóng gió, bên trong treo một cái chuông. Đó là một ngôi nhà lớn, nhưng đã sa sút; vì những gian phòng rộng hầu như không dùng tới, tường ẩm và đóng rêu, cửa sổ vỡ, cổng mục nát. Gà mái kêu cục tác, đi lại nghênh ngang trong chuồng ngựa; còn nhà để xe và những cái lán thì cỏ mọc um tùm. Bên trong nó cũng chẳng giữ được bao nhiêu vẻ xưa; vì khi bước vào gian sảnh buồn tẻ, liếc qua những cánh cửa mở của nhiều căn phòng, họ thấy phòng nào cũng nghèo nàn đồ đạc, lạnh lẽo, và rộng thênh thang. Không khí có mùi đất, nơi ấy trống trải lạnh lẽo, khiến người ta nghĩ tới những buổi sáng phải dậy quá sớm dưới ánh nến, và không có nhiều thứ để ăn.

Linh Hồn và Scrooge đi qua gian sảnh, tới một cánh cửa phía sau ngôi nhà. Cánh cửa mở ra trước mặt họ, để lộ một căn phòng dài, trống trải, buồn bã, càng trống trải hơn vì những dãy ghế dài và bàn học bằng gỗ thông trơn. Ở một chiếc bàn, một cậu bé cô đơn đang đọc sách bên ngọn lửa yếu ớt; và Scrooge ngồi xuống một chiếc ghế dài, rồi khóc khi thấy lại chính mình thuở trước, tội nghiệp và bị bỏ quên.

Không một tiếng vọng ẩn trong ngôi nhà, không một tiếng chuột kêu chí chóe chạy sột soạt sau vách gỗ, không một giọt nước nhỏ từ cái ống máng tan băng một nửa ngoài khoảnh sân buồn tẻ phía sau, không một tiếng thở dài trên những cành trụi lá của một cây dương buồn bã, không một tiếng cánh cửa nhà kho trống đưa qua đưa lại, không, ngay cả tiếng lách tách trong lò sưởi, mà không rơi xuống trái tim Scrooge, làm nó mềm lại, và để nước mắt ông chảy ra dễ hơn.

Linh Hồn chạm vào tay ông, rồi chỉ về phía cậu bé ngày xưa đang chăm chú đọc sách. Bỗng một người đàn ông mặc quần áo xứ lạ, trông thật rõ ràng như người thật, đứng bên ngoài cửa sổ, một cây rìu giắt ở thắt lưng, tay dắt dây cương một con lừa chở đầy củi.

"Ôi, Ali Baba đây mà!" Scrooge sung sướng kêu lên. "Ông Ali Baba già tốt bụng, thật thà đây mà! Phải, phải, tôi biết! Một mùa Giáng Sinh, khi đứa trẻ cô đơn đằng kia bị bỏ lại đây một mình, ông ấy đã tới, lần đầu tiên, y như vậy. Tội nghiệp thằng bé! Còn Valentine nữa," Scrooge nói, "với người anh em hoang dã của chàng, Orson; họ kia kìa! Còn người gì đó, bị đặt xuống ngủ, chỉ mặc quần lót, ở cổng thành Đa-mát; ngài không thấy anh ta sao! Còn tên giữ ngựa của vua Hồi bị thần đèn lộn ngược; anh ta kia, đang chổng ngược đầu kìa! Đáng đời. Tôi mừng lắm. Hắn có quyền gì mà đòi cưới công chúa!"

Nghe Scrooge dồn hết sự tha thiết của mình vào những chuyện như thế, bằng một giọng lạ lùng nửa cười nửa khóc; và thấy gương mặt ông đỏ bừng, phấn khích; thì những bạn làm ăn của ông trong thành phố hẳn sẽ ngạc nhiên lắm.

"Con vẹt kia!" Scrooge kêu lên. "Mình xanh, đuôi vàng, trên đỉnh đầu mọc ra một cái gì như cọng rau; nó kia rồi! Nó gọi chàng là Robinson Crusoe tội nghiệp, khi chàng trở về nhà sau chuyến chèo thuyền quanh đảo. 'Robinson Crusoe tội nghiệp, anh đã đi đâu vậy, Robinson Crusoe?' Chàng tưởng mình đang mơ, nhưng không phải. Đó là con vẹt, ngài biết đó. Thứ Sáu kia rồi, đang chạy thục mạng về phía con lạch nhỏ! Ê! Hô! Ê!"